II SA/Rz 1027/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej W. B. kwotę 255 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 1027/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2004r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze- po rozpatrzeniu odwołania W. B. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Nr[...] przyznającej zasiłek rodzinny na dziecko: - G. B. na okres od 2004-07-01 do 2005-08-31 w wysokości 43,00 zł miesięcznie i nie przyznającej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, - M. B. na okres od 2004-07-01 do 2005-08-31 w wysokości 43,00 zł miesięcznie i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 50,00 zł miesięcznie od 01.07.2004 do 30.08.2004 r. oraz nie przyznającej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - utrzymało w mocy zaskarżoną nim decyzję. Jako jej podstawę prawną wskazało art. 138 § 1 pkt. 1Kpa w związku z 4, ust. 1 i pkt 1, art. 5, ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1, art.8, ust. 2 i 5, art. 10, ust. 1 i 5, pkt 2, art. 13 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 24 ust. 1 i 2 i art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z 2003 r. z późniejszymi zmianami) Z jej uzasadnienia wynika, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy [...] decyzją z dnia [...].07.2004 roku znak: [...] przyznał W. B. zasiłki rodzinne na dwoje dzieci w wysokości 43,00 zł miesięcznie na okres od 01.07.2004 do 31.08.2005 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego na dziecko M. B. z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 50,00 zł miesięcznie na okres od 01.08.2004 do 31.08,2004 r. oraz odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Od decyzji tej W. B. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie w jakim odmawia ona przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W odwołaniu zarzuciła że Wójt Gminy [...] bezpodstawnie odmówił jej przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dwoje dzieci stwierdzając, iż bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy, niż 6 miesięcy. Do okresu zatrudnienia zdaniem organu nie można wliczyć okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego jako, iż był wypłacany przez ZUS. Z takim stanowiskiem odwołująca się nie zgadza. W pierwszej kolejności uważa, iż kwestia płatnika jest pozbawiona doniosłości prawnej. Regulacja nie wprowadza takowego rozróżnienia, a w konsekwencji nie wiąże z nim żadnych - różnych - skutków prawnych. Nadto okres urlopu macierzyńskiego jest okresem zatrudnienia, skoro przepisy prawa pracy poddają szczególnej ochronie trwałość stosunku pracy kobiet właśnie w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego. W tych okresach nie można z pracownicą rozwiązać stosunku pracy, zaś w przypadku umów terminowych, zasadniczo termin ich wygaśnięcia przesuwa się do dnia porodu Wyjątkowa możliwość rozwiązania z pracownicą w takich okolicznościach umowy o pracę powoduje nabycie po jej stronie uprawnienia do zasiłku macierzyńskiego, zaś okres jego pobierania wlicza się do okresu zatrudnienia. Niewątpliwie zatem okres urlopu macierzyńskiego jest okresem zatrudnienia. Błędnie zatem organ I instancji ustalił okres zatrudnienia odwołującej przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, co oznacza, że żądanie przyznania jej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, na obydwoje dzieci i wniosek o zmianę zaskarżonej decyzji winien być uwzględniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i decyzją opisaną na wstępie utrzymało w mocy zaskarżoną nim decyzję. W jej motywach podniosło, że W. B. wnioskiem z dnia 11 lipca 2004 r. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o przyznanie zasiłków rodzinnych i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego -tj. na dzieci G. B. i M. B. urodzonych 17 stycznia 2002 roku. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z 2003 r. z późniejszymi zmianami) prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1/ rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się. Natomiast zapis art. 6 ust 1 określa, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4, ust. 2 do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub a w razie nauki w szkole, nie dłużej, niż do ukończenia 21 roku życia, albo do 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Zapis art. 10 ust. 1-5 stanowi, iż dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1. 24 miesięcy kalendarzowych, 2.36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, 3/ 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek przysługuje w wysokości 400,00 zł miesięcznie. Dodatek nie przysługuje osobie, jeżeli: - bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy, - w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania dodatku do zasiłku, gdyż odwołująca nie spełniła wymogów wynikających z zapisu art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy, tj. bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w zatrudnieniu przez okres krótszy niż 6 miesięcy. Organ II instancji podkreślił, że sprawę zatrudnienia W. B. i przysługujących jej uprawnień do zasiłku wychowawczego badał Zakład Ubezpieczeń Społecznych O/[...] Inspektorat [...], który po przeprowadzeniu kontroli w S.C. "[...]" wydał decyzję z dnia 18.07.2003 r. Znak: [...] odmawiającą przyznania zasiłku wychowawczego i zażądał jego zwrotu za okres od 18.11.2002 r. do 30.06.2003 r. Zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy osoba otrzymująca do dnia wejścia ustawy zasiłek wychowawczy, jeżeli pozostawała w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego przez okres krótszy, niż 6 miesięcy, nabywa prawo do dodatku, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie. Z powyższych ustaleń wynika, iż odwołująca nie pobierała zasiłku wychowawczego, a zatem nie ma także uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dwojgiem dzieci w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Czyni to decyzję organu I instancji zgodną z prawem – konkluduje organ odwoławczy. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła W. B. działająca przez pełnomocnika - radcę prawnego domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów według norm przepisanych. Decyzji zarzuciła błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie , iż decyzja ZUS Oddział w [...], Inspektorat [...] z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku oraz obowiązku jego zwrotu, kreuje określoną sytuację faktyczna i prawną i stanowi przesłankę rozstrzygnięcia sprawy , mimo jej niedostateczności a także nieodniesienie się do zarzutów i argumentacji odwołania , co narusza art. 8 i 11 kpa.. W uzasadnieniu skargi zarzuty te rozwinięto podkreślając nieostateczność decyzji ZUS i okoliczność , iż toczy się postępowanie odwoławcze od tej decyzji przed Sądem Okręgowym w [...] syg. Akt [ ...]. Decyzja taka nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia innej sprawy. Decyzja zaskarżona z tej przyczyny nie spełnia wymogów art. 7 kpa a jej uzasadnienie nie wskazując własnych ustaleń i ocen narusza wymogi art. 107 §1 i 3kpa. Nieodniesienie się do zarzutów odwołania w uzasadnieniu decyzji czyni ją wydaną z naruszeniem zasad postępowania ustanowionych art.8 i 11 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że okoliczność nieotrzymywania przez skarżącą zasiłku wychowawczego do dnia wejścia w życie ustawy (1 maja 2004r.) jest faktem, bowiem ZUS decyzją z 18 lipca 2003r. odmówił jej przyznania tegoż zasiłku. Jest to fakt niezależny od prawomocności tej decyzji. W piśmie uzupełniającym skargę skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z kopii prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...] wraz z kopią postanowienia tego sądu z 17 maja 2005r. oraz kopii decyzji ZUS z dnia 15 czerwca 2005r i 21 czerwca 2005 r na okoliczność , iż skarżąca podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 17 października 2002 i przyznania skarżącej zasiłku wychowawczego za okres od 18 listopada 2002r do 30 kwietnia 2004r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( §1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( §1). Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną, jeśli w wyniku kontroli stwierdzi, iż jest ona dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także naruszeniami prawa dającymi podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 kpa lub innych przepisach . Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na uchyleniu tej decyzji, stwierdzeniu jej nieważności lub niezgodności z prawem (art. 145 § 1-3 ). Poddawszy decyzję zaskarżoną takiej właśnie kontroli Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Dotyczy ona decyzji, która utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji przyznającą skarżącej wnioskowane przez nią świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci i dodatku do tego zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji jednego dziecka niepełnosprawnego i jednocześnie odmawiającą jej przyznania dwu dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Skarżąca w odwołaniu kwestionowała decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania wspomnianych dodatków. Z akt sprawy wynika, że skarżąca po okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego pobierała zasiłek wychowawczy. Decyzją z dnia 18 lipca 2003r. Znak : [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] Inspektorat [...] odmówił skarżącej prawa do zasiłku wychowawczego od 18.11.2002r do 30. 06.2003r. i nadal i zażądał zwrotu wypłaconego zasiłku wychowawczego wraz z odsetkami, bowiem w ocenie tego organu nie podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zawartej umowy o pracę z Firmą "[...]" s.c. K. K. i F. R. W decyzji zaznaczono, iż jest ona nieprawomocna oraz, że wydano ja w następstwie działań kontrolnych. Już ta decyzja wskazywała na istnienie sporu, co do kwestii podlegania ubezpieczeniu przez skarżąca związanej z kwestią jej zatrudnienia przed przejściem na urlop macierzyński i wychowawczy. Istnienie tego sporu, potwierdza odwołanie, jakim skarżąca zakwestionowała decyzję organu I instancji. Organ ten odmówił skarżącej wspomnianych dodatków uznając, iż nie posiadała ona wymaganego okresu 6 miesięcy pozostawania w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego – powołując się w swojej decyzji na zapis art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255), zwanej dalej ustawą o ś.r. która co do zasady weszła w życie w dniu 1 maja 2004r. i wskazując na okoliczność , iż zasiłek macierzyński był jej wypłacany przez ZUS. W uzasadnieniu decyzji nie dokonano oceny czasokresu jej zatrudnienia w świetle przepisów ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, choć art. 3 pkt 22 ustawy o ś.r. definiujący zatrudnienie lub inna pracę zarobkową na jej potrzeby odsyłał do przepisów o zatrudnieniu i bezrobociu, co narusza art. 7 i 77 §1 1 a także 107 §3 kpa. Odwołanie zwalcza pogląd, iż okres pobierania zasiłku macierzyńskiego nie stanowi okresu zatrudnienia. Decyzja II instancji do tego zarzutu się nie odnosi, co czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 8 i 11 kpa podniesiony w skardze. Decyzja ta uznaje decyzję pierwszoinstancyjną za zgodną z prawem z uwagi na zapis art. 59 ust. 2 ustawy o ś.r. stanowiący, że osoba otrzymująca w dniu jej wejścia w życie zasiłek wychowawczy, jeżeli pozostawała w zatrudnieniu bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego przez okres krótszy, niż 6 miesięcy, nabywa prawo do dodatku , o którym mowa w art. 10 ( dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego), jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Wspomniany przepis, mający charakter przejściowy stanowi rozwiązanie, którego celem było zapewnienie pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego , osobom, które pobierały zastąpiony przez ten dodatek zasiłek wychowawczy. Zasiłek ów i dodatek przewidziany art. 10 o ś.r. są bowiem co do zasady świadczeniami . Wykładając przepis art. 59 ust. 2 należy mieć zatem na uwadze konstytucyjna zasadę ochrony praw nabytych stanowiącą podstawę bezpieczeństwa prawnego obywateli. Cel przepisu art. 59 ust. 2 oraz ta właśnie zasada nie pozwala na takie jego rozumienie, że poza jego zakresem znajdowałyby się osoby, które zasiłku w dacie określonej przepisem fizycznie nie pobierały z tej przyczyny, iż prawo doń było sporne a spór został rozstrzygnięty na ich korzyść, w późniejszej niż data wejścia w życie ustawy dacie - jednak z mocą wsteczną (obejmując datę ustaloną ustawą). Stanowisko takie (o braku podstaw do zastosowania art. 59 ust.2) zdaje się prezentować organ II instancji. Czyniąc ustalenia, co do faktu nie pobierania zasiłku wychowawczego przez skarżącą, organ ten powołuje się na opisaną wyżej decyzja ZUS, pomijając - co słusznie zarzuca skarga - okoliczność, iż decyzja ta nie była prawomocna, a w kwestii podlegania ubezpieczeniu i uprawnienia do pobierania zasiłku wychowawczego toczy się spór miedzy ZUS a skarżącą. Spór ten zakończył się dla skarżącej pozytywnie , bowiem - co wynika z przeprowadzonego przez Sąd w trybie art. 106 §3 P.p.s.a dowodu z kserokopii odpisu decyzji ZUS Oddział [...] Inspektorat [...] z dnia 21 czerwca 2005r.znak [...] wydanej w następstwie wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] – decyzją tą została uchylona wspomniana decyzja z dnia 18 lipca 2003r. a ZUS przyznał skarżącej prawo do zasiłku wychowawczego od dnia 18 listopada 2002r. do 30 kwietnia 2004r. Gdy zważy się, że decyzja na podstawie, której organy odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanych dodatków, została wyeliminowana z obrotu prawnego a nadto, że nowa decyzja przyznaje jej prawo do zasiłku wychowawczego od 18 listopada 2002r. do daty określonej w art. 59 ust. 2 ustawy o ś.r., to w sprawie istnieje podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. w145 §1 pkt 8 kpa. Po myśli art. § 145 §1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stwierdzone przez Sąd a dające podstawę wznowienie postępowania administracyjnego obliguje go do uwzględnienia skargi W świetle tego przepisu należy przyjąć , iż zasadą jest, że wojewódzki sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego a skoro przesłanką taką jest również uchylenie lub zmiana decyzji w oparciu, o którą została wydana kwestionowana skargą decyzja administracyjna, to regulacja ta uzasadnia uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji ( patrz : wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. IISA 1027/99, Lex Nr 46809, wyrok SN z 4 grudnia 2002r III RN 200/01 ). W postępowaniu ponownym należy dokonać oceny uprawnienia skarżącej do pobierania spornego dodatku zgodnie z ustaleniami faktycznymi i obowiązującym prawem przy uwzględnieniu poglądów prawnych sądu wyrażonych w wyroku. Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit.b i c P.p.s.a., uchylił decyzje obu instancji O kosztach obejmujących koszty wynagrodzenia radcy prawnego w stawce minimalnej oraz opłatę skarbowej od pełnomocnictwa orzeczono w oparciu o przepis art. 200 i 205 P.p. s.a.