II SA/Rz 102/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzająca ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] września 2005 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] września 2005 r., nr [...] odmawiającą K. R. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem. Zaskarżoną decyzję wydano z powołaniem się na art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, póz. 992) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Argumentując decyzję, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że warunkiem nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem, jest to, aby dziecko, nad którym opieka ma być sprawowana, posiadało orzeczoną niepełnosprawność wraz z dwoma, występującymi równocześnie wskazaniami: 1) konieczności stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji dziecka oraz 2) 2) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Na podstawie ostatecznego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2004 r., nr [....], a także prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt [...], ustalono, że K. R., syn K. R., nad którym sprawuje ona opiekę, został uznany za dziecko niepełnosprawne wraz ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Żaden z właściwych organów do spraw niepełnosprawności, ani też sąd powszechny nie orzekł wobec K. R. wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skoro przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku dzieci posiadających orzeczoną niepełnosprawność przewiduje wymóg kumulatywnego uzyskania obu tych wskazań, to brak jednego z nich uniemożliwia uwzględnienie wniosku jego rodzica o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z decyzją nie zgodziła się K. R., składając na nią skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze podniosła, że jej syn rozwija się znacznie wolniej od swoich rówieśników, cierpi na dolegliwości układu pokarmowego i wydalniczego. Wymaga stałej opieki innej osoby, gdyż osłabienie jego organizmu powoduje trudności w uczęszczaniu do szkoły. K. R. uważa, że skoro wyrok Sądu Rejonowego w K. uwzględnił odwołanie od orzeczenia Zespołu drugiej instancji, oznacza to, że jej syn spełnia aktualnie warunki związane z obydwoma wymaganymi przez art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazaniami. W jej ocenie, stan zdrowia dziecka nie uległ żadnej poprawie, więc przyznane w poprzednim okresie zasiłkowym świadczenie pielęgnacyjne powinno być kontynuowane również obecnie. Skarżąca nie wskazała kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji, ograniczając swoje żądania do sformułowania przez Sąd oceny prawnej zobowiązującej organy do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko zaprezentowane wcześniej w decyzji. W szczególności wskazało, że podniesione w skardze argumenty nie mają dla sprawy żadnego znaczenia. Subiektywne przekonanie strony o spełnianiu przez dziecko warunków stawianych osobom niepełnosprawnym z dwoma wskazaniami (konieczności stałej opieki oraz konieczności współudziału opiekuna w leczeniu, rehabilitacji i edukacji) nie może prowadzić do uwzględnienia skargi, skoro właściwe w tych sprawach organy i sąd, odmiennie ustaliły status dziecka osoby rezygnującej z pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Kontrola tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ zwana dalej P.p.s.a. , nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia / art. 135 ustawy/. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego we wskazanym wyżej zakresie Sąd stwierdził, skarga zasługuje na uwzględnienie . Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz.U z 2003 roku Nr 228 poz. 2258 ze zm/ zwana dalej ustawą o świadczeniach . Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach w części znajdującej zastosowanie na gruncie rozpoznawanej sprawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, przysługuje matce, jeżeli nie podejmuje ona lub rezygnuje z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie ulega wątpliwości, że użycie w przytoczonym przepisie spójnika "oraz" oznacza, że opieka sprawowana przez rodzica nad dzieckiem posiadającym orzeczoną niepełnosprawność uprawnia go do świadczenia pielęgnacyjnego tylko wówczas, jeżeli obydwa wymienione wskazania, łącznie, towarzyszą orzeczeniu ustalającemu niepełnosprawność. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest unormowaniem zawierającym odesłanie umowne do przepisów art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, póz. 776 ze zm.). Odesłanie to, w postaci numerycznej, funkcjonowało w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do dnia 31 sierpnia 2005 r., tj. do zmian wprowadzonych przez art. 27 pkt 13 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, póz. 732 ze zm.). Taka konstrukcja przedstawionych przepisów wskazuje, iż ustawodawca zadecydował o kompensacji utraconego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tylko tym osobom, które opiekują się dziećmi dotkniętymi kwalifikowaną odmianą stałej (długotrwałej) niepełnosprawności, wiążącej się z koniecznością sprawowania pieczy uzasadnionej dwojakiego rodzaju potrzebami dziecka niepełnosprawnego: 1) potrzebą opieki wynikającej z przeszkód w samodzielnym egzystowaniu dziecka, oraz kumulatywnie 2) potrzebą współudziału w leczeniu, rehabilitacji i edukacji dziecka. Organy orzekające w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego są związane oceną stanu niepełnosprawności dziecka wyrażoną w ostatecznym orzeczeniu o niepełnosprawności oraz w prawomocnym wyroku sądu odwoławczego. Zakaz prowadzenia w tym względzie samodzielnego postępowania wyjaśniającego wynika wprost z art. 23 ust. 4 pkt 4 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz z § 7 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, póz. 881 ze zm.). Ostatecznym orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], utrzymującym w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] września 2004 r., nr [...]: 1) odmówiono zaliczenia K. R. do osób niepełnosprawnych; 2) odmówiono orzeczenia wskazań dotyczących konieczności stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, oraz 3) odmówiono orzeczenia wskazań dotyczących konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt [...] uwzględniono odwołanie wniesione w imieniu K. R.. Reformując orzeczenie Zespołu drugiej instancji Sąd Rejonowy w Krośnie 1) uznał K. R. za dziecko niepełnosprawne od urodzenia do 7 kwietnia 2007 r., oraz orzekł 2/ wskazanie dotyczące konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organy orzekające w sprawie stanęły na stanowisku, że orzeczenie to nie obejmuje sentencji pkt 7 i ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności . W ocenie Sądu organy błędnie oceniły zmianę orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], dokonaną wyrokiem Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt [...] bowiem zmiana orzeczenia o niepełnosprawności dokonana w/w wyrokiem obejmuje również pkt 7 i orzeczenia o niepełnosprawności. co oznacza, że prawomocnie K. R. został uznany za dziecko niepełnosprawne wymagające stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku z jego znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W ponownym postępowaniu z uwzględnieniem zmiany dotyczącej niepełnosprawności małoletniego K. R. organ przeprowadzi dalsze ustalenia co do pozostałych warunków określonych w art. 17 cytowanej ustawy których spełnienie jest konieczne do przyznania żądanego świadczenia . Od ich spełnienia uzależnione będzie merytoryczne rozstrzygniecie w sprawie. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.