II SA/Rz 1022/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków L. R. – opiekuna prawnego M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów postanawia I. Zwolnić M. S. od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia dla niego adwokata. L. R. – opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionego M. S. (brata) - w terminie do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej w jego imieniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] – wskazując na uzyskiwane przez nich dochody oraz związane ze złym stanem zdrowia koszty leczenia, zwróciła się o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten podtrzymała w złożonym w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF, obowiązującym osoby fizyczne ubiegające się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W terminie do złożenia tego wezwania nadesłała również kolejny formularz PPF, w którym dodatkowo zawnioskowała o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniach tych wniosków ponownie wskazała na zły stan zdrowia swojego (guz mózgu) oraz zamieszkującego wraz z nią brata (schizofrenia paranoidalna), co wymaga przeznaczania znacznej części ich dochodów na wydatki związane z leczeniem; dochody te obejmują jej emeryturę – 786 zł. i rentę brata – 945 zł. (kwoty netto). Jako posiadany przez nich majątek L. R. wykazała dom o pow. 90 m² (posiadający "tylko prąd") oraz nieuprawianą nieruchomość rolną o pow. 2,33 ha. Jako ponoszone w skali miesiąca wydatki (odnoszone do osoby reprezentowanego przez nią brata) wskazała zakup żywności (450 zł.), opału (150 zł.), odzieży, leków, środków czystości, wywozu śmieci (300 zł.) oraz kwartalnie 60 zł. tytułem podatku rolnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Dochodzone w imieniu M. S. przez L. R. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata dotyczy przyznania mu tego prawa w zakresie całkowitym, czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia przez niego jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Osobie fizycznej może być także przyznane prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego), co uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Analiza informacji udzielonych przez L. R. - dokonana w kontekście powyższych przesłanek oraz danych zawartych w aktach sprawy - wskazuje na zasadność jej wniosku jedynie w zakresie częściowym, odnoszonym do całości związanych z udziałem M. S. w sprawie kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe i wydatki). Przyznanie mu tego zwolnienia podyktowane jest ich trudną sytuacją finansową, którą – zgodnie ze złożonym oświadczeniem - potwierdzają również odbiegające od powszechnie obowiązujących obecnie standardów warunki mieszkaniowe (wyposażenie domu tylko w instalację elektryczną). Zarówno L. R. jak i M. S. posiadają co prawda stałe źródła dochodów pochodzące z pobieranych przez nich świadczeń emerytalno – rentowych, jednak mając w szczególności na uwadze sygnalizowane problemy zdrowotne należy jako wiarygodne przyjąć twierdzenie, że związane z nimi wydatki na leczenie stanowią znaczące obciążenie ich domowego budżetu. W tej sytuacji, mimo kwotowego określenia ponoszonych wydatków jedynie względem osoby M. S. i jego dochodów, ich wysokość należy uznać za niewystarczającą do wygospodarowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania dodatkowych środków finansowych na pokrycie całości kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie, zwłaszcza że dochody przypadające na jego siostrę z pobieranej przez nią emerytury – przy zapewne porównywalnych niezbędnych kosztach utrzymania - są niższe. Uznając w opisanej sytuacji za zasadne zwolnienie M. S. od związanych ze sprawą kosztów sądowych, stwierdzono jednocześnie brak uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku jego opiekuna prawnego o ustanowienie dla niego adwokata. Odmowa ta podyktowana jest wyraźnym brzmieniem art. 246 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym "Adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym". W aktach sądowych sprawy zalega opatrzony datą 13 listopada 2012 r. dokument pełnomocnictwa, na podstawie którego L. R. działając w imieniu M. S. upoważniła (wraz z innymi skarżącymi) do działania w sprawie objętej skargą adw. L. M. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, sam fakt posiadania przez osobę wnioskującą fachowego pełnomocnika z wyboru (a tak jest w niniejszej sprawie w przypadku M. S.) - bez względu na sytuację materialną - automatycznie wyklucza możliwość jego ustanowienia w ramach prawa pomocy. Ubocznie należy zauważyć, że niezależnie od tego, czy M. S. wraz ze swoim opiekunem prawnym już wygospodarował (wraz z innymi skarżącymi w sprawie) pewne środki finansowe na ustanowienie adwokata czy też powinien liczyć się z taką koniecznością na przyszłość, to okoliczności ta sama w sobie przeczy dopuszczalności uznania, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (a tym samym, że spełnia on ustawowy warunek przyznania mu prawa pomocy w pełnym wnioskowanym zakresie). Wspólne udzielenie pełnomocnictwa adwokatowi przez kilkanaście skarżących osób o zbieżnych interesach w sprawie niewątpliwie będzie miało także przełożenie na wysokość należnego mu wynagrodzenia, minimalizując tym samym wydatki ponoszone z tego tytułu przez każdą z nich. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 i 3 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.