II SA/Rz 1015/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata. II SA/Rz 1015/10 U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 15 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...]. Po doręczeniu skarżącej sporządzonego na jej wniosek uzasadnienia wyroku, kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym osoby fizyczne urzędowym formularzu PPF wniosła ona o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych i adwokata z urzędu. W uzasadnieniu tego wniosku wskazała na zamiar wniesienia od powyższego wyroku skargi kasacyjnej, obowiązujący w tym zakresie przymus adwokacko – radcowski i brak wystarczających środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Wg danych zawartych we wniosku, zamieszkuje ona w domu o pow. 110 m², stanowiącym wg oświadczenia jedyny wartościowy składnik jej majątku. Samotnie wychowuje 3 uczące się córki w wieku 11, 14 i 19 lat, utrzymując się z alimentów w wysokości 2400 zł. miesięcznie. Z ponoszonych wydatków we wniosku zostały wymienione spłata pożyczki – 500 zł., zakup leków – 100 zł. oraz rachunki za energię elektryczną, gaz, wodę, śmieci, telefon i ogrzewanie – 500 zł. (w sezonie grzewczym ok. 800 zł.). Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych m.in. strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skoro zatem przedmiot skargi objęty jest zakresem regulacji tego artykułu, oznacza to, że M. P. jako osoby korzystającej z ustawowego zwolnienia nie obciążają w sprawie żadne związane z nią koszty sądowe i nie będzie wzywana do ich opłacenia. W tej sytuacji składanie wniosku o zwolnienie od nich jest całkowicie zbędne i bezprzedmiotowe. W tych okolicznościach podstawą rozpoznania wniosku u ustanowienie adwokata jest art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania przez osobę wnioskującą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Chociaż przepisy postępowania sądowoadministracyjnego nie przewidują automatycznego ustanawiania zastępcy prawnego dla osoby korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać, iż sytuacja materialno – bytowa skarżącej w dostateczny sposób potwierdza zasadność jego wniosku w części odnoszącej się do ustanowienia adwokata. Podyktowane jest to przede wszystkim wysokością środków finansowych pozostających do dyspozycji jej i córek oraz ponoszonymi przez nie wydatkami na utrzymanie siebie i domu. Mimo że kwota pobieranych przez skarżącą alimentów nie wydaje się rażąco niska, to odliczenie od niej wymienionych wydatków (uśrednionych do kwoty ok. 1250 zł. miesięcznie) prowadzi do stwierdzenia, że bez uszczerbku dla bieżących i koniecznych potrzeb życiowych nie ma ona praktycznie żadnych możliwości ustanowienia fachowego pełnomocnika z wyboru. Z pozostającej kwoty ok. 1150 zł. muszą być bowiem pokryte inne niezbędne wydatki związane chociażby z zakupem żywności, czy inne doraźnie występujące (np. związane z edukacją), których w przypadku dzieci nie da się uniknąć. Wnioskodawczyni nie posiada też żadnych wartościowych składników majątkowych które poprzez uzyskiwany z nich dochód lub ewentualne zbycie mogłyby być na ten cel wykorzystane. Brak jest również uzasadnionych przesłanek przemawiających za uznaniem, że może ona liczyć na wsparcie finansowe innych osób, w tym byłego męża, którego pobyt za granicą i pobieranie tam na dzieci świadczenia stały się m.in. jedną z przyczyn dochodzenia od niej przez właściwe organy zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji wniesienia skargi do sądu administracyjnego (w tym kontekście nie można pominąć okoliczności, że z uwagi na trudną sytuację materialną część tych świadczeń w kwocie 9 404 zł. została skarżącej umorzona, zaś pozostałej kwoty 6247 zł. co do której podnosi ona brak możliwości zwrotu bez uszczerbku dla siebie i rodziny dotyczy wniesiona skarga). Skoro zatem sytuacja materialna i możliwości płatnicze skarżącej nie budzą wątpliwości oraz wyczerpują ustawową przesłankę przyznawania prawa pomocy, uzasadnia to pozytywne ustosunkowanie się do wniosku M. P. o ustanowienie adwokata. Odmienne uznanie pozbawiałoby ją możliwości skorzystania z pełni przysługujących ustawowo uprawnień, w tym do kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.