II SA/Rz 1012/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązku przedstawienia dokumentów w celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 12 września 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie po rozpoznaniu wniosku skarżącej A. K. o zwolnienie jej od wpisu od skargi odmówił jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie to wydano w oparciu o następujące dane. A. K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Obydwoje są osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym. Mieszkają w domu o powierzchni 64 m.kw., położonym na działce 22-arowej. Źródło ich utrzymania to emerytury w kwotach: 996,45 zł i 1680,70 zł (wartości netto). Jako wydatki strona wskazała: 515 zł - podatek od nieruchomości, 104 zł – gaz, 257,49 zł – prąd, 85 zł – telefon, 1200 zł – żywność, 1200 zł - węgiel I tura. Z nadesłanych faktur VAT wynika natomiast, że mąż wnioskodawczyni nabył w lipcu i wrześniu 2014r. lekarstwa za kwoty odpowiednio: 158,86 zł oraz 153,36 zł. W ustawowym siedmiodniowym terminie A. K. złożyła sprzeciw od tego postanowienia. Podniosła w nim, że wraz z mężem są emerytami cierpiącymi na liczne schorzenia, mającymi dużo wydatków. Do środka zaskarżenia składająca go dołączyła faktury dotyczące zakupu lekarstw za styczeń, marzec i kwiecień 2014r. na kwoty odpowiednio: 118,29 zł, 100,45 zł oraz 213,62 zł oraz umowę z dnia 15 lipca 2014 r. dotyczącą wykonania usługi wymiany okna, opiewającą na kwotę 980 zł. W celu uzupełnienia danych wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wezwana została do przedłożenia: - wyciągów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych za okres od lipca 2014 r. do dnia wykonania wezwania ze wskazaniem ich salda końcowego (bez względu na to, czy były na nich dokonywane w tym okresie jakiekolwiek operacje finansowe), - rachunków (faktur) za lekarstwa nabyte w lutym, maju, czerwcu, sierpniu i wrześniu bieżącego roku, oraz wskazania średniej miesięcznej wysokości wydatków na rehabilitację, podania, czy nadal korzysta wraz z mężem z "prywatnej" opieki, a jeśli tak, to jaki jest średni jej miesięczny koszt, jak też wskazania źródła pokrycia wydatku na wymianę okna. Wezwanie powyższe doręczone zostało adresatce w dniu 29 września 2014 r. Do dnia 6 października 2014 r., jak też do chwili orzekania w przedmiocie niniejszego wniosku A. K. nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi na powyższe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wniesienie sprzeciwu, który nie został odrzucony skutkuje tym, że postanowienie, którego ten środek zaskarżenia dotyczy traci moc, zaś sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Żądanie A. K. - wobec ostatecznego sprecyzowania, które miało miejsce w piśmie z dnia 6 września 2014 r. – dotyczy przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Przesądza o tym brzmienie art. 245 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że wsparcie w takich granicach obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata (radcy prawnego). Skarżąca domaga się zaś zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, mająca zastosowanie w przypadkach, gdy strona nie uzyskuje żadnego dochodu bądź też dochód ten jest na tyle niski, że wystarcza na zaspokojenie podstawowych jedynie potrzeb człowieka. Zasadą jest bowiem, że strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia jego kosztów związanych ze swoim w nim udziałem, co wynika z art. 199 P.p.s.a. Dlatego też rozpatrując żądanie dofinansowania strony ze środków Skarbu Państwa należy ściśle interpretować przesłanki jego przyznania. I tak, przesłanką udzielenia częściowego prawa pomocy jest sytuacja niemożności poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika wprost, że wykazanie, iż wnioskodawca w tego rodzaju sytuacji się znajduje spoczywa właśnie na nim. To zatem strona wnioskująca o pomoc winna w sposób jak najbardziej dokładny i szczegółowy przedstawić okoliczności odnoszące się do jej stanu rodzinnego, majątku i dochodów. Gdy zaś wzywana jest do uzupełnienia podanych danych bądź przedłożenia dodatkowej dokumentacji w szczegółowo określonym zakresie, to zadaniem jej jest udzielenie wyczerpującej odpowiedzi w tym przedmiocie. Instytucję takiego dodatkowego wezwania przewiduje art. 255 P.p.s.a., wedle którego jej zastosowanie możliwe jest, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i stanu rodzinnego bądź, gdy budzi ono wątpliwości. W niniejszej sprawie skarżąca dwukrotnie wzywana była do uzupełnienia swojego pierwotnego wniosku tj. najpierw przez referendarza sądowego (m. in. w zakresie podania wysokości kosztów "prywatnej opieki oraz wyciągów z rachunków bankowych), a następnie przez Sąd w szerszym, podanym na wstępie zakresie. Dwukrotnie też wnioskodawczyni nie odpowiedziała na powyższe. Rodzi to wątpliwość co do tego, jakie są jej faktyczne możliwości finansowe. Te zaś uniemożliwiają uwzględnienie jej żądania. Sąd miał przy tym na względzie, że skarżąca i jej mąż to osoby starsze i niepełnosprawne, dla których pewnego rodzaju trudnością mogło być skompletowanie wymaganych od nich dokumentów. Tego rodzaju problemów nie mogło już jednak sprawić udzielenie odpowiedzi na zadane w wezwaniu pytania. Sąd musiał także uwzględnić to, iż instytucja prawa pomocy jako wyjątkowa i finansowana ze środków publicznych musi być stosowana z dużą ostrożnością. Może zatem dotyczyć takich wypadków, gdzie podane przez stronę okoliczności ewidentnie wskazują na potrzebę udzielenia jej wsparcia. W niniejszej zaś sprawie - wobec niewyjaśnienia przez skarżącą szeregu kwestii, o które pytana była w wezwaniu z dnia 25 września 2014 r. - brak jest natomiast jasności co do jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Ponadto, z dotychczas przedstawionych przez skarżącą danych wynika, że dochody netto rodziny to kwota 2 677,15 zł, zaś wydatki oscylują wokół kwoty 2 100 zł. Wskazuje to na możliwość swobodnego wygospodarowania przez wnioskodawczynię środków niezbędnych do pokrycia kosztów wpisu od skargi (wynoszącego 500 zł) bez konieczności ograniczania swoich wydatków. Z podanych wyżej względów odmówiono przyznania A. K. prawa pomocy, o czym orzeczono na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.