I SO/Rz 12/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku BP o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgłoszonego przed wniesieniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] sierpnia 2018 r. nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. Doradca podatkowy MR wystąpił w imieniu BP i JH o przyznanie im prawa pomocy przed wniesieniem skargi na opisaną w sentencji decyzję. Z uwagi na to, że wnioski zamieszczono w jednym urzędowym formularzu PPF oraz nie dołączono do nich pełnomocnictw uprawniających doradcę podatkowego do reprezentowania wnioskodawców przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, w dniu 23 października 2018 r. wezwałem go do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych poprzez złożenie wniosków na urzędowych formularzach PPF – odrębnie dla każdego wnioskodawcy, złożenie do akt pełnomocnictw do reprezentowania mocodawców przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie oraz dodatkowych oświadczeń majątkowych. W odpowiedzi z dnia 5 listopada 2018 r. nadesłano dwa formularze PPF, odrębnie dla każdego wnioskodawcy. W złożonym oświadczeniu BP podał, że utrzymuje się z dochodu w wysokości 690 zł (zasiłek dla bezrobotnych). Posiada samochód osobowy Ford c-max z 2004 r. Na ubezpieczenie życiowe i komunikacyjne przeznacza 100 zł miesięcznie. Na wyżywienie, paliwo i środki czystości 350 zł, w tym 100 zł na paliwo. Posiada udział 1/2 części w nieruchomości rolnej o pow. 1,08 ha, współwłasność z siostrą. Nie jest właścicielem żadnej nieruchomości budynkowej, mieszka w domu żony, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej, ale dokłada się do opłat mieszkaniowych w kwocie 200 zł miesięcznie. W skład rodziny wchodzi jeszcze syn, urodzony w 2002 r., którego utrzymuje żona. Źródłem finansowania obsługi prawnej były własne oszczędności i kredyt zaciągnięty przez żonę. W 2017 r. osiągnął przychód w wysokości 36000 zł. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca powyższych przesłanek nie wykazał, a poprzez zaniechanie udzielenia kompletnych odpowiedzi na wezwanie z dnia 23 października 2018 r. i nienadesłanie żądanych dokumentów uniemożliwił poznanie jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej. Uchybił więc dyspozycji art. 255 Ppsa, z ujemnym skutkiem dla oceny wniosku. Wnioskodawca zadeklarował skromny dochód 690 zł, który od strony arytmetycznej niemal w całości pochłaniają zadeklarowane wydatki. Szczegółowa ich analiza wskazuje, że na utrzymanie samochodu (paliwo i ubezpieczenie) wnioskodawca wydaje mniej więcej tyle, co na własne wyżywienie (150-250 zł); trudno jednak przyjąć, że za kwotę taką można przeżyć okres miesiąca. Podobną kwotę przekazuje żonie na wydatki mieszkaniowe. Pomimo jednak tego, że ma dokładać się do utrzymania domu przy ul. W1, nie przesłał kopii jakichkolwiek rachunków, co uniemożliwiło ocenę rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków domowych przez pryzmat ich niezbędności dla podstawowego utrzymania. Zauważyć przy tym należy, że w nadesłanym wyciągu z rachunku bankowego oraz kopii zeznania podatkowego widnieje adres ul. W2, a więc inny niż wskazany jako adres zamieszkania - ul. W1. Oświadczył wprawdzie, że dom należy do żony, ale faktu tego nie potwierdził, np. kopią wyciągu z księgi wieczystej lub wskazaniem jej numeru, co pozwoliłoby ustalić ponad wszelką wątpliwość właściciela nieruchomości i tego, czy kiedykolwiek przysługiwał mu tytuł prawny do tej działki, czy tylko czynił na niej (jakieś) nakłady. Nie wyjaśnił też sytuacji majątkowej żony, która ma pokrywać większość wydatków, a więc w praktyce utrzymywać rodzinę. Nie można zatem było ustalić, jakim dysponuje ona majątkiem, jakie osiąga dochody, czy posiada oszczędności, z jakich korzysta pojazdów. Wprawdzie wnioskodawca powołuje się na pozostawanie z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej, ale ta okoliczność nie ma istotnego znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy. Umowny ustrój majątkowy między małżonkami nie zwalnia ich bowiem z wynikającego z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązku wspólnego zaspokajania potrzeb rodziny, stosownie do swoich możliwości zarobkowych i majątkowych. Nabiera to szczególnego znaczenia w sytuacji, kiedy wnioskodawca osiąga nieznaczne dochody i to ze środków publicznych. Pomimo jednak deklarowanej niewiedzy o sytuacji majątkowej żony i deklarowanej rozdzielności majątkowej, jako zasadniczego powodu tego stanu, nie miał trudności w uzyskaniu od niej wsparcia poprzez zaciągnięcie kredytu na pokrycie kosztów obsługi prawnej, choć nie ujawnił, o jakie kwoty chodzi, kiedy zawarto tę umowę i z kim oraz ile wynoszą raty spłaty tego zobowiązania. Również ma ona opłacać niektóre jego wydatki, np. za telefon. Powyższe okoliczności wskazują więc, wbrew złożonemu oświadczeniu, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ujawnienie informacji o sytuacji majątkowej żony było zatem niezbędne dla należytej oceny wniosku. Wnioskodawca nie podał też, jakimi dysponował oszczędnościami, z których pokrył część wydatków na pomoc prawną i ile wynosiło zobowiązanie z tego tytułu, w jakich miejscach/instytucjach przechowuje te oszczędności. Nic nie wiadomo na temat wydatków rodziny związanych z utrzymaniem syna i jego sytuacji majątkowej. Budzi też wątpliwość to, czy opisany stan rodzinny obejmuje wszystkich członków najbliższej rodziny, w tym wszystkie dzieci wnioskodawcy, a jeżeli nie, to jak przedstawia się ich stan majątkowy. Sytuacja materialnobytowa rodziny nie została zatem na dzień rozpoznania wniosku dostatecznie ujawniona. To zaś nie pozwoliło uznać, że wnioskodawca wykazał, że pokrycie kosztów postępowania związanego z opisaną w sentencji decyzją może łączyć się dla niego z uszczerbkiem w podstawowym utrzymaniu. Podkreślić należy, że obowiązek wykazania trudnej sytuacji majątkowej i braku zdolności płatniczych, które pozwoliłyby na odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w nim (art. 199 Ppsa), ciąży na wnioskodawcy. Referendarz sądowy, poza wystosowaniem wezwania w trybie art. 255 Ppsa, nie prowadzi postępowania dowodowego z urzędu, lecz bazuje tylko na informacjach i dokumentach przedstawionych przez osobę ubiegającą się o wsparcie ze środków publicznych. To zaś możliwe jest tylko w razie wykazania szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, której w danym czasie wnioskodawca nie jest w stanie przezwyciężyć we własnym zakresie, przy wsparciu wspólnie gospodarujących członków rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, odmówiłem uwzględnienia wniosku.