II SA/Rz 1014/19

WyrokWSA w Rzeszowie2020-02-11

Skład orzekający: Piotr Popek, Grzegorz Panek, Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wspólnicy spółki cywilnej, którzy na podstawie umowy zlecenia obsługiwali urządzenia do gier hazardowych, mogą ponosić administracyjną odpowiedzialność pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, nawet jeśli zostali uniewinnieni w postępowaniu karnym od zarzutu urządzania gier hazardowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wspólnicy spółki cywilnej, którzy na podstawie umowy zlecenia aktywnie uczestniczyli w procesie urządzania gier na automatach poza kasynem gry, ponoszą administracyjną odpowiedzialność pieniężną. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany i jest niezależna od ustaleń prawnokarnych, w tym od wyroków uniewinniających w sprawach karnych. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie miało wpływu na stronę procesową postępowań administracyjnych, gdyż spółka cywilna nie posiadała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego.
Stan faktyczny
W toku kontroli celno-skarbowej stwierdzono urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wymierzające wspólnikom byłej spółki cywilnej kary pieniężne za urządzanie gier na automatach. Spółka cywilna działała jako zleceniobiorca w ramach szerszego przedsięwzięcia, polegającego na udostępnianiu automatów do gier. Wspólnicy spółki cywilnej zaskarżyli decyzje, podnosząc m.in. zarzut nieważności z powodu skierowania decyzji do osób fizycznych zamiast do spółki jawnej, która powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej, oraz kwestionując samo pojęcie "urządzającego" i swój udział w procederze. Do skarg dołączono wyroki uniewinniające jednego ze wspólników w postępowaniu karnym.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. spraw ze skarg M.W. i P.P. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2019 r. - nr [...], - nr [...] w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargi. II SA/Rz 1014/19 Uzasadnienie Decyzjami z dnia [...] czerwca 2019r., nr [...], [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS), utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: NUCS) z dnia [...] stycznia 2019r., nr [...], [...], w przedmiocie wymierzenia solidarnie M. W. i P. P. – wspólnikom byłej spółki cywilnej: "A" s.c. - kar pieniężnych w wysokości 12.000 zł, z tytułu urządzania gier na automatach o nazwach: APEX nr [...] oraz MAX CASH LAXUS nr [...], poza kasynem gry. Z uzasadnień decyzji oraz akt sprawy wynika, że w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 17 grudnia 2015r. w lokalu [...] znajdującym się na stacji paliw w J., należącym do "B" s.c. w [...] zatrzymano urządzenie o nazwie APEX nr [...], a w lokalu [...] należącym do firmy "C" Sp. J. w [...] znajdującym się przy ul. [...] w B., zatrzymano urządzenie o nazwie MAX CASH LAXUS nr [...]. W wyniku przeprowadzonych eksperymentów stwierdzono, że ww. urządzenia są automatami do gier, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018r., poz. 165 ze zm. - dalej: u.g.h.), gdyż są to urządzenia elektroniczne, a urządzane na nich gry mają charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości, przy czym grający mają możliwość uzyskania zarówno wygrany pieniężnej, jak i rzeczowej i były organizowane w celu komercyjnym. Ustalenia te znalazły potwierdzenie w sprawozdaniach z badań ww. automatów przeprowadzonych przez Laboratorium Celne Izby Celnej z dnia 28 i 31 października 2016r. W postępowaniu ustalono, że właścicielem spornych urządzeń jest "D" sp. z o.o. z siedzibą w [...], która w dniu 31 maja 2015r. zawarła z "C" A. M., G. P. Sp. J. w [...] oraz "B" s.c. w [...] umowy dzierżawy powierzchni części lokalu umożliwiającej zainstalowanie urządzeń do gier. Natomiast w dniu 2 stycznia 2015r. spółka cywilna "A" (dalej: spółka cywilna), działając jako zleceniobiorca, zwarła z "E" sp. z o.o. z siedzibą w [....] umowę w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych, w której spółka z o.o. (zleceniodawca) oświadczyła, że przedmiotem jej działalności są usługi świadczone na rzecz przedsiębiorców eksploatujących urządzenia do gier rozrywkowych w miejscach instalacji, tzw. punktach gier. W ramach tej umowy spółka cywilna zobowiązała się na rzecz zleceniodawcy do dostarczenia urządzeń do gier rozrywkowych do punktu gier, zwrotu tych urządzeń do magazynu po zakończeniu eksploatacji, pobierania gotówki z tych urządzeń i przekazywania jej zleceniodawcy oraz sporządzania protokołu wyjęcia gotówki dla każdego punktu gier, prowadzenia stałego serwisu urządzeń zapewniającego utrzymanie urządzeń w dobrym stanie technicznym zapewniającym stałe i nieprzerwane ich działanie bez limitu pojedynczych użyć oraz bez względu na warunki techniczne lokalu, w którym urządzenia są eksploatowane. Ponadto zleceniobiorca zobowiązał się do przyjmowania faktur obejmujących czynsz dzierżawny od kontrahentów zleceniodawcy, sprawdzenia ich poprawności i dostarczenia zleceniodawcy oraz dokonania wpłaty należnego czynszu władającemu lokalem, w którym urządzany jest punkt gier, z gotówki pobranej z urządzeń do gier. Z tytułu świadczonych usług zleceniobiorcy przysługiwało wynagrodzenie ryczałtowe liczone od każdego aktywnego w danym miesiącu automatu w kwocie 200 zł brutto. W związku z powyższymi ustaleniami, postanowieniami z dnia [...] października 2018r. NUCS wszczął z urzędu wobec M. W. i P. P. – wspólników byłej spółki cywilnej postępowania w sprawie solidarnego wymierzenia kar pieniężnych w związku z urządzaniem gier na przedmiotowych automatach poza kasynem gry i następnie decyzjami z dnia [...] stycznia 2019r., nr [...], [...] wymierzył im solidarnie kary pieniężne w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier poza kasynem gry na przedmiotowych automatach. W wyniku rozpatrzenia odwołań od powyższych decyzji DIAS powołanymi na wstępie decyzjami z dnia [...] czerwca 2019r., nr [...], [...], utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowych sprawach wydanie rozstrzygnięć nastąpiło według stanu prawnego obowiązującego w dniu ujawnienia zdarzeń oraz istniejących w tym dniu stanów faktycznych. Wyjaśnił, że art. 89 u.g.h. został zmieniony z dniem 1 kwietnia 2017r. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji jest względniejszy dla stron skarżących, dlatego w tym brzmieniu znalazł zastosowanie w sprawach. DIAS uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. urządzenia umożliwiały prowadzenie gier na automatach, których istotne prawnie elementy ujęte zostały tak w art. 2 ust. 3, jak i w art. 2 ust. 5 u.g.h. DIAS wskazał, że grami na automatach w rozumieniu tego przepisu są gry spełniające łącznie następujące przesłanki: 1) gry są urządzane na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, 2) są to gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, 3) gry zawierają element losowości. W ocenie DIAS w sprawach spełnione zostały wszystkie przesłanki. DIAS przychylił się do stanowiska NUCS, że M. W. i P. P. jako wspólnicy spółki cywilnej swoimi działaniami w pełni wypełniali znamiona pojęcia "urządzania gier" na ww. automatach, gdyż wykorzystując prowadzoną przez nich działalność gospodarczą współdziałali na podstawie umowy zawartej w dniu 2 stycznia 2015r. z "E" sp. z o.o. z siedzibą w [....] w procesie urządzania gier na ww. automatach. Według DIAS, umowa ta była elementem przedsięwzięcia, w ramach którego "D" sp. z o.o. udostępniała graczom należące do niej automaty do gier (w tym automaty będące przedmiotem sporów) w ww. lokalu i odpowiedzialna była za logistyczną stronę tego przedsięwzięcia, korzystając przy tym z usług spółki cywilnej. Wszyscy uczestnicy tego przedsięwzięcia w celu zapewnienia sobie korzyści wspólnie organizowali działalność polegającą na udostępnianiu urządzeń do gier graczom poza kasynem gry, zapewnieniu nieprzerwanego, prawidłowego funkcjonowania tych urządzeń oraz dystrybucji uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych. Zasadnie zatem uznano ich za urządzających gry na przedmiotowych automatach poza kasynem gry, bez zezwoleń. W ocenie DIAS, organ I instancji słusznie przyjął, że sankcję za naruszenie przepisów u.g.h. powinni ponieść wspólnicy byłej spółki cywilnej, nie zaś sama spółka. Słusznie także zastosowano zasadę odpowiedzialności solidarnej, a to z mocy art. 91 Ordynacji podatkowej i art. 369 Kodeksu cywilnego. Powyższa sankcja dotyczy bowiem czynności podejmowanych przez wspólników spółki cywilnej w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego. Tym samym, późniejsze przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie ma żadnego znaczenia dla prowadzonych w tym zakresie postępowań. Na powyższe decyzje DIAS M. W. i P. P. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odrębne skargi, ale tożsame w treści, wnosząc o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć i stwierdzenie ich nieważności lub umorzenie postępowań jako bezprzedmiotowych. Zaskarżonym decyzjom zarzucono: 1) nieważność zgodnie z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. - dalej: Ordynacja podatkowa), gdyż zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawach; 2) wymierzenie kary bez wskazania legalnej definicji pojęcia "urządzający", co stanowi zaprzeczenie wartościom konstytucyjnym, jako że może powodować dowolność w zakresie karania i jest sprzeczne z zasadą państwa prawa (z natury prawa nałożenie sankcji winno być precyzyjnie określone tak, aby obywatel wiedział ze źródeł prawa, co i za co mu grozi); 3) niewskazanie jakie konkretnie czynności wykonywały strony, które były związane z urządzaniem gier, co winno lec u podstaw wymierzenia kary administracyjnej (sam fakt bycia wspólnikiem nie pozwala na nałożenie kary, w materiale dowodowym brak dowodów działania M. W. - nie wspomina o niej żaden świadek, a jej podpis nie figuruje na dokumentach). W uzasadnieniu skarg podniesiono, że wszystkie postępowania w przedmiocie kar pieniężnych prowadzone były przeciwko spółce cywilnej, co oznaczało prowadzenie ich przeciwko wspólnikom spółki cywilnej - jednakże na mocy orzeczenia sądu z dnia 8 grudnia 2016 r., w toku postępowania, doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną. Skutki przekształcenia oznaczają ciągłość podmiotu, a więc od dnia 8 grudnia 2016 r. stroną, a więc zobowiązanym jest spółka jawna, która może być stroną w postępowaniu podatkowym. Wydanie decyzji nastąpiło w roku 2017, a więc niewątpliwie po orzeczeniu o przekształceniu. W tym stanie rzeczy kierowanie decyzji do osób fizycznych, a nie do spółki, jest bezprawne. Skarżący podkreślili, że nigdy nie urządzali gier na automatach poza kasynem gry, a spółka była operatorem, czyli podmiotem całkowicie zależnym od faktycznego urządzającego. Dodali, że nigdzie w przepisach nie ma zdefiniowanej osoby urządzającej. To oznacza, że może to stanowić pole do nadużyć. W przedmiotowych sprawach dowody świadczą o całkowitej zależności od innego podmiotu, co wyklucza skarżących z kręgu urządzających gry. Co więcej, sądy karne również opisują, iż zachowanie zdekodowane w sprawie nie może stanowić urządzania w rozumieniu art. 89 u.g.h. Do skarg dołączono kserokopie wyroków wydanych w sprawach karnych, na mocy których Sądy uniewinniły P. P. od zarzutów popełnienia przestępstw z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm.; dalej: K.k.s.), tj. od zarzutu urządzania gier hazardowych. W odpowiedziach na skargi DIAS wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniami z dnia [...] października 2019r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargi P.P. na decyzje DIAS z dnia [...] czerwca 2019r., nr [...] i [...], a zażalenia na powyższe postanowienia zostały odrzucone przez tut. Sąd postanowieniami z dnia 3 grudnia 2019r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Rozpoznając sprawy w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji nie są dotknięte wadami lub uchybieniami, które w myśl przytoczonych wyżej regulacji obligowałyby Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu w niniejszych sprawach jest prawidłowość wymierzenia skarżącej, jako wspólnikowi spółki cywilnej, solidarnie z drugim wspólnikiem kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W skargach skarżąca zarzuciła, że z uwagi na przekształenie "A" s.c. w "A’" spółka jawna, stroną przedmiotowych postępowań powinna być ta spółka jawna, nie zaś wspólnicy indywidualnie. Nadto podniosła, że nie można jej zasadnie przypisać organizowania gier na automatach poza kasynem gry. Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji stwierdzić należy, że Sąd podziela stanowisko DIAS, wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, w których organ ten odniósł się do podnoszonej przez skarżącej w postępowaniach administracyjnych kwestii przekształcenia spółki cywilnej "A" w podmiot "A’" spółka jawna. Podstawą odpowiedzialności skarżącej jest to, że brała ona udział w procesie urządzania gier hazardowych, poza kasynem gry. Jej też przysługiwały prawa procesowe w postępowaniach dotyczących wymierzenia kar. W tej kwestii należy stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że z uwagi na brak zdolności prawnej, zwłaszcza na gruncie przepisów u.g.h., spółka cywilna nie była stroną postępowań w sprawach wymierzenia kary pieniężnej, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postępowania te od początku prowadzone były bowiem w stosunku do skarżącej i P. P. - osób fizycznych i zakończyły się wymierzeniem im solidarnie kar pieniężnych, jako osobom fizycznym - wspólnikom spółki cywilnej. W tej sytuacji przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostawało bez wpływu na stronę procesową rozpatrywanych spraw. Skoro więc spółka cywilna nie miała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, nie mogła zostać na nią nałożona kara, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Kara ta została prawidłowo nałożona na wspólników i to oni byli stronami prowadzonych w tym przedmiocie postępowań. Z przedstawionych względów zarzut naruszenia przepisów postępowania, w opisanym wyżej zakresie, Sąd uznał za niezasadny. Nie można więc stwierdzić, że spełniona została przesłanka nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Sąd nie podziela poglądu, że odpowiedzialność z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry należy kwalifikować w kategoriach obowiązku stanowiącego majątek spółki. Źródłem tej odpowiedzialności jest bowiem nie stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez określone osoby warunków urządzania gier na automatach. Oceny tej nie zmienia fakt, że umowę o świadczenie usług z "E" zawarli skarżąca i P. P., jako wspólnicy spółki cywilnej, albowiem umowa ta rodziła jedynie skutki na gruncie prawa cywilnego, które pozostają poza zakresem niniejszych spraw. Wprawdzie na podstawie ww. umowy podjęli się oni czynności, kwalifikowanych na gruncie u.g.h., jako współorganizowanie gier, jednakże nie ma to wpływu na zasady ich administracyjnej odpowiedzialności z tego tytułu oraz zagadnienia procesowe, w prowadzonych w tym przedmiocie postępowaniach. W tym miejscu należy też zaznaczyć, że ustawa z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 505 ze zm., zwana dalej: K.s.h.) stanowi ze swej istoty regulację cywilnoprawną, normującą stosunki cywilnoprawne pomiędzy jego podmiotami (osobami prawnymi i fizycznymi, a także określonymi jednostkami organizacyjnymi, nieposiadającymi osobowości prawnej). Potwierdza to między innymi jego art. 2, nakazujący w kwestiach nieuregulowanych tym aktem, stosować przepisy Kodeksu cywilnego. K.s.h. nie zawiera więc, co do zasady, regulacji z zakresu prawa administracyjnego, za wyjątkiem art. 553 § 2, zgodnie z którym spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Regulacja ta jednak odnosi się jedynie do kwestii ściśle w niej wskazanej, nie sposób więc na jej podstawie wywodzić przejścia praw, a zwłaszcza obowiązków, o których w przepisie tym nie wspomniano. Przepis ten nie stanowi też podstawy modyfikowania podmiotowej strony spraw, dotyczących kwestii, pozostających poza zakresem jego regulacji. Tak samo z art. 26 § 5 K.s.h. nie sposób wywodzić przejścia odpowiedzialności za delikt administracyjny na nowo powstały podmiot. Stoi temu na przeszkodzie nie tylko cywilnoprawny charakter wskazanego przepisu, ale również to, że odpowiedzialność tego rodzaju, nawet w nieskonkretyzowanej formie, nie spoczywała na spółce cywilnej. Postępowania prowadzone były w stosunku do skarżącej i P. P. - osób fizycznych - i zakończyły się wymierzeniem im kar pieniężnych jako wspólnikom (byłej) spółki cywilnej na zasadzie solidarności, stosownie do art. 91 Ordynacji podatkowej w związku z art. 369 k.c. Zatem przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie spowodowało zmiany strony postępowań. Poza sporem w niniejszych sprawach pozostaje ustalony w postępowaniach zakres zaangażowania skarżącej oraz P. P. w proces organizowania gier na automatach, wynikający z zawartej przez nich umowy. Sąd podziela stanowisko rozstrzygających niniejsze sprawy organów, że stanowili oni istotny element mechanizmu polegającego na organizowaniu gier na automatach. Na podstawie umowy z dnia 2 stycznia 2015 r. świadczyli usługi na rzecz "E" spółki z o.o., która odpowiadała za logistyczną stronę przedsięwzięcia, w ramach którego, właściciel automatów udostępnił graczom automaty do gier. Ich rola polegała na świadczeniu usług w zakresie dystrybucji urządzeń do gry i zapewnienia sprawnego ich działania, za wynagrodzeniem ryczałtowym, liczonym od każdego aktywnego w danym miesiącu automatu, w kwocie 200 zł brutto. Bez udziału skarżącej oraz P. P. w przedsięwzięciu, proces urządzania gier nie byłby możliwy. W tej więc sytuacji, nawet działanie na zlecenie "E" sp. z o.o. nie pozwala na wyłączenie ich odpowiedzialności którzy - jak wynika z zawartej umowy, a w szczególności załącznika do niej - mieli pełną świadomość, co do tego, że aktywnie uczestniczą w nielegalnym przedsięwzięciu. Mimo to podjęli się uczestnictwa w nim, we współpracy z innymi jego uczestnikami, realizując niezwykle istotny fragment tej działalności, odnoszący się do faktycznie realizowanych czynności. Tak więc mając to na względzie, nie sposób jest pominąć ich udziału w przedsięwzięciu, jedynie w oparciu o formalną podstawę nawiązania współpracy z pozostałymi wspólnikami, jaką stanowiła umowa zlecenia. Istotą tej umowy, niezależnie od jej nazwy, było bowiem podjęcie współpracy z pozostałymi podmiotami, których działanie łącznie składało się na efekt w postaci stworzenia warunków umożliwiających zainteresowanym osobom korzystanie z gier na automatach poza kasynem gry. Zakres ich obowiązków nie ograniczał się więc do samego świadczenia usług stricte serwisowych. Podnoszona przez skarżącą kwestia tzw. zależności od zleceniodawcy również nie może stanowić okoliczności wyłączających ich odpowiedzialność za delikt administracyjny, gdyż w tym zakresie ocenie podlega ich faktyczny udział w całościowo rozumianym przedsięwzięciu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a nie wzajemne zależności poszczególnych, realizujących je podmiotów, wynikające z uregulowań prawa cywilnego. Wskazać należy, że organy rozważając udział skarżącej oraz P. P. w mechanizmie urządzania gier powołały się na fakt wspólnego ich przystąpienia do mechanizmu współpracy podmiotów realizujących to przedsięwzięcie, na podstawie umowy, którą zawarli jako wspólnicy spółki cywilnej. Ten fragment aktywności gospodarczej skarżąca realizowała wspólnie z P. P., a ich odpowiedzialność względem kontrahenta była solidarna. Tak więc taki sposób ujęcia ich działalności i jego prawna kwalifikacja nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji. W związku z powyższym w niniejszych sprawach organy słusznie uznały skarżącą za podmiot "urządzający" gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., sankcjonując jej działanie karą przewidzianą w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., w wysokość 12 000 zł od każdego automatu. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 89 u.g.h., który został zmieniony z dniem 1 kwietnia 2017r. przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017r., poz. 88). Ustawa nowelizująca nie wprowadziła przepisów o charakterze intertemporalnym. Organy za zasadne uznały rozstrzygnięcie spraw na podstawie przepisów z daty zdarzeń, tj. z dnia 8 lutego 2016r., czyli według art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017r. Sąd to stanowisko podziela. Nielegalne urządzanie gier na automatach, poza kasynem gry, przed dniem 1 kwietnia 2017r. objęte było względniejszą sankcją, gdyż urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegał karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu. Aktualnie kara ta jest w wysokości 100.000 złotych od każdego automatu. Z tego też względu właściwie zastosowano przepisy dla skarżącej korzystniejsze. Nadmienić jeszcze należy, że poza sporem pozostawała dokonana przez organy kwalifikacja ww. urządzeń jako automatów do gier spełniających kryteria z art. 2 ust. 3 u.g.h., co nie było zresztą tak w toku postępowań administracyjnych, jak i sądowego kwestionowane. Argumentem przemawiającym za stwierdzeniem nielegalności zaskarżonych decyzji, a tym samym za wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego nie może być też fakt, że P. P. został uniewinniony przez sąd karny od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. Wynika to przede wszystkim z tego, że zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej oparte są na zupełnie innych regułach. Odpowiedzialność administracyjna, z którą mamy do czynienia w niniejszych sprawach, ma charakter zobiektywizowany i jest niezależna zarówno od ustalenia winy objętego nią podmiotu, jak i wykazania spełnienia przez niego określonych przesłanek, składających się na stronę podmiotową czynu, w ujęciu prawnokarnym. Natomiast w przypadku odpowiedzialności karnej elementy te są niezwykle istotne. Jeżeli chodzi o stronę podmiotową czynu zabronionego o charakterze umyślnym, niezbędnym jest wykazanie, że P. P. miał świadomość znamion określonego czynu zabronionego i działał w tym zakresie z zamiarem ich realizacji oraz nie zachodzą inne okoliczności odpowiedzialność tę wyłączające, takie jak działanie w warunkach błędu. Kolejnym warunkiem pociągnięcia określonej osoby do odpowiedzialności karnej jest przypisanie jej znamion winy, w odniesieniu do konkretnego czynu, co stanowi istotny warunek zmaterializowania się odpowiedzialności karnej, nieznajdujący odpowiednika na gruncie prawa administracyjnego. Jak wynika z przedłożonych kopii wyroków, powodem uniewinnienia P.a P.ego od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. było nie tyle wykluczenie zrealizowania przez niego znamion czynu zabronionego, składających się na urządzanie gier, ale niezrealizowanie przez niego znamion podmiotowych przestępstwa z art. 107 § 1 K.k.s. Sąd wykluczając uznanie realizowanych przez niego czynności za urządzanie gier, w rozumieniu art. 107 § 1 K.k.s. stwierdził, że mogłyby one być zakwalifikowane jako jedna z form zjawiskowych tego czynu, w postaci pomocnictwa do jego popełnienia przez inną osobę. Jednocześnie Sąd wykluczył możliwość pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, z uwagi na to, że działał on w warunkach usprawiedliwionego błędu (art. 10 § 4 K.k.s.), co do karalności swojego czynu. Błąd ten związany był z kontrowersjami prawnymi, co do możliwości powoływania się na określone regulacje u.g.h., wynikającymi z ewentualnego stwierdzenia technicznego ich charakteru. Zasady odpowiedzialności administracyjnej, zgodnie z którymi wymierzono kary w niniejszych sprawach, nie uwzględniają działania w ramach błędu, co do znamion określonego deliktu administracyjnego. Nie pozwalają też na rozróżnianie, w oparciu o wzajemne relacje i zależności, ról poszczególnych podmiotów składających się na cały proces urządzania gier, wbrew przepisom ustawy, czy też stopniowanie odpowiedzialności za nie, ze względu na ich doniosłość i znaczenie. W tej więc sytuacji nawet wyłączenie odpowiedzialności karnej P. P. nie pozwala na stwierdzenie, że nie powinni oni odpowiadać na podstawie przepisów u.g.h. W tym miejscu dodać też należy, że zgodnie z art. 11 P.p.s.a., sąd administracyjny wiążą jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa. Wyroki na które powołuje się skarżąca, nie są wyrokami skazującymi, wobec czego poczynione w sprawie, w której zostały wydane ustalenia, nie są wiążące na gruncie przedmiotowych spraw. Tak więc stwierdzenia sądu karnego nie stoją w sprzeczności z ustaleniami rozstrzygających w niniejszych sprawach organów. Nie mogą być też argumentem wskazującym na to, że stanowisko tychże organów stanowi w istocie naruszenie prawa. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło