II SA/Rz 1002/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu opieki społecznej -skargę oddala- II SA/Rz 1002/12 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi W. Z. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO" lub "Kolegium") z [...] września 2012 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej. Decyzja Wójta Gminy [...] wydana została w następstwie rozpoznania wniosku W. Z. W podaniach wnioskodawca powoływał się na zły stan zdrowia i posiadaną kwalifikację do I grupy inwalidzkiej, wiek 83 lat oraz potrzebę posiadania całodobowej opieki, ponieważ ma być niezdolny do samodzielnej egzystencji. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu gminy stanowił art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej: "Ups"). Organ I instancji ustalił, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą i ojcem dwóch córek. Ma zapewnione dobre warunki mieszkaniowe. Jako osoba w podeszłym wieku posiada liczne schorzenia wymagające systematycznego leczenia. Do 30 czerwca 2012 r. korzystał z usług opiekuńczych przez dwie godziny pięć dni w tygodniu. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia decyzją z 27 lipca 2012 r. przyznano mu usługi opiekuńcze w zwiększonej liczbie godzin – trzy godziny dziennie pięć dni w tygodniu oraz po dwie godziny w sobotę i niedzielę od 1 sierpnia do 31 grudnia 2012 r. Jednak w odwołaniu od ww. decyzji W. Z. wniósł o "zawieszenie usług opiekuńczych do odwołania". W ocenie organu przyznane usługi opiekuńcze w zwiększonym wymiarze pozwoliłyby wnioskodawcy na samodzielne funkcjonowanie w miejscu zamieszkania. Stosownie bowiem do art. 54 ust. 1 Ups prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Z podanych względów Wójt Gminy [...] odmówił W. Z. skierowania do domu pomocy społecznej. W odwołaniu od ww. decyzji W. Z. wyraził przekonanie, że spełnia warunki do skierowania do domu pomocy społecznej. Podał, że córki nie utrzymują z nim kontaktu, a przyznane usługi opiekuńcze nie stanowią wystarczającej formy pomocy. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] września 2012 r., na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 54 ust. 1 Ups, SKO utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do przepisu art. 54 ust. 1 Ups prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Pomimo zatem, że wnioskodawca nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga opieki w zaspokajaniu podstawowych czynności życiowych, jest osobą zaliczoną na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, mieszka samotnie, a córki odmówiły udzielenia mu pomocy, nie jest uprawniony do otrzymania żądanego skierowania. Z wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że strona jest osobą chodzącą, posiada dobre warunki mieszkaniowe i w ocenie pracownika socjalnego przy pomocy opiekunki domowej może nadal funkcjonować w obecnym miejscu zamieszkania. Podkreślono też, że na własne żądanie odwołujący się zrezygnował z przyznanych mu usług opiekuńczych, choć w piśmie z 6 sierpnia 2012 r. ponownie zwrócił się o ich przywrócenie. W ocenie SKO skoro istnieje możliwość zapewnienia wnioskodawcy codziennego funkcjonowania z wykorzystaniem usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania nie było podstawy do skierowania go do domu pomocy społecznej. Z decyzją Kolegium nie zgodził się W. Z. wnosząc do sądu administracyjnego skargę. Skarżący podkreśla, że jego stan zdrowia systematycznie się pogarsza. Ma problemy z chodzeniem, utrzymaniem równowagi, nie może wykonywać czynności dnia codziennego, cierpi na zaniki pamięci. Ponadto obawia się samotnego spędzania nocy, a z powodu lęków niejednokrotnie wzywa pomocy rodziny dzwoniąc do nich. Skarżący żali się również na trudną sytuację majątkową, która nie pozwala na zapewnienie sobie większej liczby godzin usług opiekuńczych, które dodatkowo są zapewniane tylko w porze dziennej. Dzięki skierowaniu do domu pomocy społecznej skarżący poczułby się bezpiecznie i miałby zapewnioną opiekę w porze nocnej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji. W. Z. w piśmie procesowym z 7 listopada 2012 r. polemizuje z SKO, opisując zdarzenie związane z interwencją pogotowia ratunkowego, wezwanego przez opiekunkę R. M. Z pisma wymaga dezaprobata strony dla udzielanych mu usług opiekuńczych oraz konieczności ponoszenia za nie odpłatności. Skarżący negatywnie ocenia dokonywanie wypisywania go ze szpitala bez zapewnienia posiłku. Wskazuje, że wodę musi kupować mu opiekunka, ma także orzeczony nakaz rozbiórki osadnika ścieków, kopię decyzji w tym przedmiocie dołączono do pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli poddana jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skierowania do domu pomocy społecznej. Podstawa materialnoprawną do wydania decyzji została określona w art. 54 ust. 1 Ups. Cyt. przepis stanowi, że "Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej". W literaturze wskazuje się, że rolą organu rozstrzygającego o przyznaniu takiego prawa jest ustalenie, czy stopień, w jakim wiek, choroba lub niepełnosprawność wpływa na zdolność samoutrzymania się i zaspokajania własnych nieodzownych potrzeb życiowych osoby jest tego rodzaju, iż można uznać, że nie może ona samodzielnie funkcjonować (por. W. Maciejko, [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008, s. 268). Innymi słowy, to od oceny zebranego przez organ materiału dowodowego zależeć będzie przekonanie o ziszczeniu się pozytywnych i braku negatywnych przesłanek do przyznania prawa do skierowania do domu pomocy społecznej. Z zebranego przez organy materiału dowodowego wynika, że W. Z. został zaliczony orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w 2011 r. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest sporne, że jest osobą w podeszłym wieku, cierpi na różne schorzenia. Z karty leczenia szpitalnego, które przechodził w okresie od 22 maja do 4 czerwca 2012 r. wynika, że wymaga "okresowej pomocy osób drugich". Z zaświadczeń lekarskich wystawionych w kwietniu 2012 r. wynika, że W. Z. jest dotknięty zespołem psychoorganicznym, wymaga opieki w zaspokajaniu podstawowych czynności życiowych. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że jest on osobą samotnie gospodarującą, skonfliktowaną z sąsiadami, mieszka w wyremontowanym domu wyposażonym w podstawowe instalacje techniczne, ma do dyspozycji kuchnię, dwa pokoje, łazienkę, deklarację pomocy złożyła żona jego siostrzeńca. Co się tyczy decyzji o nakazie rozbiórki osadnika ścieków, to z dołączonej kopii decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2012 r. wynika, że skarżący popełnić miał w 2001 r. samowolę budowlaną, odstępując od warunków zawartych w zgłoszeniu o zamiarze podjęcia robót budowlanych. W. Z. posiada dwie dorosłe córki, obie nie wyraziły zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jedna z nich, D. B. oświadczyła, że wychowywała ją matka bez kontaktów z ojcem, który miał im wyrządzić wiele krzywd. W. Z. korzystał i korzysta z pomocy w postaci usług opiekuńczych, z których, w trakcie ubiegania się o skierowanie do domu pomocy społecznej, częściowo zrezygnował. Akta organu I instancji zawierają oświadczenie R. M. (wykonującej usługi opiekuńcze), z którego wynikać ma, że W. Z. pod koniec czerwca 2012 r. miał oświadczyć, że rezygnuje z części godzin usług opiekuńczych, gdyż utrudniłoby to mu uzyskanie skierowania do domu pomocy społecznej. Po wydaniu negatywnej decyzji W. Z. zwrócił się o przywrócenie świadczonych usług opiekuńczych. Ten stan faktyczny, zdaniem Sądu, został poprawnie oceniony jako wskazujący, że istnieje możliwość zapewnienia W. Z. niezbędnej pomocy w postaci usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Ocena skarżącego o nieadekwatności tego rodzaju pomocy, przy braku akceptacji aby za usługi uiszczać odpłatność, ma charakter subiektywny, nawet z treści pisma skarżącego skierowanego do Sądu wynika, że to na skutek interwencji sprawującej usługi opiekunki uzyskał pomoc służby zdrowia w przypadku pogorszenia stanu zdrowia. Okoliczność ta wskazywałaby, że opiekunka poprawnie wykonuje nałożone na nią obowiązki. Prowadzi to z kolei do wniosku, że odmowna decyzja znajduje oparcie w dyspozycji art. 54 ust. 1 Ups. To z kolei oznacza, że SKO zgodnie z prawem utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W konsekwencji uznać należy, że skarga nie jest uzasadniona, powodując jej oddalenie na podstawie art. 151 Ppsa. W przypadku zmiany stanu zdrowia skarżącego i jego znaczącego pogorszenia się, rolą organu pomocy społecznej będzie rozważenie zasadności przyznania pomocy w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych bądź skierowania do odpowiedniego domu pomocy społecznej. Z wyłożonych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku.