II SA/Rz 1010/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dni [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania i przekazania sądowi powszechnemu sprawy dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości - postanawia - I. zwolnić wnioskodawczynię od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia na rzecz wnioskodawczyni radcy prawnego. T. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania i przekazania sądowi powszechnemu sprawy dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości. Zawarła w niej wniosek o zwolnienie od wpisu od przedmiotowego środka zaskarżenia oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wymieniając z imienia i nazwiska radcę prawnego, który kilkukrotnie pomógł jej w niniejszej sprawie. We wniosku złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) skarżąca rozszerzyła swoje żądanie o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych. Wskazała, że mieszka wraz z synem (46 lat) w domu o pow. 110 m.kw., który jest nieukończony i wymaga remontu. Jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 0,9633 ha, którą wydzierżawiła za kwotę czynszu 50 zł rocznie. Jest również współwłaścicielką samochodu osobowego z 1997 r., który jednak jest uszkodzony. Wydatki strony są następujące: żywność – 400 zł, woda, prąd – 160 zł, telewizja – 100 zł, ubezpieczenie budynków – 318 zł, lekarstwa – 200 zł, opał – 2000 zł rocznie, rata pożyczki – 210 zł. Skarżąca podniosła, że bardzo pomaga jej finansowo synowa, która uiszcza za nią wszelkie opłaty, gdy skarżąca nie ma stosownych środków. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego odnośnie do uzupełnienia złożonego wniosku o prawo pomocy skarżąca podała, że syn zawarł umowę o pracę na 1/2 etatu jako kierowca, jednak nie dysponuje informacją za jakim wynagrodzeniem. Strona dodatkowo podała ponoszone przez nią wydatki tj.: żywność – 400 zł, lekarstwa – 150 zł, ubezpieczenie domu – 318 zł, łączne zobowiązanie pieniężne - 348 zł, abonament – 14,90 zł, woda i ścieki – 325,12 zł, gaz – 312,96 zł, energia elektryczna – 248,50 zł, opłata za okulary – 141 zł, środki czystości – 100 zł. Skarżąca zaznaczyła, że nie kupuje odzieży. Podniosła, że synowa pozostaje w faktycznej separacji z jej synem, lecz pomaga jej finansując różne wydatki. Trudno jej określić kwotowo wymiar tej pomocy. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przedmiotem żądania strony jest zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, które wchodzą do całkowitego prawa pomocy, o którym mowa w art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". W świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., otrzymać może je osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast wnioskodawca, który wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) może uzyskać częściowe prawo pomocy, na które składa się zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie radcy prawnego (art. 245 § 3 P.p.s.a). To zatem, jaki wymiar wsparcia strona uzyska zależy w istocie od niej, jako że wedle powołanych przepisów, to na niej spoczywa ciężar dowodu w zakresie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wynika to także z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który zobowiązuje wnioskodawcę do podania dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów. A zatem to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja uzasadnia uczynienie w jego wypadku wyjątku od obowiązującej na gruncie postępowania sądowego zasady ponoszenia przez strony tego postępowania związanych z nim kosztów (art. 199 P.p.s.a.). T. S. nie wykazała tymczasem, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie podała bowiem podstawowej dla rozstrzygnięcia wniosku informacji, a mianowicie dotyczącej wysokości wynagrodzenia pobieranego przez syna, z którym tworzy wspólne gospodarstwo domowe. W takiej sytuacji niemożliwym jest de facto ustalenie, czy dochód rodziny pozwala na całościowe pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Nie może także umknąć uwadze, iż skarżąca stale korzysta z dużej pomocy finansowej, udzielanej jej przez synową (z którą syn pozostaje w faktycznej separacji). Wprawdzie strona nie wskazała wymiaru tego wsparcia, jednak zaznaczyła, że synowa pokrywa wydatki, na które strona nie ma już wolnych środków. Porównując więc wielkość miesięczną wydatków skarżącej (ok. 1300 zł) z wysokością jej dochodu uzyskuje się kwotę ok. 400 zł, która stanowi comiesięczną pomoc synowej dla strony. Wskazać także trzeba, że nie można przyznać pierwszeństwa w spłacie zobowiązaniom natury prywatnej (wnioskodawczyni oświadczyła, że spłaca pożyczkę). Uwagę zwraca także stosunkowo duży wydatek, zwłaszcza jeśli zestawić go z wielkością dochodu strony, ponoszony na środki czystości – 100 zł. Z pewnością jego wymiar nie mieści się w kategoriach wydatku koniecznego, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto, w skardze składająca ją podała, że korzystała w niniejszej sprawie z pomocy radcy prawnego. Nie wyjaśniła jednakże, skąd pochodzą środki na pokrycie wydatku z tym związanego. Ze wskazanych wyżej powodów uznano, że brak jest podstaw do przyznania T. S. prawa pomocy w całkowitym zakresie. Strona, wprawdzie przy pomocy synowej, ale zaspokaja wszystkie podstawowe potrzeby rodziny. Jest także właścicielką nieruchomości rolnej, a fakt, że wydzierżawiła ją za symboliczny czynsz (50 zł rocznie) nie może działać na jej korzyść. Poza tym, nieznana jest wysokość uzyskiwanego przez syna strony wynagrodzenia za pracę, a zatem nie wiadomo, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa rodziny. Niemniej jednak przyjęto, że zasadnym będzie zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych z uwagi na pobieraną przez nią niską rentę, konieczność jej wydatkowania m. in. na lekarstwa (150 – 200 zł miesięcznie) oraz posiłkowanie się wsparciem od synowej, która z uwagi na separację z synem strony nie wchodzi do wspólnego z nią gospodarstwa domowego. Dlatego zwolniono T. S. od kosztów sądowych i odmówiono ustanowienia dla niej radcy prawnego, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.