II SA/Rz 1001/10

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 19 listopad 2010 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych do sprawy ze skargi wyżej wymienionej, na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia [...] sierpnia 2010 r. [...], wyrażającą sprzeciw do zamierzonego przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego, - postanawia – 1. zwolnić M. G. od kosztów sądowych ponad wysokość 200 zł (słownie : dwieście złotych), 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarga M. G. została wniesiona przeciwko decyzji organu nadzoru budowlanego o wyrażeniu sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. We wniosku złożonym na urzędowym druku PPF, wyżej wymieniona skarżąca zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Skarżącej zostało doręczone wezwanie Sądu o uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Strona uzasadniła swą procesową prośbę trudną sytuacją materialną. Zdaniem skarżącej znajduje to potwierdzenie w następujących okolicznościach majątkowych i rodzinnych: w skład gospodarstwa domowego skarżącej wchodzą cztery osoby – mąż skarżącej oraz dwóch niepełnoletnich synów. Rodzina utrzymuje się z dochodów w łącznej wysokości 2717 zł. Jej wydatki w skali miesiąca stanowi: rata kredytu hipotecznego (850 zł), bilety miesięczne (249 zł), rata zwykła (103 zł), leczenie syna (100 zł), opłata za Internet (29 zł), energia elektryczna (142 zł), opał (250 zł). Łączna kwota tych wydatków daje wysokość 1723 zł. Na bieżące utrzymanie gospodarstwa pozostaje 994,81 zł. Do zasobów majątkowych rodziny wypada zaliczyć nieruchomość gruntową oraz trzynastoletni samochód osobowy. Stwierdzono, co następuje: W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Żądanie o tych granicach powinno zostać odniesione do przesłanek częściowego prawa pomocy. Zostały one umiejscowione w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Na aktualnym etapie rozpoznawania sprawy wnioskodawczyni jest zobowiązana do pokrycia 500 zł wpisu sądowego. Przyszłe koszty postępowania sądowoadministracyjnego mogą obejmować zarówno koszty wynagrodzenia przysługującego fachowemu pełnomocnikowi jak również koszty sądowe w postaci opłat i wydatków sądowych (np. wpis sądowy należny z tytułu złożenia skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna pobierana z powodu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA). Odnosząc się do żądania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy stwierdzić, iż wskazane przez M. G. składniki majątku jak również uzyskiwane kwoty miesięcznych dochodów nie pozwolą ponieść pełnej wysokości kosztów sądowych. Jest oczywistym, że uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 500 zł, jak również uiszczenie pozostałych kosztów spowodowałoby pewien uszczerbek na utrzymaniu koniecznym. Skarżąca poprzez dokładny opis swej sytuacji bytowej wykazała, że znaczną część swych dochodów przeznacza na bieżące utrzymanie. Wydatki konieczne czteroosobowego gospodarstwa w postaci podstawowej żywności, lekarstw oraz kosztów utrzymania lokalu (tj. energii elektrycznej, wody, kanalizacji) powodują, że pokrycie wszystkich opłat i wydatków sądowych mogłoby negatywnie odbić się na poziomie egzystencji strony wnioskującej. Przedstawione we wniosku PPF okoliczności życia strony wypełniają warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od pewnego ułamka pełnej kwoty kosztów sądowych. Tą część kosztów sądowych, którą wnioskodawczyni będzie zobowiązany uiścić, ustalić należy na 200 zł. Pozostałe, na skutek zwolnienia koszty sądowe zostaną zniesione w całości. Określony w postaci oznaczonej wyżej kwoty pieniężnej ułamek ciężaru wszelkich kosztów sądowych nie wpłynie negatywnie na życie strony skoro dysponuje lokalem mieszkalnym, nieruchomością oraz dochodami oscylującymi w granicach minimalnego wynagrodzenia. Kwotę w wysokości 200 zł będzie można zaoszczędzić poprzez ograniczenie korzystania z pojazdu samochodowego, który nie należy do niezbędnych do życia składników majątku osoby fizycznej. Do wydatków o charakterze niezbędnym nie można także zaliczyć kwot przeznaczanych na pokrycie rat kredytów i pożyczek. Wymaga wyjaśnienia stronie, że koszty sądowe stanowią tzw. ciężary publiczne. Według art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków. Z względu na społeczne funkcje kosztów sądowych (wpływy z tytułu kosztów sądowych zasilają budżet państwa, z którego finansowane są zadania publiczne), należności cywilnoprawne a więc także raty kredytów, powinny być zaspokajane w dalszej kolejności. Innymi słowy, obowiązki finansowe wobec państwa korzystają z pierwszeństwa wobec zobowiązań należnych osobom i instytucjom prywatnym. Jeżeli tego rodzaju wydatków nie uwzględni się jako niezbędnych dla utrzymania koniecznego, to nie zmieni to opinii o konieczności częściowego wsparcia strony wnioskującej. W aktualnych realiach społeczno – gospodarczych kwota dochodu w wysokości 2717 zł nie jest kwotą w pełni wystarczającą do zachowania podstawowych standardów życia oraz opłacenia wszystkich kosztów sądowych w sprawie sądowej kontroli decyzji organu budowlanego. Oznacza to, że M. G. może zostać zobowiązana do uiszczenia jedynie 200 zł wpisu sądowego należnego z tytułu wniesienia skargi sądowoadministracyjnej. Wypada dodać, iż na tą postać zwolnienia od kosztów sądowych pozwala art. 245 § 4 p.p.s.a. Z zaznaczonych wyżej względów orzeczono jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.