I SA/Rz 98/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Aleksandra Baczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy 2012-2016 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia 1 marca 2016 r. K. M. (dalej: zobowiązany/skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie należności i odsetek z tytułu nieopłaconych składek za okres 04/2012 - 01/2016, podnosząc, że nie jest w stanie zapłacić składek z uwagi na trudną sytuację w której się znajduje. Podkreślił, że ZUS odrzucając jego wcześniejsze wnioski o umorzenie łamie prawo krajowe i unijne, działając nieświadomie lub złośliwie, celowo, wybiórczo wybierając firmy którym umarza zaległości. W jego ocenie ZUS dyskryminuje go łamiąc tym samym Konstytucję. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: 1) ubezpieczenia społeczne - za okres 04/2012-01/2016 w łącznej kwocie 33.539,98 zł, w tym z tytułu: składek - 28.917,38 zł, odsetek - 4.605,00 zł, 2) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 04/2012-01/2016 w łącznej kwocie 14.083,43 zł, w tym z tytułu: składek - 12.066,83 zł, odsetek - 1.999,00zł, 3) Fundusz Pracy - za okres 07/2012 -01/2016 w łącznej kwocie 2.713,39 zł. W toku postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że zobowiązany prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą (wykonywanie instalacji elektrycznych) od dnia 24 czerwca 2011 r. W latach 2010-2013 zobowiązany deklarował z prowadzonej działalności gospodarczej: 2010 r. - strata 52.026,91 zł, 2011 r. - dochód 13.717,07 zł, 2012 r. - strata 1.314,59zł, 2013 r. - strata 3.297,78 zł, 2014 r. - dochód 1.216,68 zł. Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym ZUS ustalił, że zobowiązany mieszka wraz z matką, która nie posiada żadnego dochodu, ponosząc z tytułu miesięcznych opłat wydatki w wysokości 200 zł. Ww. oświadczeniu zobowiązany podał, że posiada zobowiązania pieniężne (na koniec 2015 r.): firmowe - 28.654,30 zł, oraz z tytułu zaciągniętych kredytów - 20.000,00 zł (miesięczna spłata 500 zł). Jest właścicielem samochodów FSO Polonez z 1994 r. i Peugeot Boxer z 1997 r. Organ I instancji uznał, że w sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.) - dalej: u.s.u.s., wskazując, że wprawdzie egzekucja prowadzona przez ZUS okazała się nieskuteczna, jednakże została przekazana do II Urzędu Skarbowego. W dalszej kolejności ZUS zbadał, czy istnieje podstawa do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., który dopuszcza umorzenie należności mimo braku całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym interes osoby zobowiązanej do opłacenia składek. W tym celu ZUS dokonał analizy przesłanek wydania decyzji o umorzeniu należności zawartych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) - dalej: rozporządzenie z 2003 r. Według ZUS, w stosunku do zobowiązanego nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w tym przepisie, gdyż zobowiązany jest osobą zdrową, a żaden z członków rodziny nie wymaga stałej opieki osoby trzeciej, nie korzysta z pomocy społecznej ani innych instytucji wsparcia, co świadczy o jego dobrej sytuacji materialnej. Z zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego nie wynika również, aby poniósł straty materialne w wyniku klęsk żywiołowych lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Zobowiązany wprawdzie podaje, że mieszka w skandalicznych warunkach urągających jakimkolwiek standardom - jednak na tą okoliczność nie przedłożył żadnych dowodów. Zatem zdaniem organu opłacenie składek przykładowo w ramach układu ratalnego, nie pozbawi zobowiązanego, ani jego rodziny możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. Organ szeroko ustosunkował się do kwestii związanych z udzielaniem pomocy de minimis podmiotom gospodarczym wskazując, że w ramach udzielania tej pomocy żadne podmioty - w tym skarżący - nie są dyskryminowane. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany podniósł, że problemy w firmie zaczęły się w 2012 r. kiedy to pojawił się kryzys finansowy w postaci braku zleceń oraz konkurencji ze strony firm zatrudniających małe podmioty gospodarcze w charakterze podwykonawców. Podkreśla, że przyczyną decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział są posiadane przez płatnika środki trwałe, które są w rzeczywistości bezwartościowe. W dniu 24 stycznia 2013 r. pełnomocnik płatnika złożył wniosek o pożyczkę preferencyjną dla firm niemających zdolności kredytowej w Regionalnej Izbie Gospodarczej w S. W. Nie został on jednak pozytywnie rozpatrzony ze względu na konieczność przedłożenia zaświadczenia o niezaleganiu z opłatami w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Pełnomocnik zobowiązanego przekonana, że w trudnych sytuacjach ZUS umarza zaległości oraz udziela pomocy de minimis w dniu 24 stycznia 2013 r. zwróciła się z pierwszym wnioskiem o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek swojego syna. Utrzymuje, że gdyby wówczas zadłużenie syna zostało umorzone, firma przez niego prowadzona otrzymałaby preferencyjny kredyt, odzyskałaby płynność finansową, mogłaby tworzyć dodatkowe miejsca pracy, zakupić niezbędne narzędzia i zacząć normalne funkcjonowanie w tym regulowanie wszystkich należności wobec ZUS. Matka zobowiązanego nadmienia, że zajmując konto bankowe firmy jej syna zablokowano wszelkie możliwości rozwoju, pozyskania środków finansowych z dostępnych źródeł oraz spowodował utratę korzyści materialnych. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że dodatkowe postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący zamieszkuje w budynku należącym do jego matki W. M. W czasie oględzin stwierdzono, że warunki mieszkalne są bardzo trudne, budynek mieszkalny jest zrujnowany, zagrzybiony, podmoknięty, bez ogrzewania, łazienki i ubikacji. Analizując ruchomości wchodzące w skład majątku skarżącego szczegółowo wymienione w uzasadnieniu decyzji oraz biorąc pod uwagę, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do chwili obecnej nie zostało umorzone organ uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zobowiązanego i umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Umorzenie w ocenie organu nie mogło także nastąpić na podstawie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia z 2003 r. Organ podkreślił, że pomimo niskich dochodów (średnio na miesiąc 754,93 zł). - płatnik prowadzi własną działalność gospodarczą w sposób aktywny i efektywny o czym świadczą liczne zdjęcia udostępniane przez niego w formie postów na popularnym portalu społecznościowym. Fotografie wraz z komentarzami przedstawiają efekty jego pracy w zakresie montażu instalacji elektrycznej, ustawienia i serwisu telewizji naziemnej i satelitarnej. Świadczy to niewątpliwie o tym, że K. M. posiada zlecenia, wykonuje je i czerpie z nich dochody. Natomiast pozostawione przez klientów pozytywne opinie na wspomnianym portalu społecznościowym świadczą o pozytywnym wizerunku firmy oraz zadowoleniu z wykonywanej przez zobowiązanego pracy. Organ zaznaczył, że matka zobowiązanego W. M. zgodnie z oświadczeniem do chwili obecnej nie pobiera żadnego świadczenia, natomiast jej wiek wskazuje na możliwość pobierania świadczenia emerytalnego. Ostatecznie organ uznał, że sytuacja finansowa dłużnika jest trudna - zobowiązany posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów. Jednakże ustalona sytuacja finansowa nie uzasadnia stwierdzenia czy trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter stały i pogłębiający się, tym bardziej, że istnieje realna szansa na poprawę sytuacji finansowej. Zobowiązany nieustannie prowadzi działalność gospodarczą. Podaje, że mieszka w skandalicznych warunkach urągających istotom ludzkim. Potwierdzają to dowody uzyskane w drodze kontroli w zakresie oględzin składników majątku płatnika przeprowadzonej w siedzibie jego firmy. Na decyzję powyższą decyzję zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła w szczególności, że doszło do naruszenia przepisów dotyczących udzielania pomocy de minimis. ZUS niejednokrotnie udzielał innym przedsiębiorcom pomocy, co było ogłaszane czy to w oficjalnych komunikatach ZUS czy też w doniesieniach medialnych. Niezrozumiała jest zatem odmowa w przypadku skarżącego, tym bardziej jeżeli weźmie się pod uwagę, ze zgodnie z Konstytucją wszyscy wobec prawa są równi. Autor skargi zarzucił także, że organ nie uwzględnił wyroku WSA w Rzeszowie (wyrok z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 416/13) którym to wyrokiem sąd uchylił wcześniejsze decyzje organu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r., poz. 718, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuację pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Oznacza to, że należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 2), z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (ust. 3). Stosownie do art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach, określonych w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zauważyć trzeba, że umorzenie należności składkowych, na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. oraz ust. 2 i 3 tej ustawy, ustawodawca oparł na konstrukcji swobodnego aktu administracyjnego tzw. uznania administracyjnego. Taka forma działania organu administracji oznacza, że organ ten nie jest obowiązany do wydania jednoznacznej w treści decyzji w razie spełnienia czy zaistnienia ściśle określonych warunków (por. J. Boć, T. Kuta, Prawo administracyjne, PWN, Warszawa 1984). Podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o uznanie administracyjne (dyspozycja przepisu stanowiącego podstawę aktu swobodnego skonstruowana m. in. poprzez użycie zwrotu "organ może") stanowi skorzystanie z uprawnienia administracji do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisami prawa materialnego. Innymi słowy, działając w ramach swobodnego uznania, organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Powyższe nie oznacza, że organ, korzystając z możliwości działania na zasadzie uznania administracyjnego, może podejmować decyzje w sposób dowolny. Takim dowolnym rozstrzygnięciem byłoby działanie wedle schematu: jeżeli można rozstrzygnąć na korzyść strony, lecz nie ma obowiązku tego robić, żądanie nie zostanie uwzględnione bez wyjaśnienia motywów albo z podaniem pewnej ogólnej zasady, którą organ zawsze się kieruje. Organ administracji, podejmując w indywidualnej sprawie decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - określanej dalej jako k.p.a.) wyważyć słuszny interes obywateli, w tym strony postępowania, i interes społeczny, co prowadzi do wniosku, że w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzję na korzyść strony postępowania. Rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu obywateli oraz interesu publicznego znaleźć musi wyraz w uzasadnieniu decyzji, aby umożliwić kontrolę instancyjną lub ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne nie może więc oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę wskazówki wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183). Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Uznaniowy, charakter decyzji w przedmiocie umorzenia musi z kolei mieć wpływ na zakres i sposób jej kontroli w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się zazwyczaj, że ocenie ze strony sądu podlega w takich przypadkach jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji, nie zaś samo rozstrzygnięcie. Z tych też względów szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska, które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym. Uzasadnienie takiej decyzji, jako jeden z elementów, powinno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, uniemożliwia, w przypadku jej zaskarżenia, ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być tożsame z dowolnością, dlatego uzasadnienie powinno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się więc do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, w tym kierunkowe wskazówki wyboru mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Organ wbrew obowiązkom wynikającym z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. wbrew art. 7, art. 77 § 1 i 107 k.p.a. nie wyjaśnił i nie uzasadnił wystarczająco podjętego rozstrzygnięcia, uniemożliwiając w zasadzie Sądowi jego kontrolę. Powyższe uchybienia Sąd dostrzegł w ocenie przesłanki umorzenia wskazanej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w szczególności w § 3 w ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. Sąd stwierdza, że Zakład nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska w tej kwestii. Jak wskazano wcześniej, uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru określonego zachowania organu, w tym zawarte w § 3 w ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Wskazany przepis stanowi w tym zakresie m. in., że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, co ma podstawowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie, w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z ustaleń organu wynika, że skarżący nie posiada w zasadzie majątku przedstawiającego jakąś realną wartość ekonomiczną. Trudno bowiem za taki majątek uznać dwa stare samochody oraz ruchomości (z których wiele jest zepsutych) wskazane w spisie składników majątku stanowiącym załącznik nr 1 do protokołu kontroli z dnia 13 września 2016 r. Co więcej skarżący mieszka w warunkach które szczegółowo zostały udokumentowanie na płycie CD stanowiącej załącznik do protokołu kontroli. Organ przyznaje, że warunki te nie spełniają jakichkolwiek standardów. W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie znalazły swojego odniesienia w treści zaskarżonej decyzji, w jej uzasadnieniu, w zakresie odniesienia do przesłanki o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia, tj. rozważenia zależności pomiędzy opłaceniem należności z tytułu składek a możliwością zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych rodziny. Nie ustalono jakie są koszty utrzymania i inne niezbędne wydatki skarżącego. Ustalono jedynie na podstawie oświadczenia skarżącego, że miesięczne wydatki na utrzymanie mieszczą się w kwocie 200 zł miesięcznie zaś uzyskiwane dochody to kwota średnio na miesiąc 754,93 zł. Tym samym ZUS w rozpatrywanej sprawie odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do sytuacji życiowej i finansowej skarżącego nie ustalił, czy na poziomie uzyskiwanych dochodów i aktualnego budżetu domowego, możliwe jest realne wywiązanie się skarżącego ze zobowiązania wobec ZUS i czy zapłata zaległości, może zagrozić egzystencji skarżącego, co ma znaczenie z punktu widzenia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ nie odniósł więc warunków umorzenia określonych w wymienionym przepisie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. konkretnych warunków skarżącego, nie dokonując oceny, czy sytuacja skarżącego jest tego rodzaju, że opłacenie przez niego należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Co prawda obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne obciąża wnioskodawcę, niemniej jednak organ powinien ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej powinien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływającą na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Organ winien generalnie przeprowadzać niezbędne dowody z urzędu (zasada oficjalności postępowania) oraz wnioskowane przez stronę (zob. m.in., B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 68-69). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w odniesieniu do wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przesłanki nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to ogranicza się bowiem w zasadzie do przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności i stwierdzenia, że przedstawiona sytuacja nie ma charakteru trwałego i można przyjąć, że problemy finansowe skarżącego mają charakter przejściowy. Tymczasem uzasadnienie decyzji Zakładu powinno wskazywać na bardzo wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu obecnej sytuacji życiowej, braku majątku i niezbędnych wydatków (także tych kosztów utrzymania nie wynikających bezpośrednio z kwestionariusza o możliwościach płatniczych płatnika składek), a więc dotyczących zakupu żywności, odzieży, leków, itp. Organ nie wyjaśnił również jaka jest rzeczywista możliwość spłaty zadłużenia, nie przedstawił przy tym jakie konkretnie w sytuacji życiowej skarżącego są realne szanse wyjścia skarżącego z pogłębiającej się spirali zadłużenia. Nie uwzględnił Dodatkowo przyjęcie, że skarżący mimo skrajnie niskiego dochodu na rodzinę ma realną możliwość spłaty zaległego zadłużenia i spłata ta nie pozbawi zobowiązanego środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb nie znajduje uzasadnienia nie tylko w realiach niniejszej sprawy, ale równie w doświadczeniu życiowym, którymi powinien kierować się organ przy rozstrzyganiu tego rodzaju okoliczności. Takie działanie organu nie zasługuje na akceptację, bowiem odstąpienie od możliwości umorzenia należności powinny być oparte na argumentach przesądzających. Nie mogą być takimi okolicznościami zdarzenia przyszłe i niepewne. Podobnie wystarczającym uzasadnieniem dla odmowy umorzenia składek nie może być okoliczność, że skarżący nie korzysta z opieki społecznej. Automatyczne odsyłanie skarżącego do korzystania z pomocy społecznej nie może być zdaniem Sądu skuteczną receptą na poprawę jego sytuacji życiowej. Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego do tego przepisu należy także, zdaniem Sądu, mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (tak wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt. II GSK 1807/14, opubl. CBOSA). Jeszcze raz podkreślić należy, że organ podnosząc, że składki nie są w sprawie całkowicie nieściągalne, nie rozważył w ogóle, czy sytuacja, którą może spowodować egzekucja zaległych składek, nie będzie dla skarżącego zbyt ciężka i nie odniósł się do realnych konsekwencji egzekucji tych należności. Takiej oceny organ powinien, zdaniem Sądu dokonać mając na uwadze, że prawa każdego obywatela m. in. do ochrony pracy, ochrony zdrowia, rodziny itp. są objęte gwarancjami konstytucyjnymi, a zatem przesłanki stosowania ulg w zapłacie należności publicznoprawnych winny być zazwyczaj interpretowane przez pryzmat możliwości realizacji tych gwarancji. Tym istotniejsze jest zatem, by organ właściwy w sprawach umorzenia należności z tytułu składek, przy badaniu przesłanek określonych w powołanym rozporządzeniu odniósł się wyczerpująco do ustalonych w postępowaniu faktów i potwierdził lub wykluczył zagrożenie wskazanych wartości wnioskującego o ulgę. To, czy nawet w razie ich potwierdzenia, organ zdecyduje o odmowie przyznania ulgi z uwagi na inne wartości, należy do sfery uznania administracyjnego, jednak należyte ustalenie faktycznej sytuacji strony i jej przeanalizowanie w kontekście wpływu postępowania egzekucyjnego na jej zdolność utrzymania jest obowiązkiem organu, a sformułowane na podstawie tej analizy wnioski muszą spełniać kryteria stawiane swobodnej ocenie dowodów. Stąd też uzasadnienie decyzji w tej kwestii nie może być ogólnikowe, ale poczynione w nim rozważania i postawione wnioski muszą - w kontekście ustalonych faktów - poddawać się ocenie co do poprawności rozumowania, warunku uwzględnienia wszystkich ważnych elementów sytuacji strony oraz wszechstronności oceny (co do zaistnienia przesłanek umorzenia). W przeciwnym wypadku można mówić o naruszeniu zasady zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to ogranicza się bowiem w zasadzie do przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności, przytoczenia sytuacji majątkowej skarżącego i stwierdzenia, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Ponownie podkreślenia wymaga, że uzasadnienie decyzji organu winno zaś zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanego, w tym przede wszystkim jego zdolność do utrzymania. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącego - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (wyrok z NSA dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, publ. LEX nr 399183 oraz CBOSA). Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (zwłaszcza art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.