I SA/Rz 980/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Jarosław Szaro / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014r. sprawy ze skargi W. D. i E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2012 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. I SA/Rz 980/13 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] o odmowie umorzenia zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Kolegium powołało art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej w skrócie o.p.) Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z dnia 23 października 2012 r. W.D. i E.D. zwrócili się o umorzenie zadłużenia tj. III i IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. Prośbę swą umotywowali niską wysokością pobieranych emerytur i ubóstwem materialnym, wywołanym ograniczeniem ich praw do nieruchomości. W toku postępowania wnioskodawcy złożyli zaświadczenie potwierdzające, że E.D. został uznany za trwale i całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji a także kopię orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności W.D., z którego wynikało, że wymaga ona stałej opieki osób trzecich. Wnioskodawcy przedstawili również kopię odcinków emerytur, świadczeń otrzymywanych z GOPS z tytułu zasiłku opiekuńczego i ponoszonych opłat. Organ I instancji ustalił, ze podatnicy utrzymują się z emerytury E.D. w wysokości 1 467,61 zł, zasiłku opiekuńczego w kwocie 153 zł oraz emerytury rolniczej kwartalnej W.D. w wysokości 498 zł. Zatem średni miesięczny dochód podatników wynosi 1 786,61 zł. Koszt miesięcznych opłat za media wynosi średnio 259,85 zł. Ponadto, podatnicy ponoszą co miesiąc opłaty za wodę (15 zł), zakup lekarstw dla dwóch osób (500 zł), utrzymanie samochodu (41,67 zł), wyżywienie (400 zł), środki higieniczne (150 zł), dojazdy do lekarza (60 zł) oraz opał (250 zł). W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że sytuacja finansowa i zdrowotna podatników jest dość trudna ale nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania wnioskowanej ulgi dotyczącej umorzenia III i IV raty podatku za 2012 r. Z tych przyczyn Wójt Gminy decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowych za okres obejmujący III i IV ratę za 2012 r. w łącznej kwocie 469,00 zł. Organ I instancji wziął pod uwagę, że wobec W.D. i E.D. umarzano już zaległości podatkowe za okres obejmujący lata 2007 – 2011 oraz I i II ratę za 2012r. w łącznej wysokości 3.979 zł. Jednak w ocenie Wójta Gminy stosowanie ulgi podatkowej nie może mieć charakteru ciągłego. Organ I instancji stwierdził bowiem, że po zsumowaniu koniecznych wydatków podatnikom pozostaje kwota 110,09 zł zaś miesięczne obciążenie podatkowe wynosi 78 zł. Ponadto podatnicy są właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. ogólnej 11,33 ha, które może stanowić zabezpieczenie kwot należności budżetowych Gminy. Na powyższą decyzję odwołanie złożyli E.D. i W.D., reprezentowani przez pełnomocnika. W uzasadnieniu podali argumenty dotyczące nieistnienia zaległości z uwagi na to, że mają oni wierzytelność w stosunku do gminy z tytułu odszkodowania za uszczuplenie ich majątku (wycięcie drzewostanu). Dodatkowo podnieśli, że w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym organ podatkowy nie informował ich o prawie do posiadania pełnomocnika. Strony podniosły również, że z uwagi na trudną sytuację majątkową nie są w stanie uregulować zaległości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że podziela przyjętą przez organ I instancji ocenę, iż umorzenie zaległości podatkowej jest niezasadne z uwagi na to, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 67a o.p. Za prawidłowością takiej oceny przemawia zdaniem organu odwoławczego m.in. wysokość osiąganych dochodów i stan majątkowy stron, fakt niewystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń wpływających na obniżenie zdolności płatniczych. Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo zbadał sytuację finansową i płatniczą wnioskujących o umorzenie. Ustalenia dotyczące osiąganych dochodów (1786,61 zł) i wydatków (1676,52 zł), posiadanego majątku i korzystania z ulg podatkowych znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w postępowaniu nie wykazano, że zachodzi zagrożenie dla egzystencji podatników, które mogłoby uzasadniać umorzenie zaległości podatkowej. Problemy finansowe związane z koniecznością poniesienia wydatków nie przesądzają o konieczności umorzenia zaległości. Okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują na znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatników. Kolegium uznało również, że konieczności zapłaty zaległości podatkowej nie jest nadzwyczajną okolicznością, które uzasadniałyby umorzenie zaległości. Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego nie wynika, by za umorzeniem zaległości przemawiał interes publiczny, gdyż o jego zaistnieniu nie świadczy sam fakt przynależności do społeczności lokalnej. Kolegium stwierdziło również, że zarzut dotyczący nieistnienia zaległości z uwagi na to, że strony mają wierzytelność w stosunku do gminy z tytułu odszkodowania za uszczuplenie ich majątku (wycięcie drzewostanu) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie za niezasługujący na uwzględnienie uznano zarzut dotyczący nieinformowania w postępowaniu dowodowym o prawie do posiadania pełnomocnika, gdyż organ nie ma obowiązku informowania o tym prawie. W.D. i E.D. zaskarżyli powyższą decyzję do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozparzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżący zarzucili organom administracyjnym naruszenie przepisów postępowania, w tym zasad określających sposób prowadzenia postępowania dowodowego. Wskazali również, że w toku postępowania nie uwzględniono ich interesu prawnego. W dalszej kolejności skarżący zwrócili uwagę na nieprawidłowości związane z nielegalną wycinką drzew, i odebraniem skarżącym terenów leśnych. Skarżący zarzucili, że organ odwoławczy nie dokonał analizy pod kątem prawidłowości naliczania podatku od nieruchomości za 2012 r. i za pierwsze półrocze 2013 r. Podatek wymierzono w stosunku do nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, pominięto zaś nieruchomości należące do skarżących. Skarżący wskazali również na nieprawidłowości w wystawieniu upomnienia z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]. Podnieśli, że ograniczano im prawo do wniesienia odwołań i zażaleń. Skarżący podkreślili, że są osobami schorowanymi, bez stałych dochodów i pobierają renty w niskich wysokościach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć nie z przyczyn, które zostały w niej wskazane. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe niezasadnie rozpoznały wnioski podatników o umorzenie podatku od nieruchomości wydając jedną decyzję obejmującą oboje podatników w sytuacji, gdy sprawy ich powinny zostać rozstrzygnięte poprzez wydanie dwóch odrębnych decyzji. Nie budzi wątpliwości, że wobec W.D. zostały wydane dwie decyzje podatkowe, obie z daty [...] stycznia 2012 r. W pierwszej z nich ustalono jej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 r w wysokości 705 złotych, w drugiej natomiast adresowanej do niej, jak także do jej męża E.D., ustalono im wymiar podatku rolnego za rok 2012 r. w kwocie 235 złotych. Zostały więc wydane dwie decyzje wymiarowe (ustalające zobowiązanie podatkowe). Taki tryb procesowania przez organy podatkowe wynika wprost z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) - dalej upol, który stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania pozostaje we współwłasności lub współposiadaniu stanowi odrębny przedmiot opodatkowania. W tej sytuacji należało odrębnie opodatkować nieruchomości figurujące w ewidencji gruntów i budynków jako własność W.D., jak również odrębnie opodatkować nieruchomości, co do których ewidencja ta wskazuje jako współwłaścicieli E.D. i W.D. Wydając odrębne decyzje organy uczyniły zadość temu wymogowi wynikającemu z przedstawionego przepisu upol. Konsekwencje takiego uregulowania wydawania decyzji ustalających (czy też określających) podatek od nieruchomości będą jednak przenoszone również na postępowanie z wniosku podatnika o umorzenie należności określonej w takiej decyzji . Jak bowiem wynika z art.67a § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy może na wniosek podatnika odroczyć, rozłożyć na raty czy też umorzyć zaległości podatkowe. Wnioskodawcą w takim postępowaniu może być na mocy tego przepisu jedynie podatnik. Przez podatnika należy natomiast rozumieć zgodnie z treścią art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, podlegającą na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. W przedmiotowej sprawie W.D. podlega obowiązkowi podatkowemu raz jako właścicielka nieruchomości oraz nieruchomości rolnych a drugi raz jako współwłaścicielka nieruchomości rolnych. E.D. jest natomiast jedynie podatnikiem podatku rolnego jako współwłaściciel z W.D. W takiej sytuacji nie może on być stroną postępowania o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, co do którego zobowiązanie podatkowe ciąży jedynie na W.D. Przepis art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej określając pojęcie strony w postępowaniu podatkowym wskazuje, że stroną może być podatnik a także inne osoby, na których ciążą różne obowiązki związane z zapłatą podatku (są one obojętne dla niniejszego postępowania). Jednocześnie przepis art. 133 § 3 Ordynacji podatkowej przewiduje, że małżonkowie w sytuacji określonej w art. 92 § 3 Ordynacji podatkowej są stroną postępowania i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu dwojga. Z kolei przepis art. 92 § 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że małżonkowie wspólnie opodatkowani ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe, jak też solidarna jest ich należność z tytułu nadpłaty podatku. W przedmiotowej sprawie na mocy jednej z decyzji małżonkowie zostali opodatkowani wspólnie, zaś na mocy drugiej decyzji podatnikiem została jedynie W.D. W tej sytuacji E.D. może być stroną jedynie w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu podatku rolnego, nie zaś z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego. To z kolei skutkuje koniecznością wydania dwóch odrębnych decyzji, z których jedna będzie skierowana do W.D. odnośnie umorzenia zaległości łącznego zobowiązania pieniężnego, zaś druga do E.D. i W.D. w zakresie umorzenia zaległości podatku rolnego. Należy wskazać, że już kierując wniosek o umorzenie tychże należności skarżący określili stronę w postępowaniu jako W.D. oraz małżonkowie E.D. i W.D. W takiej sytuacji powinny zostać wydane dwie decyzje, zgodne z takim – prawidłowym określeniem stron. Należy wskazać, że określenie przedmiotu postępowania jako umorzenie "łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 rok w kwocie łącznej 469 złotych" jest nieprawidłowe także z takiego względu, że na E.D. takie zobowiązanie pieniężne nie ciąży. Ponownie rozpatrując sprawę organy podatkowe powinny uwzględnić powyższe wskazania i wydać dwie odrębne decyzje z prawidłowo oznaczonymi stronami. W trakcie tych postępowań powinny wziąć pod uwagę ważny interes podatnika (odrębnie do każdego zobowiązania podatkowego) lub ważny interes publiczny, przemawiający za umorzeniem należności. Z tych względów Sąd zaskarżoną decyzję wychylił na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.). O niewykonaniu decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 wyżej wymienionej ustawy.