I SO/Rz 13/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku EJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zgłoszonego przed wniesieniem skargi na postanowienie Prezesa Kary Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [.] kwietnia 2018 r. nr [.] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - p o s t a n a w i a - pozostawić wniosek EJ o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania EJ wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, ich miesięczne dochody wynoszą 2 553 zł, posiadają 10 000 zł oszczędności. Nie zadeklarował jakiegokolwiek majątku, oświadczył że dochód w całości przeznaczają na koszty utrzymania i leczenie. W części formularza dotyczącej informacji o przedmiocie zaskarżenia wskazał postanowienie Prezesa Kary Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [.] kwietnia 2018 r. nr [.] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W piśmie z dnia 14 czerwca 2018 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia faktu wydania opisanego w formularzu PPF postanowienia, np. poprzez nadesłanie kopii tego dokumentu oraz wyjaśnienie, jakiego postępowania dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, co według wzywającego było niezbędne do oceny, czy sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Wezwano wnioskodawcę także do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym oraz dokumentów. Na udzielenie odpowiedzi wyznaczono termin 7 dni. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi. W dniu 13 lipca 2018 r. referendarz sądowy, powołując się na przepisy art. 258 § 2 pkt 2 i art. 245 § 1 i 2 oraz art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej określanej skrótem: "P.p.s.a.", przekazał wniosek EJ o przyznanie prawa pomocy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w celu nadania mu dalszego biegu. Uznał bowiem, że wobec braku odpowiedzi wnioskodawcy nie mógł stwierdzić, czy opisany w formularzu PPF przedmiot postępowania administracyjnego i przyszłej skargi mieścić się będzie w dyspozycji § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. poz. 367). Mając zaś na uwadze, że siedziba Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego mieści się w Warszawie, wniosek o prawo pomocy przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stosownie do art. 13 § 2 P.p.s.a. Jednak na mocy zarządzenia wiceprezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2018 r. akta sprawy wraz z wnioskiem o prawo pomocy zostały zwrócone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W opisanych okolicznościach, na postawie art. 258 § 4 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowił nadać bieg wnioskowi EJ, który zarejestrowano w repertorium pod nową sygn. I SO/Rz 13/18. Jego merytoryczne rozpoznanie nie było jednak możliwe, ponieważ na podstawie złożonego oświadczenia Sąd nie mógł ustalić, jak tego wymagają przepisy art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, czy byłby właściwy do rozpoznania ewentualnej skargi na opisane we wniosku postanowienie, tak miejscowo, jak i rzeczowo. Zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Właściwość sądu administracyjnego regulują w szczególności przepisy art. 3 § 2 – 3 oraz art. 13 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Na mocy art. 13 § 3 P.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w rozporządzeniu z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. poz. 367), postanowił, że sprawy z zakresu działania Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczące umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, rozpoznają wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Zastrzec przy tym należy, że nie wszystkie sprawy z zakresu działania Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, którego siedziba znajduje się w Warszawie, podlegają właściwości sądu administracyjnego, ponieważ ten jest właściwy tylko w sprawach określonych w powołanym przepisie art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w innych sprawach - stosownie do art. 36 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – przysługuje odwołanie do sądu powszechnego (sądu rejonowego lub sądu okręgowego) w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Prawo pomocy przez sąd administracyjny może zostać natomiast przyznane tylko na potrzeby przyszłego, realnego postępowania sądowoadministracyjnego, które musi dać się określić w dacie rozpoznawania wniosku. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 4 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowił pozostawić wniosek EJ o prawo pomocy bez rozpoznania. Pomimo wezwania nie udzielił on bowiem dodatkowego wyjaśnienia pozwalającego zidentyfikować przedmiot zaskarżenia, a przez to ustalić właściwość miejscową i rzeczową sądu. Stwierdzone uchybienie stanowiło główną przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Brak określenia postępowania, w którym wydano opisane postanowienie, uniemożliwił ocenę, do właściwości którego sądu należy rozpoznanie sprawy, której dotyczy opisane w formularzu PPF postanowienie, a jeżeli podlegałoby kognicji sądu administracyjnego, to czy przyszła skarga może wiązać się z jakimikolwiek kosztami sądowymi. Dlatego postanowiono jak w sentencji.