I SAB/Rz 6/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2015 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku E.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą rozpoznania odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. E.K. (dalej: skarżący, wnioskodawca) w sprawie ze skargi opisanej w sentencji postanowienia, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie doradcy podatkowego . W uzasadnieniu podał, że jego i żony sytuacja materialna jest trudna, w związku z wiekiem (65 i 66 lat) małżonkowie mają różne schorzenia, żona od 1980 r. przebywała na rencie inwalidzkiej, a obecnie na emeryturze, posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Jak oświadczył skarżący, dotychczas kwoty pobieranych świadczeń wystarczały na zaspokojenie podstawowych potrzeb jego i żony, ale w związku z egzekucją ta sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Skarżący podał, że wysokość jego emerytury po odjęciu egzekwowanej kwoty (836,13 zł) wynosi faktycznie 1.319,41 zł, zaś żony 1.01849 zł. Wnioskodawca wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – w skrócie P.p.s.a., wyjaśnił, że małżonkowie zamieszkują w domu będącym własnością ich dzieci (służebność mieszkania), średni koszt opłat za gaz wynosi 547,35 zł, za energię elektryczną 151 zł, za wodę110,30 zł, koszt wywozu śmieci 15 zł, opłaty za telewizję 59,90 zł. Na strukturę miesięcznych wydatków składają się ponadto wydatki na żywność (800 zł), odzież (150 zł), obuwie (80 zł), remonty mieszkania (150 zł), wyposażenie mieszkania (50 zł), zdrowie (318 zł), transport (200 zł), łączność (70 zł), rekreację i kulturę (70 zł), środki czystości (80zł). Skarżący podał, że jego zobowiązania z tytułu zaległości podatkowych wynoszą 300.958,97 zł (zgodnie z kopią zaświadczenia z dnia 5 marca 2015 r.). Skarżący załączył także kserokopie: przekazów pocztowych w celu wykazania kwoty pobieranej emerytury, decyzji o przyznaniu żonie zasiłku pielęgnacyjnego, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zestawienia operacji na rachunku bankowym małżonków, rachunków za dostarczane gaz, energię, wodę , kanalizację, paragonów za zakup leków. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Wniosek w części zasługuje na uwzględnienie. Zwolnienie od kosztów, które reguluje powołana powyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r., ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba fizyczna ubiegająca się o takie prawo wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje nadesłane w związku z dodatkowym postępowaniem, należy uznać, że wydatki na ochronę zdrowia są priorytetowymi, a świadczenie skarżącego uległo zmniejszeniu w związku z prowadzoną egzekucją. Brak jest natomiast – zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego - przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym, poza zwolnieniem od kosztów sądowych, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, w postaci doradcy podatkowego. Ten zakres zarezerwowany jest bowiem tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Tymczasem struktura wydatków gospodarstwa domowego skarżącego, zdaniem referendarza może zostać ograniczona w taki sposób, by móc poczynić oszczędności przeznaczone na wydatki związane z prowadzonym postępowaniem sądowoadministracyjnym; skarżący mógł się bowiem spodziewać wydatków tego rodzaju. W szczególności z pewnością mogą zostać czasowo ograniczone wydatki na kulturę i rekreację, wyposażenie mieszkania i remonty. Skarżący nie wyjaśnił czy rachunki jaki przedstawił dotyczą tylko kosztów zajmowanej części domu, czy całości. W przypadku zamieszkiwania wraz z dziećmi, jak sądzić należy już dorosłymi, partycypacja w kosztach powinna być wspólna, a to tym samym obniża zestawienie kosztów utrzymania. Istnieje także konieczność dodania, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji, sąd ten nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego lub czynności nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Także z przepisu art. 6 ustawy P.p.s.a. wynika obowiązek dla sądu do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego, z uwzględnieniem czynności, które może wykonać tylko adwokat lub radca prawny (art. 140 § 1 P.p.s.a.). Zatem strona działająca bez fachowego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego) nie zostanie pozbawiona obrony swoich praw. Skoro jednak skarżący widzi konieczność działania w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, winien – zdaniem rozpoznającego wniosek w tym zakresie – uczynić to z własnych bądź pozyskanych przez siebie środków pieniężnych. Z uwagi na zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych możliwy jest dalszy tok sprawy w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.