I SAB/Rz 12/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 13 grudnia 2007r. sprawy ze skargi E.K. na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego I. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Celnego do wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu z wniosku E. K. z dnia [...] lutego 2007r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2004r– w terminie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego wyroku, II. zasądza od Naczelnika Urzędu Celnego na rzecz E. K. kwotę 100 /słownie: sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 14.05.2004 r. zarejestrowano w Urzędzie Celnym w R. deklarację uproszczoną AKC-U złożoną przez E. K. w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego marki FORD MONDEO, nr nadwozia WFONXXGBBNXY41387, rok produkcji 1999. Wykazany w deklaracji należny podatek akcyzowy w kwocie 9716,00 zł został zapłacony dnia 14.05.2004r. W dniu 26.02.2007 r. E. K. złożyła korektę deklaracji AKC-U, w której wykazała zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w wysokości 589,00 zł oraz zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego z wnioskiem o zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2004r. w kwocie 9127,00 zł, argumentując zasadność wniosku wyrokiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007r. w sprawie C-313/05. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem Nr [...] z dnia [...].03.2007r. wyznaczył nowy termin załatwienia tej sprawy na dzień 30.04.2007r. Następnie postanowieniem Nr [...][...].04.2007r ustalił termin na [...].05.2007r. Postanowieniem Nr [...] z dnia 30.05.2007r. ustalił termin na 30.07.2007r.,a postanowieniem Nr [...] z dnia [...]. 07.2007r. wyznaczono termin załatwienia sprawy na dzień 28.09.2007r. W uzasadnieniu tych postanowień jako przyczynę niezałatwienia sprawy w terminie, wskazano konieczność ponownej analizy przepisów prawa podatkowego w świetle wyroku ETS z dnia 18 stycznia 2007r. sygn. akt C-313/05, a ostatecznie trwające prace legislacyjne nad projektem ustawy o zwrocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, informując podatniczkę, iż jej wniosek będzie rozpatrzony niezwłocznie po wejściu w życie tej ustawy. Pismem z dnia 18.06.2007r. E. K.złożyła ponaglenie do Dyrektora Izby Celnej, stwierdzając, że postanowienia wyznaczające nowy termin zakończenia postępowania zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w istocie stanowią o zawieszeniu postępowania na bliżej nieokreślony termin, co narusza art. 201 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j.Dz.U. z 2005r. nr 8 poz.60 z zm. powołanej dalej Ordynacja podatkowa), który wśród przyczyn zawieszenia nie wymienia takiej przyczyny. Podniosła też, że ze względu na długotrwałość procesu legislacyjnego nowy termin zakończenia postępowania również nie zostanie dotrzymany. Wątpliwe jest w ogóle uchwalenie przepisów o zwrocie akcyzy, bo projektowane ograniczenie wysokości zwrotu tego podatku budzi zastrzeżenia natury konstytucyjnej. Zdaniem strony, przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) jak i Ordynacji podatkowej w sposób dostateczny regulują kwestię zwrotu podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych. Ponadto strona podniosła, że od dnia wydania przez ETS wyroku w sprawie C-313/05, do Polski sprowadzonych zostało z terytorium Wspólnoty, kilkaset tysięcy samochodów osobowych i organ celny nie potrzebuje nowych przepisów w przypadku opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych dokonywanego obecnie, a w przypadku takich samych samochodów nabytych przed wydaniem ww. wyroku nie potrafi określić prawidłowej wysokości podatku. Zdaniem strony narusza to art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej, jak również zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem [...] z dnia 11.07.2007r. uznał ponaglenie za nieuzasadnione, gdyż organ podatkowy zawiadamiał stronę o niedotrzymaniu terminu i wskazywał nowy termin załatwienia sprawy. W uzasadnieniu podniósł też, że nie dotrzymanie terminu do załatwienia sprawy przez organ podatkowy znajduje uzasadnienie w przedmiocie prowadzonego postępowania. Brak bowiem przepisów i szczegółowych procedur prawnych umożliwiających określenie kwoty podatku akcyzowego zapłaconego od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo i podlegającego zwrotowi w zw. z wyrokiem ETS z dnia 18 stycznia 2007r. sygn. akt C- 313/05. Wyjaśniono, że kwestię zwrotu tego podatku regulować będzie specjalna ustawa, której projekt został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 3.07.2007r. i skierowany został do pierwszego czytania na posiedzenie Sejmu. E. K.wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w jej sprawie, zarzucając mu naruszenie: Art.7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez prowadzenie postępowania wbrew obowiązującym przepisom nakazującym rozstrzygać sprawy w postępowaniu podatkowym wnikliwie i szybko oraz prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Art.125§1 i art.139 §1 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawne wydłużenie prowadzonego postępowania znacznie przekraczające ustawowe terminy do załatwienia sprawy. Art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez faktyczne zawieszenie postępowania mimo, braku ustawowych przesłanek. W ocenie skarżącej samo poinformowanie strony o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy nie może być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą bezczynność, gdyż w skrajnym przypadku mogłaby to prowadzić do przedłużania postępowania w nieskończoność, albowiem nie wiadomo kiedy przepisy regulujące zwrot akcyzy zostaną uchwalone. Zdaniem strony interpretacja art.140 Ordynacji podatkowej jaką przyjął organ podatkowy - przesyłając stronie, we właściwym terminie informacje o kolejnym przedłużeniu postępowania, w łatwy sposób może zmierzać do obejścia art. 139 Ordynacji podatkowej oraz wyznaczonych przez ten przepis terminów, a w efekcie również art. 125 Ordynacji podatkowej nakazującego organom podatkowym działać wnikliwie i szybko w każdej sprawie. Prowadziłoby to do sytuacji, w których skutkom zawinionej bezczynności organu podatkowego (jak w niniejszej sprawie), mogłyby być nadane pozory legalności wyłącznie poprzez doręczenie stronie odpowiedniego postanowienia, a strona pozbawiona byłaby możliwości obrony swoich interesów. Taka sytuacja byłaby sprzeczna z zasadą demokratycznego państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem Strony nie jest zasadne uzależnienie określenia zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, od wydania specjalnej ustawy, gdyż art. 73 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób dostateczny reguluje kwestie nadpłaty. Rzeczą organu podatkowego jest określenie sposobu zwrotu zapłaconej akcyzy. Powinien się on przy tym kierować przepisami prawa, przede wszystkim zaś prawem Wspólnoty, a nie interesem fiskalnym państwa. Strona skarżąca podnosiła też, że od dnia wydania przez ETS wyroku w sprawie C-313/05 minęło ponad pół roku i w tym czasie do Polski sprowadzonych zostało, z terytorium Wspólnoty, kilkaset tysięcy samochodów, a organy podatkowe nie miały trudności z opodatkowaniem ich nabycia, mimo że nie zmieniły się w tym zakresie przepisy ustawy o podatku akcyzowym. Zdaniem strony do ustalenia wysokość nadpłaty, wystarczy do stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosować aktualnie obowiązujące przepisy (w rzeczywistości różnica dotyczy, bowiem jedynie zakwestionowanej przez ETS, dyskryminacyjnej stawki podatku), a następnie tak wyliczony podatek odjąć od podatku zapłaconego przez podatnika. Ponadto Strona uznała, że postanowienia organu podatkowego wyznaczające nowy termin zakończenia postępowania wydane zostały z naruszeniem art. 201 Ordynacji podatkowej, który wśród przyczyn zawieszenia nie wymienia konieczności wydania specjalnej ustawy regulującej kwestie mające być przedmiotem rozstrzygnięcia organów podatkowych. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Celnego do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przywołał treść wyroku ETS z dnia 18 stycznia 2007r. sygn.akt C – 313/05 w sprawie Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie. Następnie podniósł, że zgodnie z tym wyrokiem Trybunału kwota zwrotu powinna być obliczona poprzez porównanie kwoty podatku zapłaconego w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, z kwotą podatku zawartą w cenie podobnego samochodu osobowego, który jest użytkowany na terenie kraju. Konieczność przyjęcia wartości rynkowej do obliczania kwoty podatku zawartej w wartości samochodu krajowego wynika z orzeczenia ETS. Obiektywnym sposobem umożliwiającym ustalenie kwoty podatku jest odniesienie się do średniej wartości rynkowej danego samochodu w określonym miesiącu, a nie branie pod uwagę wartości wynikającej z zakupu podobnego samochodu nabytego wewnątrzwspólnotowo, którego dotyczy zwrot podatku. W związku z tym, koniecznym stało się ustalenie jednolitych zasad zwrotu części podatku akcyzowego, zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego, w okresie od 1 maja 2005 r. do 30 listopada 2006r. samochodów osobowych używanych, starszych niż dwuletnie. W konsekwencji Ministerstwo Finansów przygotowało projekt specjalnej ustawy, która będzie regulować kwestię zwrotów akcyzy, a do czasu wejścia w życie tej ustawy organ podatkowy nie może podjąć rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jest to okoliczność szczególna, niezależna od organu podatkowego, która uniemożliwiła załatwienie sprawy w przewidzianym ustawą terminie. Kwestie zwrotu nadpłaty regulują przepisy Ordynacji podatkowej, jednak określenie jej wysokości, w świetle orzeczenia ETS, wykracza poza uregulowania tej ustawy. Wydając ww. postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania organ nie naruszył przepisów Konstytucji RP oraz Ordynacji podatkowej, gdyż stoi on właśnie stanie na straży praworządności. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.125 §1 i art. 139 §1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy podniósł, że sprawa należy do szczególnie skomplikowanych, ponieważ wydanie decyzji określającej wysokość nadpłaty w podatku akcyzowym, związane jest z uchwaleniem specjalnej ustawy, która będzie regulować zwrot nadpłaty podatku. Zgodnie z art.139 §4 do terminów załatwienia sprawy określonych w §1-3 nie wlicza się m.in. okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie organu, przeciągający się termin uchwalenia przez parlament specjalnej ustawy o zwrocie akcyzy jest przyczyną niezależną od organu, w pełni dającą podstawę do wydłużenia postępowania. Art.140 Ordynacji podatkowej zobowiązuje organ o podatkowy do powiadomienia strony o każdym przypadku nie załatwienia sprawy we właściwym terminie i nakłada obowiązek podania przyczyny niedotrzymania terminu oraz wyznaczenia nowego terminu. Przepis ten nie określa przesłanek stanowiących podstawę wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy lecz jedynie obligują organ do ich wskazania. Organ podatkowy wbrew zarzutom skargi nie zastosował w sprawie instytucji zawieszenia postępowania, lecz wyznaczał nowe terminy załatwienia sprawy i podał przyczynę zwłoki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art.3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają m.in. w sprawie skarg na bezczynność organów administracji publicznej. Warunkiem wniesienia skargi na bezczynność jest wyczerpanie przewidzianego w art.52 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. środka zaskarżenia. W niniejszej sprawie Skarżąca powyższy środek wyczerpała wnosząc -stosownie do art.141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej - ponaglenie do Dyrektora Izby Celnej. Skarga jest uzasadniona. Postępowanie podatkowe w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte w dniu doręczenia organowi I instancji żądania E.K. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2004r. Stosownie do art.139 § 1 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania podatkowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Okolicznością zwalniającą organ podatkowy z odpowiedzialności za niezałatwienie sprawy w terminie jest wydanie postanowienia w trybie art.140 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, jeśli wydanie takiego postanowienia jest uzasadnione pod względem faktycznym i prawnym. Zgodnie z art.134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd orzeka w granicach danej sprawy, a zatem w niniejszej sprawie w zakresie istnienia lub nie bezczynności po stronie organu po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym. Bezczynność organu występuje wówczas, gdy organ ten nie podejmuje stosownych działań mimo prawnego obowiązku ich podjęcia, albo jeśli działania takie podejmuje, ale nie kończy ich wydaniem stosownego aktu. W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego podjął działania po otrzymaniu w dniu 26 lutego 2007r. pisma Strony z dnia 21 lutego 2007r.będącego wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Jednakże postanowieniem z dnia 23 marca 2007r. organ ten wyznaczył na dzień 30 kwietnia 2007r. nowy termin załatwienia sprawy. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2007r. wyznaczył na dzień 30 maja 2007r. nowy termin załatwienia tej sprawy, a postanowieniem z dnia 30 maja 2007r. na dzień 30 lipca 2007r. Następnie w dniu 24 lipca 2007r. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 28 września 2007r. Tak więc organ podatkowy nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia, mimo upływu terminu wskazanego w przepisie art.139 Ordynacji podatkowej. Nawet uznając, że niniejsza sprawa jest szczególnie skomplikowana rozstrzygnięcie powinno nastąpić nie później niż 26 kwietnia 2007r. Wprawdzie organ podatkowy przed upływem ww. terminu powiadomił stronę o niedotrzymaniu terminu załatwienia sprawy i wyznaczył nowy termin, a następnie kolejne nowe terminy, ale w ocenie Sądu podana przez organ przyczyna - brak szczególnej ustawy regulującej zasady zwrotu akcyzy - nie uzasadniała zastosowania trybu postępowania określonego w art.141 Ordynacji podatkowej. Istnieją bowiem przepisy zarówno prawa materialnego, jak i procedury podatkowej, które umożliwiają określenie prawidłowej wysokości podatku akcyzowego, a następnie porównanie z kwotą podatku uiszczoną przez podatniczkę i ewentualne stwierdzenie istnienia bądź nieistnienia nadpłaty. Powoływany wyrok ETS z dnia 18 stycznia 2007r. stanowił o sprzeczności uregulowań przepisów polskich z prawem wspólnotowym jedynie w odniesieniu do wysokości stawek podatku akcyzowego nakładanego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodów starszych niż dwuletnie, w zakresie w jakim przewyższają rezydualną kwotę tego podatku nakładaną na podobne samochody w kraju. Organy podatkowe nie zostały zatem pozbawione możliwości stosowania przepisów ustawy o podatku akcyzowym wraz z przepisami wykonawczymi, w brzmieniu obowiązującym w chwili powstania obowiązku podatkowego z tym zastrzeżeniem, że wysokość stawek podatku podlega ograniczeniu wynikającemu z wyroku ETS. Natomiast podstawę formalnoprawną wydania decyzji powinny stanowić przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące nadpłaty, co zresztą nie było sporne. Skoro organ podatkowy ma możliwość wydania decyzji na podstawie istniejących przepisów, to nie może odwlekać orzekania na bliżej nieokreślony i niepewny termin uchwalenia ustawy szczególnej. Informowanie strony o takiej przyczynie niezałatwienia sprawy i wyznaczanie nowych terminów, nie zwalnia organu z obowiązku wydania decyzji. W związku z powyższym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiła bezczynność organu i wobec tego zobowiązał ten organ do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w terminie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego wyroku - na podstawie art.149 ustawy p.p.s.a. w zw. z art.139 § 1 Ordynacji podatkowej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy p.p.s.a.