II SA/Rz 1022/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. J. B. w złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy wniósł o przyznanie mu w sprawie objętej jego skargą zwolnienia od kosztów sądowych. Wg uzasadnienia wniosku, od października 1985 r. jest bezrobotny, nie ma żadnych środków do życia i wegetuje na "łasce ludzi". Z zawartego w tym wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika jedynie posiadanie przez niego domu o pow. 80 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,75 ha; brak jakichkolwiek dochodów oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy. Jego przyznanie osobie fizycznej następuje, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do powyższego przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej ma charakter obligatoryjny, uzależniony od spełnienia przesłanki wskazanej w ustawie. Instytucja ta ma zapewnić stronie prawo do sądu, gdy z przyczyn od siebie niezależnych znajduje się ona w trudnych warunkach materialnych i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Przyznaniu stronie prawa pomocy jest więc warunkowane jej stanem majątkowym, w tym osiąganymi dochodami. Rozpoznając w oparciu o to kryterium wniosek J. B. uznano go za uzasadniony i mający oparcie w przytoczonych w nim okolicznościach. Ocena sytuacji materialnej skarżącego pozwala uznać, że spełnia on przesłankę wymienioną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i nie jest w stanie ponieść żadnych związanych ze sprawą kosztów sądowych. Należy do nich związany z wniesieniem skargi do Sądu wpis (w sprawach z zakresu budownictwa wynosi on 500 zł.), zaś z mogących wystąpić w przyszłości do najbardziej prawdopodobnych należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi – 100 zł. oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku Sądu I instancji w wysokości połowy wpisu od skargi – w niniejszej sprawie byłoby to 250 zł.). Za przyznaniem skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych przemawiają okoliczności wskazane w uzasadnieniu złożonego wniosku: jest on osobą samotną, bezrobotną, nie posiadającą żądnego stałego źródła dochodu, korzystającą w codziennej egzystencji z pomocy osób trzecich pomagających mu zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. Złą sytuację materialno – finansową skarżącego w dobitny sposób potwierdza przy tym związany z przedmiotem postępowania stan techniczny jego domu; ubytki w ścianach, uszkodzenia dachu, brak podłóg i jakichkolwiek instalacji wewnętrznych (w tym elektrycznej) świadczy o potrzebie dokonania jego kapitalnego remontu (jak wynika z akt administracyjnych sprawy, stopień jego zużycia technicznego określono na ok. 80 %). Świadczy to o tym, iż od dłuższego czasu wnioskodawca zapewne z braku środków nie czynił na niego żadnych nakładów finansowych i obecnie będąc zobligowany do wykonania w nim określonych robót budowlanych również nie stać go na ich przeprowadzenie (potwierdzeniem tego jest powoływanie się przez niego w skardze na okoliczność pozostawania bez pracy i brak środków do życia, co wg niego uzasadnia umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na niewykonalność decyzji). Skoro zatem skarżący nie jest w stanie zapewnić sobie godziwych warunków życia i zabezpieczyć swych podstawowych potrzeb życiowych, to tym bardziej nie jest możliwe wygospodarowanie przez niego środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. W tych okolicznościach, gdy nie dysponuje żadnymi środkami majątkowymi z których mógłby je pokryć a występuje z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to sytuacja taka wiąże co do zakresu zgłoszonego w nim żądania. Potwierdza to zasadność złożonego wniosku i słuszność przyznania skarżącemu zwolnienia od całości związanych ze sprawą kosztów sądowych. Odmienne uznanie, chociażby poprzez wymóg opłacenia wpisu od skargi, pozbawiłoby go prawa do sądowej kontroli sprawy objętej skargą. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.