I SAB/Rz 10/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ustalenia prawa do emerytury - postanawia - 1.odrzucić skargę, 2. zwrócić J. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. I SAB/Rz 10/23 UZASADNIENIE J. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 9 października 2023 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ustalenia prawa do emerytury. W ocenie Skarżącego organ nie podjął żadnych realnych czynności w celu ustalenia prawa do świadczenia emerytalnego, mimo złożenia i uzupełnienia w dniu 28 lipca 2023 r. stosownych dokumentów poświadczających prawo do uzyskania przedmiotowego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej odrzucenie. Organ wskazał, że ustalenie prawa do emerytury następuje w formie decyzji organu rentowego, od którego przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego w terminie i według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.), dalej: u.s.u.s. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania przez organ rentowy decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku (art. 83 ust. 3 u.s.u.s.). Stosownie zaś do regulacji art. 1 Kodeks postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętych właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 Kodeksu postępowania cywilnego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd bada czy skarga jest dopuszczalna, tj. m.in. czy podlega kognicji sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądów administracyjnych został doprecyzowany w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a. )., zgodnie z którym, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1.decyzje administracyjne; 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W świetle treści art. 3 § 2a P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto, z art. 3 § 3 P.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. J. P. przedmiotem skargi uczynił bezczynność ZUS w sprawie ustalenia prawa do emerytury. W myśl art. 83 ust. 1 u.o.s.u.s. ZUS wydaje decyzje w sprawach indywidualnych dotyczących m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (pkt 4) i od ww. rozstrzygnięć - stosownie do art. 83 ust. 2 u.o.s.u.s przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Złożenie środka zaskarżenia do sądu powszechnego przysługuje także w sytuacji niewydania decyzji w sprawie. Jedynym organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawach o prawa do emerytury i wydawania w tym zakresie decyzji jest ZUS. Jego decyzje podlegają zaś kontroli sądu powszechnego w trybie odwoławczym określonym przepisem art. 83 ust. 2 u.o.s.u.s. - a nie kontroli sądu administracyjnego. Wskazać należy, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Wobec powyższego stwierdzić należy, że wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność ZUS w sprawie ustalenia prawa do świadczenia emerytalnego nie podlega jurysdykcji sądów administracyjnych bowiem nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a., ani nie jest sprawą, o której mowa w art. 3 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z przepisami Kodeksu postepowania cywilnego i u.s.u.s. może być rozpoznana przez sąd powszechny. Na marginesie wskazać należy, że zalegające w aktach sprawy pełnomocnictwo dla adwokat B. B. nie zawierało prawidłowego umocowania do reprezentowania strony skarżącej. Powyższy brak skargi nie został uzupełniony, mimo prawidłowo doręczonego wezwania. Brak wykazania właściwego umocowania jest brakiem formalnym skargi zaś jego nieuzupełnienie stanowi podstawę do odrzucenia skargi. Wobec powyższego, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 i § 3 P.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Z uwagi na odrzucenie skargi, Sąd zwrócił stronie skarżącej, uiszczony bez wezwania wpis od skargi w kwocie 100 zł, stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.