I SAB/Rz 2/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi S. S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie postępowania egzekucyjnego - Zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego do wydania w terminie trzech miesięcy rozstrzygnięcia - rozstrzygnięć w sprawie z wniosku S. S. i S. S. z dnia 16 lutego 1998r.- I SAB/Rz 2/04 Uzasadnienie W piśmie z dnia 1 czerwca 2004r. S. S. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej - za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego zażalenie na bezczynność organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego, co do wniosków z dnia 16 lutego 1998r. W uzasadnieniu żalący się wyjaśnił, iż pismem z dnia 16 lutego 1998r. wniósł do organu egzekucyjnego "żądanie podjęcia określonych kroków prawnych w sprawie, w której - na podstawie art. 49 obowiązującej ówcześnie ustawy o zobowiązaniach podatkowych - odmówiono - postanowieniem z dnia [...] września 1995r. - wyłączenia spod egzekucji określonych ruchomości i wydanie rozstrzygnięć na podstawie stosownych przepisów". W odpowiedzi na powyższe żądanie organ poinformował go pismem z dnia 27 marca 1998r., niż z uwagi na liczbę i różny rodzaj wniosków, zostaną one potraktowane jako wnioski o wszczęcie odrębnych postępowań we właściwych trybach. Żalący się podkreślił, iż od tego momentu upłynęło 6 lat i 3 miesiące. W piśmie z dnia 20 września 2004r. (nr ...) - adresowanym do S. S. - Dyrektor Izby Skarbowej wezwał żalącego się do przedstawienia kopii w/w wniosków raz z dowodami ich złożenia, ze względu na "niemożność ich identyfikacji i odnalezienia przez organ egzekucyjny". W piśmie z dnia 15 listopada 2004r. S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie wniosków zawartych w piśmie z dnia 16 lutego 1998r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 § 1 oraz art. 36 k.p.a. poprzez pozostawienie bez rozpoznania do dnia wniesienia skargi wniosków zawartych w w/w piśmie S. S. i S. S. - wspólników spółki cywilnej PPHU "A i S-ka" s.c. z dnia 16 lutego 1998r. i skierowanych przez organ egzekucyjny - zgodnie z pismem z dnia 27 marca 1998r. do odrębnych postępowań. W konkluzji skarżący wniósł o orzeczenie zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270). W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż pismem z dnia 8 kwietnia 1998r. wspólnicy w/w Spółki ponaglili organ egzekucyjny do rozpoznania wniosków z dnia 16 lutego 1998r., jednakże organ ten pozostaje w bezczynności do chwili obecnej. Przed wniesieniem skargi S. S. jako jeden ze wspólników w/w Spółki złożył zażalenie na bezczynność organu tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego do organu nadzoru tj. Dyrektora Izby Skarbowej. Zażalenie to pozostało bez rozpoznania pomimo upływu ustawowych terminów. Pismo Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 września 2004r. (nr ...) skierowane do skarżącego "nie jest bowiem tym, co przewiduje ustawa dla załatwienia zażalenia". Skarżący dodał, iż nie przyjmuje do wiadomości informacji, jakoby w organie egzekucyjnym "zapodziały się pisma w przedmiotowej sprawie". Uważa bowiem, że "organ egzekucyjny wspólnie i w porozumieniu z organem nadzoru celowo pisma te ukrywają, dla próby wywarcia określonego skutku, iż żadnej sprawy nie było". W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na fakt, iż stosownie do treści art. 52 ustawy p.p.s.a. nie wyczerpano środków zaskarżenia, bowiem organ II instancji pozbawiony był możliwości wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu zażaleniowym. Naczelnik Urzędu Skarbowego podniósł, iż w aktach w/w urzędu brak jest zarówno wniosku skarżącego, jak i przywołanego w skardze pisma Urzędu z dnia 27 marca 1998r. (nr US.X-920/35/98). Pism tych brak jest również w aktach karnych Sądu Rejonowego w M. (sygn. akt II K 331/97), na które powoływał się żalący. Organ ten dodał ponadto, iż sam skarżący nie umożliwił wglądu do powyższych pism - mimo wezwania - ani organowi egzekucyjnemu, ani też w trakcie postępowania przed Izbą Skarbową w Rzeszowie. W piśmie z dnia 7 stycznia 2005r. skarżący wniósł o przyjęcie w poczet materiału dowodowego pism z 16 lutego 1998r. i 8 kwietnia 1998r. - doręczonych osobiście do organu oraz pisma organu z 27 marca 1998r. (nr US.X-920/35/98), których kserokopie dołączył. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 1270 ze zm. - w skrócie p.p.s.a.) kontrola sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w pkt 1-4. Tak więc zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Oznacza to, że skarga na bezczynność w procesie podejmowania decyzji administracyjnych ograniczona jest tylko wyłączeniami właściwości sądów administracyjnych określonych w art. 5 p.p.s.a., natomiast w odniesieniu do postanowień oraz innych aktów i czynności - oprócz powyższego wyłączenia - mamy także do czynienia z zawężeniem wynikającym z treści art. 3 § 2 pkt 2-4 p.p.s.a., który ogranicza dopuszczalność zaskarżenia postanowień oraz innych aktów i czynności do określonych w nim kategorii, a zatem w tym samym ograniczonym zakresie dopuszczalna jest skarga na bezczynność organów administracji publicznej związana z procesem podejmowania postanowień oraz innych aktów i czynności. Przedmiotem kontroli sądowej - w przypadku skargi na bezczynność - nie są określone akty lub czynności organu administracji publicznej, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zaznaczyć przy tym należy, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko wówczas gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organu administracji publicznej nie wydał decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności, ale również wtedy gdy organ administracji publicznej prowadził postępowanie ale nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności w przewidzianym w prawie terminie. Dotyczy to zarówno sytuacji gdy decyzja ta, postanowienie lub też inny akt albo czynność nie zostały podjęte w I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakiego powodu określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie zostały podjęte lub czynność nie została dokonana. W szczególności bez znaczenia jest okoliczność czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu, czy też przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwiania sprawy. Terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym oraz - na mocy art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określają przepisy art. 35 k.p.a. i przekroczenie tych terminów oznacza bezczynność organów administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Do skargi na bezczynność ma zastosowanie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., co oznacza, że skarga ta może być wniesiona dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych tzn. w sytuacji, w której stronie nie przysługuje żaden środek odwoławczy przewidziany w ustawie. Tym samym skarżący obowiązany jest przed wniesieniem skargi wyczerpać środek prawny przewidziany w art. 37 k.p.a. tzn. wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie. W niniejszej sprawie skarżący domaga się podjęcia działań w postępowaniu egzekucyjnym, w tym m.in. wydania postanowień w trybie art. 154 lub art. 156 k.p.a. oraz na podstawie art. 38 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym podlegają - stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. - kontroli sądu administracyjnego, a zatem bezczynność organu egzekucyjnego oraz organu odwoławczego w tym zakresie podlega zaskrzeniu do sądu administracyjnego. Pismem z dnia 1 czerwca 2004r. S. S. - jeden ze wspólników Spółki - wniósł zażalenie, a zatem spełnił warunek formalny dopuszczalności skargi na bezczynność organu tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego. Bez znaczenia przy tym jest fakt, iż zażalenie to nie zostało merytorycznie rozpatrzone, bowiem w bezczynności może pozostawać nie tylko organ I instancji, ale także - jak w niniejszej sprawie - i organ odwoławczy. Dodać w tym miejscu należy, że nie jest okolicznością usprawiedliwiającą stan bezczynności organów brak w aktach sprawy wniosku z dnia 16 lutego 1998r. oraz pisma Urzędu Skarbowego z dnia 27 marca 1998r. Skargę na bezczynność można wnieść do czasu załatwienia sprawy przez właściwy organ tj. przed wydaniem decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęciem czynności. Nie ulega wątpliwości, iż żadne rozstrzygnięcie w sprawie do czasu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, a nawet do dnia rozpatrywania sprawy przez ten Sąd nie zapadło, a zatem skarga nie stała się bezprzedmiotowa. W powyższej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdza, iż skarga jest zasadna i w związku z tym - na podstawie art. 149 p.p.s.a. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego do wydania w terminie trzech miesięcy - licząc od dnia doręczenia niniejszego wyroku rozstrzygnięcia - rozstrzygnięć w sprawie z wniosku S. S. i S. S. z dnia 16 lutego 1998r. Termin powyższy oraz brak jednoznaczności co do liczby rozstrzygnięć uzasadniony jest treścią w/w wniosku, którego kopię Sąd doręcza organowi wraz z kopią jego własnego pisma z dnia 27 marca 1998r.