I SA/Rz 987/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013 r., w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skarg na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. - z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2011 r. - z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2011 r.. - postanawia – odmówić ustanowienia adwokata. We wniosku o prawo mocy, w którym J.S. (dalej zwany skarżącym) wniósł o ustanowienie adwokata w związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 19 marca 2013 sygn. I SA/Rz 987/12, podał, że nie ma środków na ustanowienie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, ma na utrzymaniu troje małoletnich dzieci w wieku 1 roku, 11 i 17 lat, utrzymuje się z dochodu w wysokości 22.500 zł rocznie, jest inwalidą i potrzebuje duże kwoty na leczenie. W rubryce nr 7 dotyczącej majątku nieruchomego, ruchomości i zasobów pieniężnych wskazał mieszkanie o pow. 40 m², gospodarstwo o pow. ok. 60 h oraz udziały w spółce "A". Jako źródło dochodów oświadczył działalność gospodarczą, a wysokość dochodów według załączonego oświadczenia (za 2012 r. – 22.509 zł). Troje dzieci wymienił jako osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym i jednocześnie wyjaśnił, że mieszka z żoną, która przebywa na urlopie wychowawczym, synem i pasierbicą. Skarżącego obciążają alimenty w kwocie 1750 zł miesięcznie, kredyt 200.000 zł. Nie pobiera dopłat z ARiMR. Na wezwanie o dodatkowe oświadczenie w sprawie obecnej sytuacji finansowej, skarżący przedłożył ww. zaświadczenie o wysokości przychodu objętego podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych osób fizycznych za 2012 r., wypis z treści orzeczenia z 1987 r. komisji lekarskiej, jedną stronę decyzji odmawiającej przyznania płatności na 2011 rok i jedną stronę wyciągu z rachunku bankowego z daty 31 marca 2013 r. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważono, co następuje: Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przewidują przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Na podstawie analizy akt sprawy oraz wyjaśnień skarżącego, nie sposób stwierdzić, że skarżący faktycznie nie posiada środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, a co więcej twierdzenia skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej i braku środków na koszty postępowania sądowego jawią się jako wyjątkowo subiektywne. Po pierwsze sytuacja skarżącego w tym postępowaniu sądowym podlegała już ocenie nie tylko sądu pierwszej instancji, ale także sądu odwoławczego – Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalając zażalenie na oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zgodził się z sądem pierwszej instancji, że podane przez skarżącego dane wywołują wątpliwości co do ich prawdziwości (postanowienie NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. II GZ 513/12, k. 81). Należy zatem przypomnieć, że skarżący posiada status nie tylko rolnika, ale przede wszystkim przedsiębiorcy; jest udziałowcem dwóch spółek prawa handlowego o profilu działalności związanej z budownictwem i nieruchomościami, zatem jego możliwości finansowe ulokowane są w tych podmiotach. O rozmiarze prowadzonej działalności może świadczyć choćby tylko przedłożona deklaracja VAT- 7 spółki jawnej (50 % udziałów skarżącego) dla podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2012 r. Wynika z niej, że podstawa opodatkowania w tym okresie rozliczeniowym wynosiła łącznie 330.690 zł, podatek należny 58.969 zł, podatek naliczony do odliczenia 94.751 zł, a nadwyżka podatku naliczonego nad należnym - 35.782 zł (k.31). Skarżący jest właścicielem gospodarstwa o pow. ok. 60 ha, ma mieszkanie, które wykorzystuje w działalności gospodarczej. Skarżący wezwany do podania, czy jego obecna sytuacja finansowa uległa jakiejś zmianie od czasu rozpoznawania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, w tej kwestii zachował milczenie. Przedłożył natomiast ponownie orzeczenie lekarskie z 1987 r. wskazujące na uszkodzenie narządu ruchu, w którym jako przeciwwskazanie do zatrudnienia podano pracę wymagającą chodzenia, ale ani w związku z tym niedomaganiem ani żadnym innym nie przedłożono dowodów na potrzebę ponoszenia "dużych kwot na leczenie", jak uzasadniał skarżący wniosek o ustanowienie adwokata. Po drugie wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata złożony na druku PPF w konfrontacji z pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r. zawierającym prośbę o jego ustanowienie, zawiera również - jak w przypadku procedowania o zwolnienie od kosztów sądowych - nieścisłości, sugerujące wątpliwości co prawdziwości złożonego oświadczenia. W przedmiotowym piśmie skarżący podaje, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 100 ha, a na druku PPF oświadczył około 60 ha i że utrzymuje się m.in. z zarobków żony, podczas gdy na formularzu oświadczył, że jego żona pozostaje na urlopie wychowawczym. W rubryce nr 6 formularza dotyczącej stanu rodzinnego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazuje, że osobami tymi są jego małoletnie dzieci, podczas gdy w rubryce nr 8 formularza podaje, że mieszka wspólnie z żoną, najmłodszym synem i pasierbicą. Mało wiarygodne jest również to, że skarżący i jego rodzina utrzymują się ze środków pieniężnych o wartości odpowiadającej przychodom z tytułu najmu (ok. 8000 zł), skoro dochody z działalności gospodarczej (22.509 zł za 2012 r.) przeznaczane są niemal w całości (21.000 zł) na alimenty, a skarżący nie oświadczył, że otrzymuje jakąkolwiek pomoc materialną lub rzeczową. Po trzecie wreszcie dla rozpoznającego wniosek oświadczenie skarżącego o braku środków pieniężnych na ustanowienie pełnomocnika jest niewiarygodne również na podstawie załączonej jednej strony wyciągu z rachunku bankowego skarżącego (k. 166). Wynika z niego (wyciągu), że skarżący przelał z konta w innym banku w dniu 22 marca 2013 r., a więc w czasie gdy znane było mu rozstrzygnięcie Sądu w przedmiotowej sprawie, na swój rachunek kwotę 38.150, 00 zł, mając na koniec miesiąca do wykorzystania łącznie 41.385,37 zł. Skoro skarżący posługuje się rachunkiem prowadzonym na potrzeby gospodarstwa rolnego (co jest uwidocznione na wyciągu), to środki tam zgromadzone powinny służyć również w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym, które bezpośrednio dotyczy działalności rolniczej skarżącego. Konkludując - społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, w sytuacji gdy możliwości finansowe zobowiązanego na to pozwalają, nawet gdy stałoby się to z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego. Nie znajdując przesłanek do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.