II SA/Rz 1022/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków K. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów postanawia I. Zwolnić wnioskodawcę od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia adwokata. K. G. w terminie do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] – powołując się na zły stan zdrowia i posiadane dochody zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na brak możliwości ich opłacenia. Wniosek ten podtrzymał w złożonym w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, obowiązującym osoby fizyczne ubiegające się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W terminie do złożenia tego wezwania nadesłał również kolejny formularz PPF, w którym dodatkowo zawnioskował o ustanowienie adwokata. Wg zawartych w nich informacji, jest osobą niepełnosprawną ruchowo (inwalidą I grupy) o niskich dochodach i wysokich wydatkach na cele zdrowotne (na zakup lekarstw przeznacza ok. 300 zł. miesięcznie). We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z 77-letnią matką, utrzymując się z pobieranych świadczeń rentowo – emerytalnych w wysokości odpowiednio 920 i 1007 zł. Jako posiadany przez nich majątek wykazał 85-letni drewniany dom o pow. 96 m², nieruchomość rolną i leśną (o pow. ok. 2 i 1,5 ha), zaznaczając jednocześnie, że z gospodarstwa nie osiąga żadnych dochodów. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Dochodzone przez K. G. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata dotyczy przyznania mu tego prawa w zakresie całkowitym, czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia przez niego jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Osobie fizycznej może być także przyznane prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego), co uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Analiza udzielonych przez K. G. informacji - dokonana w kontekście powyższych przesłanek oraz danych zawartych w aktach sprawy - wskazuje na zasadność jego wniosku jedynie w zakresie częściowym, odnoszonym do całości związanych z jego udziałem w sprawie kosztów sądowych. Przyznanie tego zwolnienia wynika z relatywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i zamieszkującej z nim matki, którzy co prawda posiadają stałe źródła dochodów, niemniej ich poziom należy uznać za niewystarczający do wygospodarowania dodatkowych środków finansowych na pokrycie całości kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie. Wnioskodawca nie określił co prawda kwotowo wysokości chociażby najważniejszych wydatków obciążających jego i matkę, jednak zasady doświadczenia życiowego wskazują, że będąca do ich dyspozycji kwota ok. 1900 zł. miesięcznie nie jest w żaden sposób wygórowana i nie przekracza granic zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych, tym bardziej, że oprócz "normalnych" wydatków związanych np. z zakupem żywności, użytkowaniem domu i innych doraźnie ponoszonych (np. zakup środków czystości, odzieży, obuwia, opału), bez wątpienia obciążają ich jeszcze dodatkowe, stanowiące pochodną ich wieku (dot. to w szczególności matki wnioskodawcy) i złego stanu zdrowia. Z tych względów nie może też budzić wątpliwości oświadczenie K. G., że z posiadanego przez siebie gospodarstwa nie osiąga żadnych dochodów, gdyż w jego sytuacji koszty jego prowadzenia – przy konieczności korzystania z najemnej pracy innych osób – byłyby najprawdopodobniej ekonomicznie nieopłacalne. Uznając w opisanej sytuacji za zasadne zwolnienie wnioskodawcy od związanych ze sprawą kosztów sądowych, stwierdzono jednocześnie brak uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia jego wniosku w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Odmowa ta podyktowana jest wyraźnym brzmieniem art. 246 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym "Adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym". W aktach sądowych sprawy zalega opatrzony datą 13 listopada 2012 r. dokument pełnomocnictwa, na podstawie którego K. G. (wraz z innymi skarżącymi) upoważnił do działania w sprawie w swoim imieniu adw. L. M. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, sam fakt ustanowienia w sprawie przez wnioskodawcę fachowego pełnomocnika z wyboru - bez względu na sytuację materialną - automatycznie wyklucza możliwość jego ustanowienia w ramach prawa pomocy. Ubocznie należy zauważyć, że niezależnie od tego, czy K. G. na ustanowienie adwokata już wygospodarował pewne środki finansowe (wraz z innymi osobami) czy też liczy się z taką koniecznością na przyszłość, to okoliczności ta sama w sobie przeczy dopuszczalności uznania, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (a tym samym, że spełnia on ustawowy warunek przyznania mu prawa pomocy w pełnym wnioskowanym zakresie). Wspólne udzielenie tego pełnomocnictwa adwokatowi przez kilkanaście skarżących osób o zbieżnych interesach w sprawie zapewne będzie miało także przełożenie na wysokość należnego mu wynagrodzenia, a tym samym na minimalizację ponoszonych przez każdą z nich z tego tytułu wydatków. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.