II SA/Rz 1017/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Grzegorz Panek SO (del.) Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi E. U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP -skargę oddala- Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. U. (obywatela Nigerii) od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] zobowiązującej do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 29 lipca 2009 r. - utrzymał zaskarżoną decyzję z mocy. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.; dalej: u.c.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkr 2 u.c., w przypadku gdy zachodzi podstawa do wydalenia cudzoziemca z terytorium RP z uwagi na wykonywanie pracy niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.; dalej: u.p.z.) albo podjęcia działalności gospodarczej niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w RP, cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium RP w terminie 7 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. E. U. także w okresie od 1 marca 2009 r. do 29 marca 2009 r. wykonywał pracę piłkarza dla Zakładowego Klubu Sportowego “[...]" (dalej: Klub). Wykonywanie tej pracy we wskazanym okresie dbywało się niezgodnie z przepisami u.p.z., gdyż ustawa ta wymaga w art. 87 ust. 1 pkt 12, aby cudzoziemiec wykonujący pracę na terytorium RP posiadał zezwolenie na pracę oraz legalnie przebywał na terytorium RP. Przesłanki te zostały łącznie spełnione dopiero 30 marca 2009 r., kiedy to cudzoziemiec dysponował zezwoleniem na zamieszkanie na czas oznaczony oraz zezwoleniem na pracę. Okoliczność nielegalnego wykonywania pracy na rzecz Klubu została potwierdzona wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 21 lipca 2009 r., którym W. P. (reprezentującego Klub) uznano za winnego powierzenia E. U. wykonywania pracy bez wymaganego zezwolenia w okresie od 1 marca 2009 r. do 29 marca 2009 r. Według ustaleń organu w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą żadne przeszkody, uniemożliwiające wydanie decyzji zobowiązującej do opuszczenia przez cudzoziemca terytorium RP, określone w art. 33 ust. 3 pkt 2, art. 89g i art. 95 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1695 ze zm.). W podsumowaniu uzasadnienia podkreślono, że decyzja zobowiązująca cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP określona w art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.c. nie jest wydawana w warunkach uznania administracyjnego, pomimo tego, że ustawodawca posługuje się zwrotem językowym "może być zobowiązany do opuszczenia ...". Termin "może" określa bowiem odstępstwo od zasady, w myśl której dochodzi do obligatoryjnego wydalenia cudzoziemca z terytorium RP, jako bardziej dolegliwej odmiany usunięcia osoby poza granice państwa. Zwrot "może" wyznacza dozwolone prawnie przypadki, w których cudzoziemiec może dobrowolnie wykonać rozstrzygnięcie organu i przez to skrócić okres umieszczenia jego danych w wykazie osób, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany. Z decyzją nie zgodził się E. U. składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze zarzucił organowi naruszenie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.c. Według skarżącego, Klub uzyskał w dniu 8 stycznia 2008 r. przedłużenie zezwolenia na jego pracę w charakterze sportowca na okres od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r. Decyzja Wojewody [...] nr [...] nie została dotychczas uchylona. Ponadto decyzja organu ma "charakter fakultatywny" i mogła być wydana tylko wówczas, gdyby cudzoziemiec uporczywie i rażąco naruszał przepisy prawa. Skarżący zarzucił, że nie ponosi winy za nieodebranie stosownej decyzji przez pracodawcę (pozwolenia) w wymaganym terminie, gwarantującym ciągłość legalności jego zatrudnienia. Skoro już doszło do ukarania sprawców czynu karalnego w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie jest dopuszczalne karanie go w postępowaniu przed organami administracji. Wojewoda, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. Nr 234 poz. 1694 z późn. zm.) cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W oparciu o przepis art. 97 ust. 1 u.c. m.in. w takim przypadku cudzoziemiec może być zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej RP) w terminie 7 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie, prawidłowo zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa zarówno ustawy o cudzoziemcach, jak i ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm. – dalej u.p.z.). W stanie faktycznym sprawy Wojewoda po rozpatrzeniu wniosku Zakładowego Klubu Sportowego "[...]" w dniu [...] stycznia 2009 r. wydał decyzję – przedłużenie przyrzeczenia wydania zezwolenia nr [...] na pracę skarżącego na terytorium RP nr [...]. Ta decyzja nie była przedłużeniem zezwolenia na pracę, jak omyłkowo podano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji lecz było to przedłużenie przyrzeczenia wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca. W ówczesnym stanie prawnym tzw. przyrzecznie poprzedzało wydanie przedłużenia zezwolenia (art. 88 ust. 2 u.p.z.). Zmiana ustawy o promocji zatrudnienia nastąpiła ustawą z dnia 19.12.2008 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 6, poz. 33) i zmiany te weszły w życie z dniem 1.02.2009 r. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 12 u.p.z. cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium RP jeżeli posiada zezwolenie na pracę oraz legalnie przebywa na terytorium RP. Obydwa te warunki muszą być spełnione łącznie. Jak wynika z akt sprawy E. U. – obywatel Nigerii przekroczył granicę RP w dniu 27.12.2007 r. na podstawie wizy PL [...] ważnej od 19.12.2007 r. – 19.03.2008 r. wydanej w L. W dniu 14 marca 2008 r. Wojewoda po rozpatrzeniu wniosku pracodawcy – Z.K.S. "[...]" wydał zezwolenie nr [...] na pracę cudzoziemca dla skarżącego - legitymującego się decyzją – zezwoleniem na zamieszkanie na czas oznaczony z dnia 14.03.2008 r. – 28.02.2009 r. nr [...]. W/w zezwolenie na pracę ważne było w okresie od 15.03.2008 r. do 28.02.2009 r. Następnie w dniu 28.01.2009 r. Wojewoda wydał wzmiankowane wyżej przedłużenie przyrzeczenia wydania zezwolenia nr [...] Dnia [...].02.2009 r. Wojewoda wydał decyzję - zezwolenie na zamieszkanie skarżącego na czas oznaczony na okres od 1.03.2009 r. do 28.02.2010 r. nr [...]. Dopiero w dniu [...].03.2009 r. Wojewoda wydał przedłużenie zezwolenia nr [...] na okres od 1.03.2009 do 28.02.2010 r. dla E. U. Jak wynika z protokołu kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców, powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom z dnia 15.06.2009 r., w czasie tej kontroli sprawdzono m.in. w/w dokumenty oraz umowę o prace z dnia 1.07.2008 r. skarżącego z Z.K.S. "[...]" na czas określony od 1.07.2008 r. do 30.06.2009 r., zestawienie wartości składników płacowych dla wyżej wymienionego, raport miesięczny dla osoby ubezpieczonej ZUS RMUA – a z końcowej części tego protokołu – wynika, że także listę obecności za miesiąc marzec. Fakt wykonywania pracy na rzecz Klubu w okresie od 1.03 – 29.03.2009 r. potwierdził także sam skarżący w swoich zeznaniach złożonych w dniu 23.07.2009 r. Z zeznań tych wynika także, że nie istniały negatywne przesłanki do wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca oraz, że istniała możliwość zastosowania łagodniejszej formy w postaci zobowiązania do opuszczenia terytorium RP. Okoliczność, że wyrokiem nakazowym z dnia 21.07.2009 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w R. uznał W. P. reprezentującego Z.K.S. "[...]" za winnego tego, że w okresie od 1 – 29.03.2009 r. powierzył skarżącemu wykonywanie pracy w charakterze piłkarza na podstawie umowy o pracę z dnia 1.07.2008 r. na czas oznaczony, bez zezwolenia na pracę na terytorium RP, tj. czynu określonego w art. 120 § 1 u.p.z. i skazał go za to na karę grzywny, z uwagi na to, że w aktach nie ma potwierdzenia na to, kiedy ów wyrok uprawomocnił się, nie mogła być wykorzystana jako dodatkowy argument w sprawie. Jednakże mimo tego braku pozostały materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza prawidłowość ustaleń organów w zakresie podstaw do wydania decyzji o zobowiązaniu E. U. do opuszczenia terytorium RP w oparciu o art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 98 ust. 1 u.c. W istocie bowiem skarżący we wzmiankowanym okresie wykonywał pracę niezgodnie z przepisami u.p.z. Zgodnie z art. 2 ust. 14 u.p.z. nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemca oznacza wykonywanie pracy przez cudzoziemca, który nie posiada ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego go do pobytu na terytorium RP, lub którego podstawa pobytu na terytorium RP nie uprawnia do wykonywania pracy, lub który wykonuje pracę bez zezwolenia, w przypadku gdy jest ono wymagane lub na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę, z zastrzeżeniem art. 88 i, lub bez zawarcia wymaganych umów o pracę albo umów cywilnoprawnych. Wykonywanie pracy przez skarżącego w okresie od 1.03 – 29.03.2009 r. na rzecz Klubu było niezgodne z art. 87 ust. 1 pkt 12 u.p.z., co dawało podstawę przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.c. do wydania zaskarżonej decyzji o wydaleniu z terytorium RP. Jednak ustawa ta w art. 97 ust. 1 przewiduje m.in. w takim wypadku możliwość zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium RP w terminie 7 dni, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Prawidłowo Wojewoda wywodzi, że co do zasady organ w tych okolicznościach wydaje decyzję o wydaleniu z terytorium RP, lecz w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że cudzoziemiec dobrowolnie wykona ten obowiązek może - zamiast decyzji o wydaleniu - wydać decyzję zobowiązując go do opuszczenia terytorium RP. Z zastosowaniem art. 97 ust. 1 u.c. związane są także łagodniejsze konsekwencje dla samego cudzoziemca, którego dane zgodnie z art. 128 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 umieszczone zostaną w tym przypadku na okres 1 roku, a nie 5 lat w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność, że w chwili, kiedy organy wydawały decyzje skarżący już wykonywał pracę legalnie. Ustawa o cudzoziemcach nie wskazuje, że w takim przypadku przepis ten nie znajduje zastosowania, jest wyłączony, ani nie przewiduje instytucji przedawnienia w tym zakresie. Zgodnie z art. 1 u.c. ustawa określa zasady i warunki wjazdu na terytorium RP, przejazdu przez to terytorium, pobytu na nim i wyjazdu cudzoziemców z terytorium RP, tryb postępowania oraz organy właściwe w tych sprawach. Nie ulega wątpliwości, że skarżący czasie tego samego pobytu w okresie od 1.03 – 29.03.2009 r. wykonywał pracę niezgodnie z przepisami u.p.z., co z reguły jest podstawą do wydania decyzji o wydaleniu, a z uwagi na zaistnienie okoliczności przewidzianych w art. 97 ust. 1 u.c. zastosowano wobec niego łagodniejszą formę. Taką możliwość stwarzają przepisy ustawy o cudzoziemcach, a organy prawidłowo interpretują przepisy w tym zakresie. Nie ma znaczenia dla wyniku tej sprawy także podnoszona przez skarżącego okoliczność, że osoba odpowiedzialna w Klubie za dopuszczenie do wykonywania przez niego pracy poniosła za to odpowiedzialność, bo jest to odpowiedzialność karna niezależna od sankcji administracyjnych, które w tym wypadku dotyczą innej osoby. Skoro nie zachodzą negatywne przesłanki określone w art. 97 u.c., w art. 33 ust. 3 pkt 2, art. 89 g oraz art. 95 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielani cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1695 z późn. zm.) – co wynika z treści zeznań złożonych przez skarżącego, a postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.