II SA/Rz 1001/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej -skargę oddala- II SA/Rz 1001/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] Starosta Powiatu [...], po rozpatrzeniu wniosku S. J.: 1) odmówił odstąpienia od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w wysokości przyznanego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka D. J. w rodzinie zastępczej spokrewnionej u L. i B. W. w okresie od 01.04.2012 r. do 30.09.2012 r., 2) ustalił S. J. miesięczną opłatę za pobyt dziecka D. J. w pieczy zastępczej w rodzinie spokrewnionej tj. po 290,50 zł miesięcznie w okresie od 01.04.2012 r. do 30.09.2012 r. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem Sądu Rejonowego w M., Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 23.09.2011 r., sygn. akt [...] małoletni D. J. został umieszczony w rodzinie zastępczej. Zgodnie art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń i dodatków w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 i ust. 4 uchwały Rady Powiatu [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej, odstąpienie od ustalenia opłaty następuje na czas określony w decyzji oraz na wniosek osób zobowiązanych, po przedłożeniu niezbędnych dokumentów uwzględniających ich sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną. Wnioskodawca S. J. prowadzi gospodarstwo wraz z żoną W. J., leczy się w Poradni Ogólnej z powodu nadciśnienia tętniczego i schorzeń tarczycy. Żona wnioskodawcy nie pracuje i podlega ubezpieczeniu w KRUS. Na dochód rodziny składa się emerytura S. J. w wysokości 1199,36 zł. Na podstawie § 3 ust. 2 pkt 1 ww. uchwały, odstąpienie od ustalenia opłaty może nastąpić gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 351 zł, podczas gdy dochód na osobę w rodzinie S. J. wynosi 599,68 zł, a zatem przekracza ww. kryterium dochodowe. W związku z powyższym odmówiono wnioskodawcy odstąpienia od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Organ I instancji wskazał także, że spokrewnionej rodzinie zastępczej przyznano świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 290,50 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji S. J. podniósł, że choruje na tarczycę i nadciśnienie tętnicze, które są chorobami przewlekłymi. Jego dochód wynosi 1200 zł miesięcznie, co po odliczeniu rachunków za prąd gaz, wodę oraz kosztów zakupu lekarstw daje kwotę 400 zł, która musi wystarczyć na utrzymanie dwóch osób. Organ I instancji podejmując zaskarżoną decyzję nie uwzględnił treści uchwały nr [...], zgodnie z którą istnieje możliwość odstąpienia od naliczania opłat za względu na długotrwałą chorobę, udokumentowaną zaświadczeniem lekarskim. W dalszej kolejności odwołujący podniósł, że wraz z żoną nie wyrazili zgody na umieszczenie D. J. w rodzinie zastępczej. Wskazał, że przepisał na syna cały swój majątek wraz z działką, na której jest postawiony dom. Obecnie to rodzina zastępcza dysponuje całym jego dorobkiem życia wraz z rentą i środkami uzyskanymi z wynajmu domu. W związku z powyższym odwołujący stwierdził, że niezrozumiałym dla niego jest obowiązek comiesięcznych wpłat w wysokości 300 zł w sytuacji, gdy środki, jakimi dysponuje na codzienne utrzymanie wynoszą 400 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 193 i art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887 ze zm.) a także § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło przepisy art. 193 i 194 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a także § 3 ust. 2 i ust. 3 uchwały Nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. [...] z 4.04.2012 r., poz. [...]), dotyczące możliwości odstąpienia od ustalenia opłaty. Powtarzając ustalenia organu I instancji dotyczące dochodu S. J., który przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia prawa przez organ I instancji i uznało, że nie zostały spełnione warunki odstąpienia od miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej określone w ww. uchwale nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Decyzja ta jest przedmiotem skargi S. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji skarżący podniósł, że nie wyrażał zgody na umieszczenie syna D. J. w rodzinie zastępczej, a jedynie na jego pobyt u córki L. W. do ukończenia 18 roku życia. Wskazał, że organy obu instancji nie uwzględniły jego trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, gdyż choruje od 1968 r. a do końca życie będzie musiał pozostawać pod opieką lekarską. Nie wzięto także pod uwagę treści § 3 pkt 2 ww. uchwały Rady Powiatu, zgodnie z którą długotrwała choroba lekarska udokumentowana zaświadczeniem lekarskim jest przesłanką odstąpienia od obowiązku ponoszenia opłaty. W dalszej kolejności skarżący wskazał na okoliczności podniesione uprzednio w odwołaniu, dotyczące jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Art. 193 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887, ze zm.), stanowiący materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie, w ust. 1 wprowadza zasadę ponoszenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej przez jego rodziców. W przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka wysokość tych opłat jest równa wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy. Zgodnie z art. 193 ust. 6 opłatę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. W art. 194 ust. 3 tej ustawy przewidziano możliwość umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub w ogóle odstąpienia od ustalenia opłaty. Szczegółowe warunki umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. określa w drodze uchwały rada powiatu (art. 194 ust. 2 ustawy). W świetle tych przepisów bezspornym jest, że na skarżącym spoczywa obowiązek ponoszenia opłat za pobyt jego syna D. w rodzinie zastępczej, choć jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 23 września 2011 r. Wydział III Rodzinny i Nieletnich, sygn. Akt [...] (k. 22 akt sądowych), ma on ograniczoną władzę rodzicielską. Z ustaleń organu wynika również, że rodzinie zastępczej – L. i B. W. przyznano świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – D. J. w wysokości 290,50 zł miesięcznie. Skarżący wnioskował o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, motywując to trudną sytuacją majątkową i zdrowotną i powołując się na uchwałę Nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. [...] z 4.04.2012 r., poz. [...]). Kwestie odstąpienia od ustalenia opłaty zostały uregulowane w § 3 tej uchwały. W ust. 2 pkt 1 i 2 przewidziano możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty w zależności od sytuacji dochodowej – w przypadku dochodu na osobę w rodzinie zobowiązanego nie przekraczającego kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej lub dochodu wynoszącego nie więcej niż 250 % kryterium dochodowego i wychowujących inne dzieci lub ponoszących odpłatność za pobyt innych członków rodziny w instytucjach pomocy społecznej. W § 3 ust. 3 uchwały przewidziano także możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty w innych wymienionych w tym przepisie w pkt 1-9 okolicznościach, takich m. in. jak długotrwała choroba udokumentowana zaświadczeniem lekarskim (pkt 1), orzeczona niepełnosprawność (pkt 2), czy wskazane w pkt 9 inne ważne przyczyny uzasadniające odstąpienie. Zgodnie z § 3 ust. 4 omawianej uchwały odstąpienie od ustalenia opłaty następuje na wniosek osób zobowiązanych do wnoszenia odpłatności, po przedłożeniu niezbędnych dokumentów uwzględniających ich sytuację majątkową rodzinną i zdrowotną. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły jej stan faktyczny, w tym dochód skarżącego, przekraczający kryterium dochodowe wynikające z obowiązującego w dacie wydawania decyzji w I i II instancji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), Odmawiając odstąpienia od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej słusznie więc przyjęto, że nie zachodzą okoliczności skazane w § 3 ust. 2 uchwały Nr [...] Rady Powiatu [...]. Jednocześnie należy podkreślić, że uchwała ta w przypadkach wymienionych w § 3 ust. 2 i 3 nie "nakazuje" organom administracji odstąpienia od ustalenia opłaty, a jedynie daje taką możliwość. Organy działają więc w ramach uznania administracyjnego. Powołując się na przewidzianą w § 3 ust. 3 pkt 1 uchwały "długotrwałą chorobę" skarżący dołączył zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza chorób wewnętrznych, stwierdzające, że S. J. jest leczony w Poradni Ogólnej z powodu chorób układu krążenia i schorzeń tarczycy i wymaga stałego leczenia. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego okoliczność ta nie stanowi podstawy do zastosowania § 3 ust. 3 pkt 1 uchwały Rady Powiatu [...] i odstąpienia od ustalenia opłaty. Sąd podziela to stanowisko, mając na względzie fakt, iż ustalenie opłaty w razie spełnienia ustawowych warunków jest obowiązkiem organu, a odstąpienie od jej ustalenia ma charakter wyjątkowy, uzależniony od zaistnienia szczególnych zdarzeń. W świetle przedłożonego zaświadczenia lekarskiego i braku innych dowodów trudno uznać za takie szczególne zdarzenie fakt pozostawania 59-leniego skarżącego w leczeniu w Poradni Ogólnej ZOZ w K. Jednocześnie należy stwierdzić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do tej kwestii w sposób należyty, określony w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten wymienia niezbędne składniki uzasadnienia faktycznego decyzji, nakazując wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Należy podkreślić, że niewątpliwie organ odwoławczy nie jest związany treścią zarzutów zgłoszonych przez stronę, jednak do zarzutów tych winien ustosunkować się w pierwszej kolejności (por. wyrok NSA z dnia 6.08.1984 r., II SA742/84, ONSA 1984/2/67). Ocena tychże zarzutów i wskazanie argumentów, które przesądziły o ich uwzględnieniu lub braku ich zasadności winny stanowić niezbędny element uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Uchybienie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, a co za tym idzie doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie wpłynęły też podnoszone w skardze argumenty braku zgody skarżącego na ustanowienie jego córki L. W. rodziną zastępczą dla D. J. czy konflikty majątkowe w rodzinie, jako że okoliczności te nie stanowią przesłanek ustalenia czy odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Z wszystkich tych przyczyn, w oparciu o art. 151 P.p.s.a Sąd skargę oddalił.