II SA/Rz 10/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ NSA Ryszard Bryk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi "A." Sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków wynikających z ustawy -skargę oddala- do wyroku z dnia 11 marca 2009 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2008r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako KPA oraz art. 33, art. 87 ust. 2 i ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 i art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania "A." J. i J. G. Sp. j. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2008 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem ustawy o transporcie drogowym, utrzymał skarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, że w dniu 8 lipca 2008 r. funkcjonariusze celni Wydziału Zwalczania Przestępczości Grupa Mobilna w K. przeprowadzili na drodze krajowej nr 28 kontrolę samochodu ciężarowego marki KAMAZ o nr rej. [...]. W trakcie kontroli ustalono, iż pojazd ten stanowi własność "A." J. i J. G. Sp. j. z siedzibą w T. Kierujący pojazdem – D. P. okazał kontrolującym oryginał wypisu nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, które utraciło ważność dnia 8 lutego 2007 r. oraz kserokopię zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanego dnia 19 lutego 2007 r. z terminem ważności do dnia 19 lutego 2009 r. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli. Kierowca zapoznał się z jego treścią, po czym złożył oświadczenie, iż wymaganego wypisu z ważnego w dniu kontroli zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne nie posiada, bowiem nie otrzymał tego dokumentu od pracodawcy - przewoźnika. W toku postępowania wyjaśniającego przedsiębiorca złożył poświadczone za zgodność z oryginałem (przez Dyrektora Spółki J. G.) kserokopię zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanego w dniu 24 grudnia 2007 r., ważnego do dnia 19 lutego 2009 r. oraz kserokopię wypisów z tego zaświadczenia (Nr [...], [...] i [...]). Organ I instancji ustalił, iż "A." J. i J. G. Sp. j. z siedzibą w T. zgłosiło kontrolowany pojazd do zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne oraz, że od dnia 24 grudnia 2007 r. aktualnym jest zaświadczenie o numerze [...]. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził naruszenie art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym oraz nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 500 zł. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia Spółka podniosła, ze nałożenie kary pieniężnej jest niezasadne, bowiem kierowca został wyposażony przez pracodawcę w wymagane prawem dokumenty, w tym oryginał wypisu z zaświadczenia na krajowe przewozy drogowe rzeczy na potrzeby własne oraz potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię tego wypisu, które wprawdzie nie zostały przez niego okazane w toku kontroli, jednakże zalegały w schowku kabiny przedmiotowego pojazdu. Zwrócono jednocześnie uwagę, iż ustawa nie nakazuje okazywania wyłącznie oryginału dokumentu. Uznając powyższe odwołanie za bezzasadne Dyrektor Izby Celnej wskazał na art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, wedle którego podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne, kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Natomiast stosownie do art. 87 ust. 3 odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy w wymagane prawem dokumenty jest podmiot wykonujący przewóz na potrzeby własne. Organ zwrócił również uwagę na art. 92 ustawy o transporcie drogowym, stanowiący, iż kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15.000 zł, zaś wysokość kar za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W ocenie organu II instancji, materiał zgromadzony w sprawie w sposób jednoznaczny wskazuje, iż w trakcie wykonywania przewozu drogowego poddanego kontroli w dniu 8 lipca 2008 r. kierujący samochodem ciężarowym marki KAMAZ o nr rej. [...] nie posiadał przy sobie i nie okazał kontrolującym oryginału wypisu z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, co jest równoznaczne z naruszeniem przez zatrudniające kierowcę "A." J. i J. G. Sp. j. art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. W związku z powyższym, nałożenie na wyżej wskazany podmiot kary pieniężnej w wysokości przewidzianej poz. 1.7 załącznika do ustawy było w pełni uzasadnione. W odniesieniu do argumentacji odwołania organ stwierdził, iż samo pozostawienie dokumentu w pojeździe nie jest wystarczające by spełnić warunek z art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym polegający na posiadaniu przez kierowcę przy sobie i okazywaniu na żądanie osób kontrolujących wymaganych ustawą dokumentów. Ponadto, zdaniem organu, zastępowanie określonych ustawą o transporcie drogowym dokumentów ich kserokopiami jest sprzeczne z intencją ustawodawcy, natomiast potwierdzenie za zgodność z oryginałem przez samego posiadacza zaświadczenia nie jest równoznaczne z uwierzytelnieniem przez organ wydający ten dokument. Organ podkreślił także, iż przepisy ustawy o transporcie drogowym nie uzależniają nałożenia kary od winy a jedynym i decydującym kryterium jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2008 r. złożyło "A." Sp. j. wnosząc o uchylenie utrzymanej w mocy tym rozstrzygnięciem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2008 r. Kwestionowanej decyzji zarzuciło : pominięcie oświadczenia brygadzisty K. J. stwierdzającego, że przedsiębiorca wyposażył wszystkich zatrudnionych przez siebie kierowców w niezbędne dokumenty, pominięcie oświadczenia kierowcy dotyczącego popełnionych przez niego błędów i zlekceważeniu obowiązków na nim spoczywających, - nienałożeniu konsekwencji nieprawidłowego działania kierującego pojazdem na ten właśnie podmiot. Składający skargę zwrócił uwagę, iż kierowca pojazdu, wypełniając jako pracownik Spółki swoje obowiązki zawodowe, nie występował podczas przedmiotowej kontroli jako osoba reprezentująca przewoźnika, przy czym zawarta z nim umowa o pracę zobowiązywała go do posiadania przy wykonywaniu obowiązków kierowcy wszelkich dokumentów zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując motywy przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Dodatkowo podniósł -powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego - iż za działalność przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy ponosi odpowiedzialność ten właśnie przedsiębiorca, w tym za skutki działań osób, którymi przy prowadzeniu tej działalności gospodarczej się posługuje. Również odpowiedzialność za organizację pracy i dyscyplinowanie pracowników spoczywa na przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 powoływanej dalej jako p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności w przypadku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 KPA (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje więc podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący. W dniu 8 lipca 2008 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili na drodze krajowej nr 28 kontrolę samochodu ciężarowego marki KAMAZ o nr rej. [...] stanowiącego własność "A." J. i J. G. Sp. j. z siedzibą w T. Kierujący pojazdem – D. P. okazał kontrolującym oryginał wypisu nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, które utraciło ważność dnia 8 lutego 2007 r. oraz kserokopię zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanego dnia 19 lutego 2007 r. z terminem ważności do dnia 19 lutego 2009 r. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli. Kierowca zapoznał się z jego treścią i złożył oświadczenie, iż wypisu z ważnego w dniu kontroli zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne nie posiada, bowiem nie otrzymał tego dokumentu od pracodawcy - przewoźnika. W toku postępowania przedsiębiorca złożył poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopię zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydanego w dniu 24 grudnia 2007 r., ważnego do dnia 19 lutego 2009 r. oraz kserokopię wypisów z tego zaświadczenia (nr [...], [...] i [...]). Organ I instancji ustalił, iż A. zgłosiło kontrolowany pojazd do zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne oraz że od dnia 24 grudnia 2007 r. aktualnym jest zaświadczenie o numerze [...]. Mając na uwadze takie ustalenia faktyczne stwierdzić należy, iż zaskarżone decyzje prawa nie naruszają. Zgodnie z przepisem art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125 poz. 874 z późn. zm.) podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, również wypis zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów na potrzeby własne. Według art. 87 ust. 3 powołanej ustawy przedsiębiorca wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. W kontrowanej sprawie poza sporem jest, że kierujący przedmiotowym pojazdem kierowca nie okazał funkcjonariuszom celnym aktualnego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Kierowca okazał kontrolującym kserokopię zaświadczenia nr [...] wydanego w dniu 19.02.2007 r. dotyczącego 2 pojazdów. Natomiast zgodnie z poczynionymi w sprawie ustaleniami zaświadczenie to straciło walor aktualności, bowiem w dniu 24.12.2007 r. wydane zostało zaświadczenie nr [...] dotyczące 3 pojazdów. Okoliczność tę w sposób jednoznaczny potwierdza pismo z Urzędu Miasta T. z dnia 11.08.2008 r. (k-25 akt administracyjnych). Skoro kierowca okazał kontrolującym kserokopię nieaktualnego zaświadczenia uznać należy, iż naruszony został przepis art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Sąd orzekający w niniejszym składzie aprobuje również stanowisko organów, iż przepis art. 87 ust. 2 powołanej ustawa nakłada na kontrolowanego obowiązek okazania oryginału zaświadczenia lub oryginału wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Przedstawienie powyższych dokumentów nie w wersji oryginalnej powoduje możliwość sporządzania nieograniczonej ilości kserokopii, nawet tych poświadczonych notarialnie, co pozwoliłoby dokumentować uprawnienie do wykonywania tego rodzaju przewozów nieograniczonej ilości samochodów, podczas, gdy zaświadczenie dotyczyłoby przykładowo tylko 2 samochodów. Stanowisko podobne do niniejszego prezentowane było w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.11.2005 r. IV SA/Wa 1258/05). Zaprezentowane wyżej stanowisko uzasadnia stwierdzenie, że kierujący przedmiotowym pojazdem kierowca nie okazał funkcjonariuszom celnym aktualnego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Przepis art. 92 ustawy o transporcie drogowym przewiduje, że każdy, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Z kolei załącznik do ustawy o transporcie drogowym w punkcie 1.7. przewiduje, że wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty podlega karze w wysokości 500 zł. Ponieważ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowy transport drogowy wykonywany był z naruszeniem wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty nie można uznać, by wymierzenie skarżącemu kary w wysokości 500 zł dokonane było z naruszeniem przepisów prawa, co skutkuje niemożnością uwzględnienia skargi. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt złożenia przez brygadzistę K. J. oświadczenia o wyposażeniu kierowcy w niezbędne dokumenty. Przepis art. 87 ust. 2 nakłada na kontrolowanego obowiązek posiadania przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu dokumentów. Ze sporządzonego protokołu kontroli, podpisanego przez kierowcę wynika w sposób jednoznaczny, że nie okazał on dokumentu w postaci aktualnego zaświadczenia na przewozy drogowe na własne potrzeby. W takiej sytuacji nawet gdyby kierowca rzeczywiście w samochodzie posiadał przedmiotowy dokument, a nie okazał go kontrolującym decyzja o nałożeniu kary jest trafna. Oświadczył on jednak, że takiego dokumentu nie posiada, ponieważ nie dostał go w siedzibie firmy. Bez znaczenia dla stwierdzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozostaje również oświadczenie kierowcy dotyczące popełnionych przez niego błędów i zlekceważeniu obowiązków. Za działalność przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy ponosi odpowiedzialność ten właśnie przedsiębiorca. Ponosi on również odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi przy prowadzeniu tej działalności gospodarczej się posługuje. Na przedsiębiorcy spoczywa odpowiedzialność za organizację pracy i dyscyplinę pracy pracowników. W takiej sytuacji nałożenie kary na prowadzącego przedsiębiorstwo transportowe jest w pełni uzasadnione. Pracodawca może dochodzić wyrządzonych mu przez pracownika szkód na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.