I SA/Rz 99/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi JM na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia [.] października 2017 r. nr [.] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej - p o s t a n a w i a - I. przyznać JM prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych, każdorazowo ponad kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych), II. odmówić przyznania prawa pomocy z pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.838 zł JM wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu podał, że jest emerytem utrzymującym się ze świadczeń emerytalnych w kwotach 1036,34 zł (KRUS) i 1566,93 zł (ZUS). Nie prowadzi już działalności gospodarczej. Nie posiada majątku, poza samochodem Opel Frontera z 1995 r. Wśród wydatków wymienił: leki 450 zł, egzystencja 600 zł, media 45 zł, zajęcia komornicze 756 zł. W związku z wątpliwościami co do rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy w piśmie z 20 marca 2018 r. wezwałem go do złożenia dodatkowego oświadczenia. W odpowiedzi z 29 marca 2018 r. podał, że poza ww. samochodem nie posiada innych pojazdów, gospodarstwo domowe prowadzi sam, bez udziału innych osób, nie współpracuje przy prowadzeniu działalności gospodarczej prowadzonej przez członków rodziny, nie posiada żadnych oszczędności. Do odpowiedzi dołączył dokumenty dotyczące zajęć komorniczych, leczonych schorzeń (karta informacyjna z 2016 r.). W dniu 20 marca 2018 r. wpłynęło ponadto oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa reprezentującemu go dotychczas radcy prawnemu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę przewidywane koszty postępowania sądowego, w tym na wstępnym etapie związane z wpisem od skargi w kwocie 1.838 zł, istniały podstawy do uwzględnienia wniosku, ale tylko w części. Wnioskodawca poprzez nieudzielenie pełnej odpowiedzi na wezwanie z 20 marca 2018 r., czym uchybił dyspozycji art. 255 Ppsa w sposób mający istotny wpływ na ocenę wniosku, uniemożliwił bowiem poznanie jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej. Nie wymienił m.in. relacji łączących go ze wszystkimi domownikami, w tym właścicielem nieruchomości pod adresem zamieszkania, nie wyjaśnił do kogo należą pojazdy garażowane/parkowane na tej nieruchomości i w znajdujących się na niej obiektach (widocznych na mapach w urzędowym portalu Geoportal) oraz jaka prowadzona jest na niej działalność gospodarcza, komu przekazał pojazdy wykorzystywane w prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej (w zakresie transportu osób). Nie ujawnił dochodu domowników – członków rodziny, nie wyjaśnił czy zadeklarowane wydatki na media i egzystencję obejmują wszystkie ponoszone (np. na żywność, ubrania, środki czystości i higieny, komunikację, telefon). Nie przedłożył kopii opłaconych rachunków, decyzji i umów związanych z utrzymaniem domu oraz nie określił, kto z domowników pokrywa te opłaty. Nadesłał wprawdzie dowody otrzymywania świadczeń emerytalnych przekazem pocztowym, ale nie odniósł się do pytania o posiadane rachunki bankowe (które przecież wcześniej posiadał, choćby z uwagi na otrzymywane środki publiczne), jak też nie uprawdopodobnił wydatków na leczenie na kwotę 450 zł (np. wykazem przyjmowanych leków) poprzestając na przesłaniu kopii dokumentu z 2016 r. obrazującego stany chorobowe. Tylko pośrednio, mając na uwadze oświadczenie złożone w sprawie I SA/Rz 12/18, możliwe było ustalenie, że właścicielem nieruchomości pod adresem M. jest [..............................], zabudowana jest domem o pow. 200 m2, garażami i warsztatem. Niemożliwe było jednak ustalenie relacji rodzinnych między tymi osobami, jakie wydatki ponoszone są w związku z utrzymaniem nieruchomości i jak przedstawia się sytuacja majątkowa domowników. Poza oświadczeniem nie wykazano zaś, aby wnioskodawca rzeczywiście prowadził odrębne gospodarstwo domowe (np. zajmował wyodrębnioną część domu, do której dostarczane byłby odrębnie media i sam zaspokajał wszystkie swoje potrzeby bytowe). Jeżeli chodzi zaś o ocenę zasadności wniosku przez pryzmat złożonego oświadczenia to wynika z niego, że wnioskodawca osiąga dochód 2.603,27 zł i ponosi wydatki na poziomie 1.851 zł, obejmujące m.in. pozycje żywieniowe (600 zł), leczenie (450 zł) i media (45 zł). Różnica zadeklarowanych wartości daje możliwość pokrycia części kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku w podstawowym utrzymaniu. Dlatego, mając na uwadze dyspozycję art. 245 § 3 i 4 Ppsa, postanowiłem zwolnić wnioskodawcę od opłat sądowych, każdorazowo ponad kwotę 500 zł uznając, że wydatek taki niewątpliwie mieści się w zasięgu zdolności płatniczych strony skarżącej mogącej w części sprostać obowiązkowi wynikającemu z art. 199 Ppsa, tj. pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w nim. Uwzględnienie wniosku w całości nie było możliwe także i z tego powodu, że wobec nieudzielenia kompletnej odpowiedzi na wezwanie z 20 marca 2018 r. niemożliwe było poznanie rzeczywistych relacji rodzinnych i majątkowych osób mieszkających pod adresem zamieszkania wnioskodawcy (domowników), a nie wykazał on ponoszenia jakichkolwiek wydatków związanych z utrzymaniem cudzej nieruchomości. Instytucja prawa pomocy nie służy zaś ochronie prywatnego majątku, lecz ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom realnie ubogim, mającym trudności w samodzielnym zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Wnioskodawca ma zaś zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a po pokryciu zadeklarowanych wydatków egzystencjalnych pozostają mu jeszcze środki, które może przeznaczyć na częściowe pokrycie kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 255 Ppsa, uwzględniłem wniosek w części, oddalając go w pozostałym zakresie.