I SO/Rz 1/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku KB o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zgłoszonego przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] grudnia 2017 r. nr [.] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych - p o s t a n a w i a - 1. przyznać KB prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od opłat sądowych – każdorazowo ponad kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. KB wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podała, że ma 22 lata, jest studentką utrzymującą się ze stypendiów i zasiłków celowych z pomocy społecznej (stypendium socjalne 620 zł, stypendium dla niepełnosprawnych 450 zł, zasiłek pielęgnacyjny 153 zł, łącznie 1223 zł). Nie pracuje. Pozostaje w stałym leczeniu w wielu klinikach i u wielu specjalistów; na skutek przebytej choroby nowotworowej wymaga stałej rehabilitacji i częstych kontroli lekarskich. Leczenie wymaga przyjmowania drogich lekarstw, miesięcznie wydatkuje na ten cel około 300 zł. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności ruchowej. Stale przebywa i mieszka w P., uczy się w L., gdzie wynajmuje mieszkanie za 563 zł miesięcznie. Z powodu ograniczeń ruchowych nie będzie w stanie wziąć czynnego udziału w procesie sądowym, sama zaś nie dysponuje odpowiednią wiedzą odnoszącą się do przedmiotu postępowania. Wśród członków rodziny wymieniła ojca MB. Jest współwłaścicielką w 1/6 nieruchomości w P. (domu), pozostała część należy do niepracującego ojca. Ponosi połowę kosztów utrzymania domu, łącznie około 1000 zł miesięcznie. Części opłat nie reguluje z powodu braku środków. Korzysta także z kredytu studenckiego. Na dodatkowe wezwania z 17 stycznia i 9 lutego 2018 r. podała, że aktualnie mieszka w L.. W domu w P. mieszka jeszcze jej matka MB, która wynajęła dla niej mieszkanie studenckie w L.. Do L. dojeżdża autobusem lub pociągiem, kilka razy w roku; przeciętny kosz biletu w obie strony to 70 zł. Oświadczyła, że nie jest w stanie udokumentować wydatków na leki. Nie pobiera renty. W październiku otrzymała część zaległych alimentów od ojca, w roku akademickim 2017/2018 jednorazowe stypendium ze środków PFRON w kwocie 1300 zł. Na jej rachunek wpływają także alimenty dla mieszkającego w Austrii brata (który przez omyłkę miał podać numer jej rachunku we wniosku egzekucyjnym), które mu przekazuje. Część opłat mieszkaniowych regulują MB i MB. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego przesłanek tych nie wykazano. Wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód z różnych źródeł. Z analizy wyciągów z rachunków bankowych wynika, że są to następujące świadczenia: zasiłek pielęgnacyjny 153 zł miesięcznie, kredyt studencki 579 zł miesięcznie, w październiku 2017 r. 975 zł ze środków PFRON, stypendium za grudzień, listopad i październik 2017 r. wynosiło po 1050 zł miesięcznie, w październiku od komornika sądowego otrzymała 2450,12 zł. Na jej rachunek wpływa także miesięcznie po 600 zł z tytułu zajęcia wynagrodzenia za pracę MB. Od października do grudnia 2017 r. na rachunek w PKO wpłynęło 2712 zł, na rachunek w BZ WBK 7859,12 zł (pomijając wpływy z tytułu zajęcia wynagrodzenia MB, czyli łącznie 1800 zł, które mają należeć do mieszkającego w Austrii brata AB, było to 6059,12 zł). Stan rachunku w PKO na 10 grudnia 2017 r. wynosił +1941,60 zł. Wyciąg z drugiego rachunku salda nie wskazywał. Pomijając świadczenie mające należeć do brata w opisanym okresie wnioskodawczyni dysponowała więc średnio miesięcznie kwotą wynoszącą co najmniej 2923,70 zł, a więc znacznie powyżej minimalnego wynagrodzenia za pracę (wyciągi bankowe nie obejmowały deklarowanej kwoty 1300 ze środków PFRON). Ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Jest w stanie pokryć koszty swojego codziennego utrzymania, a analiza wyciągów z rachunków bakowych wskazuje, że stać ją również na inne wydatki, niż związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb bytowych (np. 149 zł poniesione w Emozioni 2 Habaj J. w R. 28 grudnia 2017 r.; 200 zł za portret; kurs językowy: 99 zł w styczniu 2018 r., 319 zł w grudniu 2017 r. i 208 zł w listopadzie 2017 r.; 314,99 zł w Levis Store w grudniu 2017 r. oraz 159,99 zł w LPP Mohito, 89,90 zł w Bershka CH, 79,90 zł Stradivarius CH - w listopadzie 2017 r.; 170 zł u stylisty z październiku 2017 r., a także wydatki na telefon, których nie ujawniła, a które wynikają z wyciągu bankowego w kwotach 73,81 zł i 62,35 zł). Wobec tego nie można było uznać, że nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na to, że wnioskodawczyni ubiegała się o prawo pomocy w zakresie całkowitym rozważyłem jeszcze, czy nie można jej przyznać prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa może to nastąpić, gdy zostanie wykazane, że osoba fizyczna nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę, że wpis od skargi wynosić będzie 500 zł, a inne opłaty sądowe nie przekroczą połowy tej kwoty, uznałem że zasadne będzie przyznanie stronie częściowego prawa pomocy obejmującego każdorazowe zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę 100 zł. Poniesienie pełnych kosztów postępowania mogłoby przekroczyć jej możliwości finansowe, choć te nie zostały jednoznacznie wykazane. Złożone oświadczenia nie w pełni zasługiwały na uwzględnienie. Zadeklarowane w formularzu PPF miesięczne wydatki znacznie przewyższają dochody ujawnione w złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniu, a np. na lekarstwa (po około 300 zł miesięcznie) w ogóle nie znajdują potwierdzenia w przedłożonych wyciągach z rachunku bankowego, choćby w formie podejmowania comiesięcznie takiej gotówki w bankomacie lub realizacji płatności bezgotówkowo, które w jej przypadku dominują nad płatnościami gotówkowymi. Istnieje także rozbieżność co do miejsca jej zamieszkania. W formularzu PPF podała, że jest to P., a w piśmie z 31 stycznia 2018 r. oświadczyła, że aktualnie jest to L. Biorąc zaś pod uwagę, że korespondencję nadaje w P. (9 stycznia, 5 luty, 22 luty 2018 r.) i że ten adres podaje w nagłówkach wszystkich pism i kopert, albo częściej przebywa w domu albo podróżuje częściej niż deklaruje. Pomimo, że we własności nieruchomości w P. posiada udział wynoszący tylko 1/6 i aktualnie ma mieszkać w L., wskazuje na ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem domu w kwocie około 1000 zł miesięcznie (nie znajduje to jednak potwierdzenia w przedłożonych wyciągach bankowych z okresu 3 miesięcy, ani kopiach rachunków), co przy wydatku na mieszkanie w L. (w formularzu PPF podała 563 zł, do akt złożyła dowód przelewu z grudnia 2017 r. na 710 zł, w wyciągu bankowym BZ WBK widnieją w listopadzie i październiku 2017 r. kwoty po 490 zł) przekraczałoby deklarowany w formularzu dochód, a przecież wydatki te nie obejmowały pozycji żywieniowych, ubraniowych, higieniczno-sanitarnych, komunikacyjnych czy edukacyjnych. Jak zaś powyżej wykazano, jej rzeczywisty średni dochód był wyższy, niż podany w formularzu, przeszło dwukrotnie i niemal dwukrotnie przewyższał kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę netto. Tak więc wnioskodawczyni albo nie ponosi takich wydatków samodzielnie, albo dysponuje innym jeszcze źródłem dochodu (co potwierdza treść wyciągów bankowych), choćby pośrednim w postaci pokrywania części zadeklarowanych wydatków przez inne osoby. Wobec opisywanego złego stanu majątkowego całkowicie niezrozumiałe jest więc deklarowane opłacanie przez nią pełnych rachunków z P. (np. 391,15 zł za energię elektryczną ze stycznia 2018 r.; 295,47 zł za gaz ze stycznia 2018 r. uiszczone na poczcie na nazwisko MB; 278,53 zł za wodę ze stycznia 2018 r.), w którym mieszkają jeszcze dwie inne osoby. Nie wnikając w prywatne relacje strony z rodzicami nie można jednak zaakceptować deklaracji, że wydatków związanych z nieruchomością w P. nie ponoszą przede wszystkim rzeczywiści jej domownicy, zwłaszcza osoba, która jest stroną poszczególnych umów. Utrzymywanie w jej przypadku dwóch lokali musi być zaś poczytane jako wykraczające poza zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych. Zauważyć ponadto należy, że MB nie tylko ma być stroną umowy najmu mieszkania w L., ale też jest pełnomocnikiem pocztowym wnioskodawczyni, co każe podać w wątpliwość jej oświadczenie o nieprowadzeniu z matką wspólnego gospodarstwa domowego (wszak nie wykazano, aby rachunki były dzielone i opłacane stosownie do stopnia korzystania z domu w P., bądź by były w nim zamontowane oddzielne liczniki albo wydzielone lokale). Z kolei MB ma nie pracować i nie osiągać dochodu od wielu lat (pismo z 31 stycznia 2018 r.), a mimo to ma ponosić część opłat (pismo z 20 lutego 218 r.). Przedłożone wyciągi nie ukazują też, aby całość środków należnych rzekomo bratu była mu przelewana (wyłącznie w październiku 2017 r. zrealizowano jeden przelew na 1000 zł, a pomimo rzekomego błędu co do numeru rachunku bankowego nie został on dotychczas skorygowany). Wskazują natomiast, czego nie podano, że strona jest uczestnikiem postępowania przed Sądem Rejonowym w P. o przejęcie nieruchomości (sygn. I Co [.]/16). Biorąc zatem pod uwagę, że instytucja prawa pomocy nie może być wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, a służyć powinna zapewnieniu dostępu do sądu osobom realnie ubogim, postanowiłem uwzględnić wniosek w części, oddalając go w pozostałym zakresie. Wnioskodawczyni będzie w stanie ponosić jednorazowe wydatki w kwocie 100 zł bez uszczerbku w podstawowym utrzymaniu (egzystencji), ograniczając zbędne wydatki; pozostałe koszty sądowe poniesie natomiast Skarb Państwa. Środki, jakimi dysponowała w kwartale przed zgłoszeniem wniosku, były wystarczające do poczynienia pewnych oszczędności (np. kosztem wydatku na portret lub drogie ubrania), które może przeznaczyć na pokrycie niewielkiej części opłat sądowych i wynagrodzenie pełnomocnika, którego udział w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, mając na uwadze dyspozycję art. 134 § 1 Ppsa, nie jest konieczny. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 Ppsa oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, postanowiłem jak w sentencji.