I SAB/Rz 20/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lipca 2026 r. w Rzeszowie sprawy ze skargi P.F. na bezczynność i przewlekłe postępowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle w przedmiocie niewykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych oraz rozliczenia konta płatnika składek - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. P.F. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle, wskazując, że pozostają one w związku z jego wnioskiem z dnia 26 lutego 2026 r. oraz ponagleniem z dnia 30 marca 2026 r. W skardze zarzucił organowi nierozpoznanie wskazanego wniosku, nieudzielenie żądanych informacji, a także niepodjęcie czynności, które – w jego ocenie – powinny zostać wykonane w związku z realizacją prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych oraz rozliczeniem konta płatnika składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej z uwagi na to, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Sąd przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zobligowany jest w pierwszej kolejności do zbadania przesłanek dopuszczalności skargi. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej, jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późń. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a także, na mocy art. 3 § 3 tej ustawy, w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Oznacza to, że właściwość sądów administracyjnych została określona enumeratywnie. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być wyłącznie zaniechanie organu w sprawie, w której ciąży na nim obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego. Nie każda bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej podlega zatem kognicji sądów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzucił bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle w związku z nierozpoznaniem jego wniosku, nieudzieleniem żądanych informacji oraz niepodjęciem czynności, do których – w jego ocenie – organ był zobowiązany na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, a także w związku z rozliczeniem konta płatnika składek. Przedmiot tak sformułowanej skargi nie mieści się jednak w zakresie właściwości sądów administracyjnych określonym w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Przepisy te dopuszczają wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jedynie w sprawach, w których organ pozostaje zobowiązany do wydania decyzji, postanowienia albo innego aktu lub dokonania czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego. Skarga nie może natomiast służyć kwestionowaniu niewykonania przez organ obowiązków wynikających z orzeczeń sądów powszechnych ani domaganiu się podjęcia czynności, które nie stanowią przedmiotu kontroli sądowoadministracyjnej. Skoro zatem skarga została wniesiona w sprawie pozostającej poza zakresem kognicji sądów administracyjnych, podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.