II SA/Rz 1001/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie wyrażenia sprzeciwu do zamierzonego przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego - postanawia - przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Skargą z dnia 29.09.2010 r. złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. G. zaskarżyła decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...], którą wyrażono sprzeciw do zamierzonego przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na działce nr 338/3 położonej przy ul. [...] w S. Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 złotych, w zakreślonym 7-dniowym terminie, złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 1001/10 referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych ponad wysokość 200 zł (pkt I), w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy (pkt II). Postanowienie to zostało doręczone M. G. w dniu 24 listopada 2010 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu. W dniu 29 listopada 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do tut. Sądu, w ustawowym terminie wpłynął sprzeciw skarżącej, w którym M. G. wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, iż pozostaje na zasiłku wychowawczym, mąż do pracy dojeżdża autobusem. Samochód, który wymaga remontu, nie jest wykorzystywany na "własne cele", stąd niemożliwym jest dokonanie jakichkolwiek oszczędności, związanych z jego użytkowaniem. Nadto by zabezpieczyć budynek przez "podtopieniem przez sąsiada" na dowóz ziemi wydatkowała 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie pomocy prawnej traci moc, a Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m. in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego (art. 245 § 3), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jak wyżej wskazano strona skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia jej od kosztów sądowych w całości. Zwolnienie od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i dotyczy osób pozostających w ubóstwie, o bardzo niskich dochodach. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a strona ubiegająca się o nie musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd uznał wniosek M. G. o zwolnienie od kosztów postępowania za zasadny. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie wraz z mężem oraz dwójką dzieci (2 i 17 lat). Na posiadany przez nich majątek składa się nieruchomość gruntowa zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz trzynastoletni samochód. Źródłem utrzymania (dochodów) jest pobierany przez nią zasiłek wychowawczy oraz wynagrodzenie za pracę męża w łącznej wysokości 2717 zł netto. Ponoszone koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą: energia elektryczna – 142 zł/m-c, opłata za internet – 29 zł/m-c, opał – 250 zł m/c. Dodatkowe wydatki w skali miesiąca to: rata kredytu hipotecznego – 850 zł, zwykła rata – 103 zł, bilety miesięczne – 249 zł, leczenie syna – 100 zł, co w sumie daje łączną kwotę 1723 zł. Na bieżące utrzymanie pozostaje kwota 994,81 zł (tj. 248,70 zł na jedną osobę). Analizując zawarte we wniosku PPF oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz informacje podane w sprzeciwie Sąd uznał, iż zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Sytuacja skarżącej i jej rodziny wskazuje, iż stały dochód (zasiłek wychowawczy i wynagrodzenie za pracę męża) jest zbyt niski by można było wygospodarować z niego jakiekolwiek oszczędności. W przeciwnym razie doprowadziłoby to do znacznego pogorszenia trudnej (w ocenie Sądu) sytuacji życiowej oraz majątkowej wnioskodawczyni i jej rodziny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia i zwolnił skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych w całości.