II SA/Rz 1009/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych -skargę oddala- Przedmiotem kontroli jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] odmawiająca W. J. (dalej: "wnioskodawca lub skarżący") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W podstawie prawnej decyzji powołano art 5 ust. 1 w zw. z art 2 oraz art 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 963; dalej: "ustawa"). Wnioskodawca przedstawił decyzję Prezesa IPN, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez Stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. We wniosku powołał się na swój pobyt w areszcie tymczasowym w okresie od 18 lipca 1952 r. do 18 grudnia 1953 r. "z przyczyn politycznych". W uzupełnieniu informacji dla potrzeb organu szczegółowo opisał swoje aresztowanie przez Urząd Bezpieczeństwa i przewiezienie do aresztu UB. Wnioskodawca dołączył też kserokopię zaświadczenia wydanego przez wiceprezesa Sądu Wojewódzkiego , potwierdzającego, że przebywał w areszcie tymczasowym w okresie od 18 lipca 1952 r. do 18 grudnia 1953 r. oraz że wyrokiem b. Wojskowego Sądu Rejonowego z dnia 7 grudnia 1953 r. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa mającego polegać na tym, że na terenie W. T. należał do nielegalnej organizacji "P.", "mającej na celu zmianę przemocą ludowego ustroju Państwa Polskiego". Na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania organ stwierdził, że brak jest podstaw do potwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z cytowanych przepisów ustawy. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, aby W. J. prowadził nielegalną działalność opozycyjną, bądź był osobą represjonowaną w rozumieniu ustawy. Represje, jakich doznał w latach 1952-1953, nie mieszczą się w sztywnym przedziale czasowym określonym przez ustawę o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych ( art. 2 i art. 3 ustawy). W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że na skutek pobytu w areszcie śledczym doznał znacznych represji, które powodujące trudności w ukończeniu szkoły, a następnie w znalezieniu pracy. Nadmienił również, że po przesłuchaniu przez pracowników Instytutu Pamięci Narodowej otrzymał uprawnienia pokrzywdzonego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, której granice wyznaczają wyżej cytowane przepisy doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest kwestionowany i Sąd poczytuje te ustalenia jako własne. Bezspornym jest, że skarżący przebywał w areszcie tymczasowym w okresie od 18 lipca 1952 r. do 18 grudnia 1953 r. , a wyrokiem b. Wojskowego Sądu Rejonowego z dnia 7 grudnia 1953 r. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa. Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690), zwanej dalej ustawą. Akt ten wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia. Pierwszą kategorię, "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca uregulował w art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Ponadto ustawa w art. 3 wprowadza definicję "osoby represjonowanej z powodów politycznych" statuując, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Należy podkreślić, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy. W niniejszej sprawie, co jest niesporne, skarżący uzyskał decyzję Prezesa IPN, w której organ ten stwierdził, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Tym samym stwierdzić trzeba, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu. Nie zostały też spełnione przesłanki pozytywne do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej, gdyż ustawa wprowadza określony przedział czasowy poczynając od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r. Zdarzenia, na podstawie których skarżący dąży do uzyskania statusu działacza opozycji, antykomunistycznej miały miejsce na przełomie lat 1952/1953. Ustawa nie wprowadza żadnych możliwości rozszerzenia ustawowych granic czasowych na wcześniejszy okres. Utrudnienia związane z ewentualnym podjęciem pracy, czy dwukrotne rewizje w domu w latach 1957 nie zostały udokumentowane przez skarżącego, a ponadto nie są to przesłanki wymienione w art. 3 ustawy, dla potwierdzenia działalności antykomunistycznej. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.