I SA/Rz 98/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2007r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji - postanawia - oddalić wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Skarżąca C.O. w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] działająca przez ustanowionego pełnomocnika radcę prawnego - złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że nie jest wstanie ponieść kosztów sądowych związanych z wniesieniem skarg do sądu (skarżąca zaskarżyła także inne akty organów podatkowych) z uwagi na brak środków. Oświadczenie niniejsze Sąd potraktował jako zakres wniosku ( o zwolnienie od kosztów sądowych) i nie wzywał do jego sprecyzowania pomimo, że na druku formularza PPF nie zakreślono w odpowiedniej rubryce żądania. W części dotyczącej majątku skarżąca wykazała dom o powierzchni ok. 130 m- na działce 0,4 ha i nieruchomość rolną 0,4 ha. Zgodnie z oświadczeniem skarżąca nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych tj. oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Źródłem utrzymania skarżącej i jej rodziny, w tym sześciorga dzieci, z których dwoje jest studentami, czworo uczy się w szkołach, są dochody z działalności gospodarczej miesięcznie ok. 1500-1800 zł wraz z dochodami określonymi jako "sołectwo". Dochody z tytułu działalności jak podała skarżąca uległy istotnemu obniżeniu m.in. z uwagi na nasiloną konkurencję i nie gwarantują należytego bieżącego utrzymania. Ponadto budżet rodziny obciążają koszty leczenia męża wnioskodawczyni (lekarstwa i zabiegi). Na wezwanie o dodatkowe oświadczenie, skierowane w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwaną w skrócie P.p.s.a., pełnomocnik w oparciu o informacje uzyskane od mocodawczyni wyjaśnił, że skarżąca nie jest w stanie określić wydatków na codzienne utrzymanie; zazwyczaj jest to kwota zbliżona do dochodów lub je przewyższająca, skarżąca pobiera zasiłek rodzinny na troje dzieci i dodatek do zasiłku rodzinnego w związku z orzeczeniem niepełnosprawności 12-letniej córki, dwoje dorosłych dzieci przebywa za granicą w Anglii i Grecji. Również mąż skarżącej przebywa czasowo poza krajem i pobyt ten jest przeszkodą w uzyskaniu jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej jego ciężką chorobę i wydatki z nią związane. Nie został potwierdzony także fakt prowadzenia w stosunku do skarżącej postępowania egzekucyjnego z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Referendarz sądowy posiłkował się wszystkimi informacjami zawartymi we wniosku, w tym nadesłanymi w ramach postępowania uzupełniającego. Z zebranego materiału dowodowego nie wyłoniły się przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Na postanowienie referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw. Zgodnie z brzmieniem art. 260 P.p.s.a. postanowienie wydane przez referendarza sądowego traci swój byt wskutek wniesienia przez stronę sprzeciwu, który nie został przez sąd odrzucony. W takim przypadku sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu przechodzi w gestię sądu, który rozpoznaje ją na posiedzeniu niejawnym i obowiązany jest samodzielnie poczynić ustalenia, i ocenić je z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 P.p.s.a. Badając na posiedzeniu niejawnym, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty jest na ustawowych przesłankach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W postępowaniu którego dotyczy skarga wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek należy wskazać, że zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o takie prawo wykaże, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), tj. nie posiada w pełni koniecznych środków finansowych ani obiektywnych możliwości na ich zdobycie. Skoro ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnoszącym o przyznanie takiej preferencji, na co wskazuje użyte w ww. przepisie określenie: "gdy osoba ta wykaże", to powinien on być stroną aktywną w zakresie wskazywania dowodów, iż faktycznie pozostaje w sytuacji, w której nie jest w stanie wyłożyć chociaż w części środków na prowadzenie postępowania przed sądem. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że jest osobą na tyle ubogą, iż jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają jej wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministrayjnego, do których na dzień rozpoznania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł tj. najniższej jaką przewidziano w wydanym na podstawie przepisu art. 233 P.p.s.a. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Skarżąca zobowiązana do przedłożenia dokumentów potwierdzających stan zdrowia męża, który z uwagi na ponoszone wydatki związane z leczeniem, wpływa wedle oświadczenia na sytuację materialną rodziny, dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej na majątku wnioskodawczyni oraz innych obrazujących ową trudną sytuację, nie wywiązała się z wezwania. Natomiast w nadesłanym oświadczeniu wyjaśniono, że zarówno mąż skarżącej jak i dwoje dorosłych dzieci przebywają czasowo za granicą. W przypadku współmałżonka ta nieobecność powoduje niemożność przedstawienia dowodów na poparcie wnioskowanego żądania. Ponadto wyjaśnienia te pozostają w sprzeczności do zadeklarowanej liczby członków rodziny pozostających na wyłącznym utrzymaniu skarżącej; to z kolei ile osób, w jakim wieku i sytuacji pozostaje na utrzymaniu wnioskodawcy kwalifikuje lub nie tegoż wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy. Wątpliwości budzi również kwestia wydatków na bieżące utrzymanie. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi z jakich źródeł pokrywa wydatki, które przewyższają jej dochody. Należy także zauważyć, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, chociaż ten nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu, ale jest pismem procesowym i jego treść może mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, skarżąca nie powołała nowych okoliczności lub dowodów, które wskazywałyby na istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy, nie uzupełniła także braków wezwania. W konkluzji Sąd uznał, że skarżąca nie udowodniła, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych i na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.