I SAB/Rz 3/16
PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-07-12
Skład orzekający: Sędzia NSA Jacek Surmacz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który został zwolniony z kosztów sądowych w całości, ale odmówiono mu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, spełnia przesłanki do przyznania mu adwokata z urzędu w sprawie dotyczącej bezczynności organu?Ratio decidendi
Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, może zmienić zaskarżone postanowienie w całości lub w części. W przypadku, gdy skarżący wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia adwokata, należy mu przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym również ustanowienie adwokata.Stan faktyczny
Skarżący J. M. złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, które zwolniło go z kosztów sądowych w całości, ale odmówiło przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżący argumentował, że jest osobą niepełnosprawną, utrzymującą się z renty, a sprawa jest skomplikowana, co uzasadnia potrzebę ustanowienia adwokata z urzędu. Sąd rozpoznał sprzeciw, analizując sytuację majątkową i rodzinną skarżącego.Rozstrzygnięcie
Zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że ustanowić dla skarżącego J. M. adwokata, a w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. sprzeciwu J. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. I SAB/Rz 3/16 o zwolnieniu od kosztów sądowych w całości i odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie postępowania podatkowego - p o s t a n a w i a - I. zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że: ustanowić dla skarżącego J. M. adwokata, II. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
I SAB/Rz 3/16
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 lipca 2016 r. referendarz sądowy 1) zwolnił J. M. od kosztów sądowych w całości i 2) odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienia adwokata.
W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący wniósł o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Podał, że jest osobą niepełnosprawną, utrzymującą się z renty, która pozwala mu na egzystencję na poziomie minimum socjalnego. Zwrócił uwagę na złożoność i skomplikowany charakter przedmiotowej sprawy. Pokreślił, że brak pełnomocnika z urzędu świadczy o próbie pozbawienia go uczciwego procesu, a przyznanie jedynie kosztów sądowych jest niewystraczającym środkiem, jaki gwarantuje Konstytucja RP. Wskazał, że wielokrotnie był już zwalniany z kosztów sądowych i przydzielano mu również pełnomocnika z urzędu - w innych sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skarżący złożył wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 lipca 2016 r. w pkt 1) zwolniono skarżącego od kosztów sądowych w całości, w pkt 2) odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. ustanowienia adwokata. W sprzeciwie skarżący wniósł o ustanowienie w przedmiotowej sprawie adwokata.
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246
§ 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Dokonana przez Sąd analiza złożonego wniosku pozwala uznać, że skarżący spełnia przesłanki wymienione w tym przepisie i nie będzie w stanie uiścić niezbędnych kosztów sądowych oraz ponieść kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Przemawiają za tym okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie.
Sąd ustalił, że skarżący:
- prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty, w wysokości 790 zł miesięcznie,
- posiadany przez niego majątek obejmuje dom o pow. 290 m2 i wartości 300 000 zł oraz samochód O. A., rok produkcji 2002, którego jest współwłaścicielem,
- w skali miesiąca wydaje na media miesięcznie od 200 do 300 zł,
- odzieży i obuwia nie kupuje, a z samochodu korzysta sporadycznie, opłacając jedynie koszty paliwa,
- wydatki na leki to kwota od 10 do 20 zł miesięcznie.
Dokonując oceny przedstawionej sytuacji majątkowej i rodzinnej J. M. - Sąd uznał, że spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy
w zakresie całkowitym. Dochody z renty, wystarczają na pokrycie niezbędnych jego wydatków. Nie jest możliwe aby z tych dochodów skarżący był w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania oraz koszty związane z ustanowieniem adwokata - celem reprezentowania i należytego zabezpieczenia praw w przedmiotowej sprawie. Nadto niepełnosprawność skarżącego utrudnia mu wygospodarowanie ewentualnych środków pieniężnych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło