II SA/Rz 1021/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-11-30

Skład orzekający: Marcin Kamiński, Paweł Zaborniak, Maria Mikolik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, opierając się na notatce urzędowej z rozmowy telefonicznej ze świadkiem i uchwale Rady Konsultacyjnej, zamiast przeprowadzić formalne przesłuchanie świadków?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej. Organ nieprawidłowo oparł się na notatce urzędowej z rozmowy telefonicznej ze świadkiem oraz na uchwale Rady Konsultacyjnej, zamiast przeprowadzić formalne przesłuchanie świadków zgodnie z art. 67, 77, 78 i 83 § 3 K.p.a. Brak formalnego przesłuchania świadków pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania uniemożliwił rzetelną weryfikację oświadczeń i mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący Z. K. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, powołując się na odznaczenie Krzyżem Wolności i Solidarności oraz inne formy działalności. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił potwierdzenia statusu, uznając dowody w postaci oświadczeń świadków za niewiarygodne i opierając się na notatce urzędowej z rozmowy telefonicznej oraz negatywnej opinii Rady Konsultacyjnej. Decyzja ta została utrzymana w mocy po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organowi pominięcie dowodów i brak wnikliwości.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż Szefa z dnia [...] lutego 2021 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]. Przedmiotem skargi Z. K. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] (dalej zwany: Organem, Szefem Urzędu) z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], odmawiającą Z. K. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 2 października 2020 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] wpłynął wniosek Z. K. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. We wniosku Skarżący wskazał, że został odznaczony Krzyżem "Wolności i Solidarności" postanowieniem Prezydenta RP z dnia [...] października 2019 r. nr [...] za działalność na rzecz niepodległości i suwerenności Polski, a także wskazał, że wspierał strajkujących rolników w [...] i [...] w okresie od styczna do lutego 1981 r. Z. K. we wniosku podał również, że w latach 1985 – 1989 brał udział w nielegalnych obchodach porozumień [...] – [...], podpisywał listy protestacyjne w obronie więźniów politycznych, a także brał udział w podziemnej działalności Ogólnopolskiego Komitetu Oporu Rolników, jako członek Rady Nadzorczej Wojewódzkiej Spółdzielni Ogrodniczej w [...], a także przechowywał i przekazywał nielegalne wydawnictwa do kolportażu wśród załogi PZL [...]. Wskazał także, że organizował NSZZ Solidarność Rolników Indywidualnych w gminie [...]. Szef Urzędu zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o dokumenty potwierdzające działania Skarżącego, gdyż Skarżący nie dołączył żadnych dowodów do złożonego wniosku. W odpowiedzi Archiwum IPN poinformowało, że Z. K. został odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności. Do pisma dołączyło oświadczenia trzech świadków, w tym dwóch mających potwierdzony status działacza opozycji antykomunistycznej, jednak ze względu na jednakową treść oświadczeń i ich ogólnikowość Organ postanowił rozpytać świadków o szczegóły opisanych form działalności Skarżącego. Kontakt telefoniczny był jednak możliwy wyłącznie z dwoma świadkami, przy czym jeden z nich nie odbierał połączeń wykonywanych przez Urząd, natomiast drugi odmówił przeprowadzenia rozmowy. Następnie Przewodniczący [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych poinformował Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] o nagannych praktykach jednego ze świadków, polegających na odpłatnym poświadczaniu osobom, które takiej działalności nie prowadziły. Wnioskiem z dnia 18 listopada 2020 r. Szef Urzędu zwrócił się do [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, złożonego przez Z. K. Uchwałą z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Rada Konsultacyjna zaopiniowała negatywnie wniosek Skarżącego. Szef Urzędu zwrócił się do Archiwum IPN o przekazanie informacji o działalności opozycyjnej Skarżącego lub doznanych przez niego represjach. W odpowiedzi Archiwum IPN wskazało, że w posiadanych przez nie zasobach nie zalegają dowody potwierdzające działalność Skarżącego, ani zastosowanych w stosunku do niego represjach. Do pisma Archiwum dołączyło posiadane akta paszportowe Z. K. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił Z. K. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Szef Urzędu wskazał, że potwierdza status osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony, gdy przedstawiona przez nią okoliczność faktyczna spełnia przesłankę z art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 319). Zdaniem Organu dowody mające potwierdzić działalność antykomunistyczną w postaci oświadczeń świadków w niniejszej sprawie budzą poważne wątpliwości, dodatkowo wątpliwości organu wzbudza fakt, że pomimo tak szeroko wykonywanych działań przez Skarżącego, Służba Bezpieczeństwa nie posiadała o nim żadnych informacji. Ponadto Skarżący nie widnieje w żadnym publikatorze internetowym poświęconym działalności antykomunistycznej. Wobec powyższego Organ działając na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 2 oraz art. 3 pkt 3 lit. b ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej odmówił stronie potwierdzenia wnioskowanego statutu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Z. K. złożył do Organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uzupełnienie postępowania o nowe okoliczności dowodowe. Skarżący we wniosku wskazał, że opinia Rady Konsultacyjnej nie stanowi dowodu w sprawie, gdyż Rada ta nie posiada uprawnień formalno-prawnych do orzekania o wiarygodności świadka. Ponadto Skarżący opisał udział w zebraniu Ogólnopolskiego Komitetu Oporu Rolników, wskazując, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zarządziło inwigilację i dochodzenie w sprawie nielegalnego zgromadzenia OKOR-u, jednak nikt nie został pociągnięty do odpowiedzialności za udział w nim. Pismem z dnia 22 marca 2021 r. Organ poinformował Skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W odpowiedzi na pismo Z. K. wniósł o kontynuowanie postępowania wyjaśniającego, podtrzymując swój wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dołączając do niego oświadczenia trzech świadków z 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (test jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej zwana w skrócie: k.p.a.) oraz art. 5 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2021 r. Szef Urzędu wskazał, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie otrzymania przez Z. K. Krzyża Wolności i Solidarności, co jest równoznaczne z tym, że nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, w związku z powyższym strona może ubiegać się o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ uznał, że względem Skarżącego nie zachodzą przesłanki wyłączające przyznania wnioskowanego statusu, jednak w niniejszej sprawie kluczowe jest ustalenie okoliczności działalności podnoszonych przez Z. K. Na podstawie oświadczeń świadków nie można uznać, że Skarżący prowadził działalność w sposób zorganizowany przez łączny czas 12 miesięcy. Organ uznał, że w oświadczeniach brak jest wskazania konkretnych czynności, jakie w ramach przynależności do Ogólnopolskiego Komitetu Oporu Rolników, miał wykonywać Z. K. W świetle powyższych okoliczności, Szef Urzędu stwierdził, że brak jest podstaw do potwierdzenia Skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Z. K. zawnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2021 r., o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący zarzucił, że Organ pominął dowody wskazane przez niego w złożonym wniosku o potwierdzenie statusu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co stanowi naruszenie prawa polegające na pominięciu uprawnionej strony w postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w złożonym przez siebie wniosku przedstawił dowody działalności antykomunistycznej oraz wymienił wszystkie przesłanki dowodowe. Podniósł także, że nie proponował świadkowi żadnej odpłatności za poświadczenie jego działalności w konspiracyjnej organizacji. Ponadto zarzucił brak wnikliwości Organu w rozpoznawaniu sprawy, ustaleniu stanu faktycznego, a także rzetelnej analizy oświadczeń świadków. Zdaniem Skarżącego Organ, w żaden sposób nie odniósł się i nie rozpoznał wniosku z dnia 15 kwietnia 2021 r., jak również pominął dowody z oświadczeń świadków z 2021 r. w sprawie braku zawiadomienia przez [...] Radę Konsultacyjną ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w [...] o prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Wobec powyższego Z. K. wskazał, że wskazane przez Organ dowody naruszają warunki ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, jak również naruszają art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jako zasadna została przez Sąd uwzględniona. Sądowa kontrola administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; zwana dalej P.u.s.a.), zaś zakres kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem swej skargi Z. K. uczynił decyzję SUKOR o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ w skarżonych do WSA decyzjach po rozpoznaniu wniosku skarżącego stwierdził brak zaistnienia przesłanek z art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 319; zwana dalej ustawą o działaczach). Skontrolowane przez WSA decyzje administracyjne zostały wydane z uchybieniem przepisów K.p.a. o obowiązku wszechstronnego zebrania przez Organ materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenia wyrażonego w przepisach art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ Organ naruszył unormowania K.p.a. wypływające z zasady prawdy obiektywnej, to nie mógł też dokonać władczej konkretyzacji przepisów prawa materialnego wyrażonych w/w ustawie. Wypada na wstępie wyjaśnić, iż nie każda działalność opozycyjna jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne czy pomoc pieniężną. Ustawa działaczach dla potrzeb realizacji przewidzianych w niej uprawnień, każe wyróżniać dwie kategorie podmiotów. Pierwszą kategorią są "działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach). Do wskazanego w art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach okresu 12 miesięcy z mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Natomiast drugą kategorię uprawnionych stanowią "osoby represjonowane z powodów politycznych". Definicję takiej osoby zawarto w art. 3 ustawy o działaczach. Powołany przepis wskazuje na kilka rodzajów okoliczności uznawanej przez ustawodawcę za represjonowanie z powodów politycznych, co powoduje że zaistnienie choćby jednej z nich uzasadnia nadanie przez Organ żądanego przez wnioskodawcę statusu. Dodać do tego należy, iż w myśl art. 5 ustawy o działaczach status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. W art. 4 ustawy o działaczach ustalono zaś negatywne przesłanki posiadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ swymi decyzjami negatywnymi dla skarżącego odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez niego wraz z wnioskiem o nadanie w/w statusu w postaci oświadczeń trzech świadków opisujących okoliczności działalności opozycyjnej i stanowiący podstawę do nadania odznaczenia Krzyż Wolności i Solidarności. Nie jest dla sprawy obojętne, iż na podstawie tych oświadczeń Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej postanowieniem o nr [...] z dnia [...] października 2019 r. odznaczył skarżącego Krzyżem Wolności i Solidarności. Podważenie tych oświadczeń w toku postępowania wyjaśniającego nastąpiło z powołaniem się na notatkę pracownika Urzędu z dnia 17 listopada 2020 r. z przeprowadzonej rozmowy telefonicznej z W. N. oraz opisującej kilkukrotne próby skontaktowania się z T. S. na numer telefonu podany przez świadka w oświadczeniu. W zapisach tej notatki zawarto też stwierdzenie pracownika o tym, że trzeci ze świadków Z. Z. o adresie takim jak w przedłożonym oświadczeniu nie figuruje w bazie TILI, dlatego w świetle zapisów notatki nie było możliwości skontaktowania się z nim. Zdaniem Szefa Urzędu przeciw wnioskowi skarżącego świadczy też uchwała o nr [...] [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z powodów politycznych z dnia [...] grudnia 2020 r. Zdaniem Sądu, przedstawione przez Organ dowody w postaci notatki urzędowej jak również uchwała Rady nie były wystarczające do podważenia wiarygodności oświadczeń wnioskodawcy oraz przedłożonych przez niego pisemnych oświadczeń świadków działalności opozycyjnej. Oświadczenia te były podstawą pozytywnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia Prezydenta RP, co oznacza że ich wiarygodność w postępowaniu przed tym Organem nie była kwestionowana. Dodatkowo zważyć należy, że ich treść zawiera pouczenie o możliwości przesłuchania w charakterze świadka zgodnie z treścią art. 83 K.p.a. z pouczeniem o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Notatka z dnia 17 listopada 2020 r. sporządzona przez pracownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych opisująca okoliczności, w jakich próbowano uzyskać informacje od świadków, na których oświadczenia powołał się wnioskodawca stanowiła wyłącznie formę adnotacji sporządzonej przez pracownika na podstawie art. 72 k.p.a. Tymczasem w myśl art. 67 § 1 kodeksu organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Według treści art. 67 § 2 pkt 2 k.p.a. protokół sporządza się z czynności przesłuchania strony, świadka i biegłego. Natomiast adnotacje, opisują czynności organu, z których nie sporządza się protokołu. Mogą one dotyczyć czynności mających znaczenie dla sprawy. Adnotacja służy utrwaleniu faktu dokonania takiej czynności i powinna zostać podpisana przez pracownika, który dokonał tych czynności - art. 72 1 K.p.a. Z powyższego wynika jasno, że adnotacja nie może służyć utrwaleniu czynności przesłuchania świadka. Reguły przesłuchania świadków w postępowaniu administracyjnym oprócz powołanego wyżej art. 67 K.p.a., normuje także art. 77, art. 78 i art. 83 § 3 K.p.a. Jak stanowi art. 83 § 3 K.p.a. przed odebraniem zeznania organ administracji publicznej uprzedza świadka o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Dopiero przesłuchanie świadków w tym trybie, czyli złożenie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznać mogłyby zostać uznane za wiarygodny dowód mogący potwierdzać bądź rozwiewać wątpliwości organu na temat działalności opozycyjnej wnioskodawcy. Skoro Szef Urzędu powziął wątpliwości co do w mocy dowodowej pisemnych oświadczeń załączonych do wniosku strony, to powinien w celu zweryfikowania tych oświadczeń przeprowadzić dowód z zeznań świadków, którzy oświadczenia korzystne dla wnioskodawcy złożyli, nie zaś opierać się na notatce urzędowej opisującej okoliczności rozmowy telefonicznej pracownika Urzędu oraz nieudane próby skontaktowania się ze świadkami przy pomocy telefonu. Sąd zauważa, że na formularzach pisemnych oświadczeń widnieją wyraźne adresy świadków umożliwiające nawiązanie pisemnego kontaktu z nimi. Z tych możliwości SUKOR nie skorzystał przez co uchybił przepisom K.p.a. o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków, a tym samym zasadzie prawdy obiektywnej. Decyzji Szefa Urzędu nie motywuje przekonująco także odwołanie się do uchwały [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z powodów politycznych z dnia [...] grudnia 2020 r., o nr [...]. W uchwale tej Rada wskazuje, iż jej członkowie przeprowadzili wywiady, a było ich kilka w środowisku, w którym miał działać wnioskodawca. Wg uzasadnienia uchwały żaden z pytanych i znanych działaczy podziemia antykomunistycznego nie potwierdził opisywanej przez wnioskodawcę i świadków działalności w podziemiu antykomunistycznym. Stanowisko Rady w tym zakresie nie zostało dostatecznie umotywowane, skoro nie wskazano z jakimi to z imienia i nazwiska osobami były przeprowadzane wywiady. W ten sposób uniemożliwiono zweryfikowanie faktu przeprowadzenia wywiadów, jak również tego czy rozpytywane osoby rzeczywiście należały do kręgu działaczy podziemia antykomunistycznego. W tej sytuacji pozostałe dowody, do których istnienia nawiązuje pisemne uzasadnienie zaskarżonej decyzji w postaci pisma Dyrektora Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. o nie odnalezieniu w zasobie archiwalnym IPN dokumentów spełniających wymogi art. 2 lub 3 ustawy o działaczach, nie były wystarczające do wydania decyzji odmownych. Zasoby archiwalne IPN są niewątpliwie istotnymi z punktu widzenia przepisów ustawy zasobami, jednakże brak w tych archiwach dokumentów potwierdzających wniosek strony skarżącej o nadanie statusu, nie może samodzielnie i automatycznie przesądzać o negatywnej decyzji Szefa Urzędu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną przedstawioną przez Sąd w powyższych motywach. W konsekwencji należało będzie ewentualnie uzupełnić postępowanie dowodowe o dodatkowe zeznania świadków, których pisemne oświadczenia strona skarżąca przedłożyła i dopiero po ich wszechstronnej ocenie rozstrzygnąć o zasadności zgłoszonego żądania. Organ winien przy tym zachować reguły przesłuchania świadków określone dla tego środka dowodowego w K.p.a. Przepisy o jakich mowa nie przewidują możliwości telefonicznego złożenia zeznania przez świadka skoro z czynności tej obligatoryjnie sporządza się protokół, który świadek powinien odsłuchać a następnie podpisać. WSA odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wyjaśnia, że w myśl art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rezultacie w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie prowadzi się dowodu z zeznań świadków. W sytuacji, gdy zachodzi potrzeba dokonania dodatkowych ustaleń wiążących się ze rozpoznawaną przez Sąd sprawą, WSA uchyla zaskarżony akt i wskazuje organowi zakres postępowania dowodowego, które należy uzupełnić, co w niniejszej sprawie ma miejsce. Z tych przyczyn WSA działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu oraz decyzji ją poprzedzającej. Natomiast o kosztach postępowania przed WSA Sąd nie orzekł stosownie do art. 200 P.p.s.a. z uwagi na brak wymaganego prawem wniosku Strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło