I SA/Rz 98/18

PostanowienieWSA w Rzeszowie2018-04-05

Skład orzekający: Referendarz sądowy Andrzej Tokarz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 PPSA?
Ratio decidendi
Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie udzielił odpowiedzi na wezwanie organu w pełnym zakresie, co uniemożliwiło ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej, w tym relacji z domownikami, posiadanych dochodów i wydatków. Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom realnie ubogim, a nie ochronę prywatnego majątku.
Stan faktyczny
Wnioskodawca JM, emeryt, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. W oświadczeniu podał swoje dochody z emerytur, wydatki na leki, egzystencję i media, a także wskazał na zajęcia komornicze. Organ wezwał go do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, jednak wnioskodawca nie udzielił wyczerpujących odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi JM na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia [.] października 2017 r. nr w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 599 zł JM wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu podał, że jest emerytem utrzymującym się ze świadczeń emerytalnych w kwotach 1036,34 zł (KRUS) i 1566,93 zł (ZUS). Nie prowadzi już działalności gospodarczej. Nie posiada majątku, poza samochodem Opel Frontera z 1995 r. Wśród wydatków wymienił: leki 450 zł, egzystencja 600 zł, media 45 zł, zajęcia komornicze 756 zł. W związku z wątpliwościami co do rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy w piśmie z 20 marca 2018 r. wezwałem go do złożenia dodatkowego oświadczenia. W odpowiedzi z 29 marca 2018 r. podał, że poza ww. samochodem nie posiada innych pojazdów, gospodarstwo domowe prowadzi sam, bez udziału innych osób, nie współpracuje przy prowadzeniu działalności gospodarczej prowadzonej przez członków rodziny, nie posiada żadnych oszczędności. Do odpowiedzi dołączył dokumenty dotyczące zajęć komorniczych, leczonych schorzeń (karta informacyjna z 2016 r.). W dniu 20 marca 2018 r. wpłynęło ponadto oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa reprezentującemu go dotychczas radcy prawnemu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca przesłanek tych nie wykazał, a na wezwanie z 20 marca 2018 r. nie udzielił odpowiedzi w pełnym zakresie, czym uchybił dyspozycji art. 255 Ppsa w sposób mający istotny wpływ na ocenę wniosku. Nie wymienił m.in. relacji łączących go ze wszystkimi domownikami, w tym właścicielem nieruchomości pod adresem zamieszkania, nie wyjaśnił do kogo należą pojazdy garażowane/parkowane na tej nieruchomości i w znajdujących się na niej obiektach (widocznych na mapach w urzędowym portalu Geoportal) oraz jaka prowadzona jest na niej działalność gospodarcza, komu przekazał pojazdy wykorzystywane w prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej (w zakresie transportu osób). Nie ujawnił dochodu domowników – członków rodziny, nie wyjaśnił czy zadeklarowane wydatki na media i egzystencję obejmują wszystkie ponoszone (np. na żywność, ubrania, środki czystości i higieny, komunikację, telefon). Nie przedłożył kopii opłaconych rachunków, decyzji i umów związanych z utrzymaniem domu oraz nie określił, kto z domowników pokrywa te opłaty. Nadesłał wprawdzie dowody otrzymywania świadczeń emerytalnych przekazem pocztowym, ale nie odniósł się do pytania o posiadane rachunki bankowe (które przecież wcześniej posiadał, choćby z uwagi na otrzymywane środki publiczne), jak też nie uprawdopodobnił wydatków na leczenie na kwotę 450 zł (np. wykazem przyjmowanych leków) poprzestając na przesłaniu kopii dokumentu obrazującego stany chorobowe. Tylko pośrednio, mając na uwadze oświadczenie złożone w sprawie I SA/Rz 12/18, możliwe było ustalenie, że właścicielem nieruchomości pod adresem M. jest BC, zamieszkują na niej także [.......................], zabudowana jest domem o pow. 200 m2, garażami i warsztatem. Niemożliwe było jednak ustalenie relacji rodzinnych między tymi osobami, jakie wydatki ponoszone są w związku z utrzymaniem nieruchomości i jak przedstawia się sytuacja majątkowa domowników. Poza oświadczeniem nie wykazano zaś, aby wnioskodawca rzeczywiście prowadził odrębne gospodarstwo domowe (np. zajmował wyodrębnioną część domu, do której dostarczane byłby odrębnie media i sam zaspokajał wszystkie swoje potrzeby bytowe). Jeżeli chodzi zaś o ocenę zasadności wniosku przez pryzmat złożonego oświadczenia to wynika z niego, że wnioskodawca osiąga dochód 2.603,27 zł i ponosi wydatki na poziomie 1.851 zł, obejmujące m.in. pozycje żywieniowe (600 zł), leczenie (450 zł) i media (45 zł). Już więc tylko ten fakt oznacza, że pozostałe środki wynikające z różnicy tej wartości może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku w podstawowym utrzymaniu. Wnioskodawca osiąga stałe dochody, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, samodzielnie zaspokaja potrzeby egzystencjalne. Do tego nie są znane rzeczywiste jego relacje rodzinne i majątkowe z domownikami, a nie wykazał ponoszenia jakichkolwiek wydatków związanych z utrzymaniem cudzej nieruchomości, w tym ile one wynoszą. Instytucja prawa pomocy nie służy zaś ochronie prywatnego majątku, lecz ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom realnie ubogim, mającym trudności w samodzielnym zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych (do granic tych potrzeb), czego – biorąc pod uwagę przewidywane koszty postępowania, nie można odnieść do wnioskodawcy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 Ppsa, odmówiłem uwzględnienia wniosku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło