II SA/Rz 1027/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skarg: Z. P. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy J. K. prawa pomocy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów J. K. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie "obrońcy z urzędu". W przedłożonym następnie urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący sprecyzował, ze domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wyjaśnił, ze utrzymuje się wyłącznie z prowadzonego gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 3,26 ha, z którego tylko część tj. o pow. 1,40 ha przynosi mu dochód. Mieszka w domu o powierzchni 70 m. kw. Wobec lakoniczności wniosku wezwano skarżącego do podania bardziej szczegółowych danych odnośnie do jego sytuacji materialnej tj. średniego miesięcznego dochodu netto z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie własne i domu, z tytułu korzystania z telefonu oraz pojazdów mechanicznych. Skarżącego wezwano także do wskazania, czy przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego korzysta z pracy innych osób, a jeśli tak, to jakie wiążą się z tym koszty w skali miesiąca oraz, czy uzyskuje dopłaty ze środków Unii Europejskiej w związku z posiadaniem nieruchomości rolnych. Ponadto wezwano stronę do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi J. K. podał, że jego średni dochód to 150 zł, natomiast "średnie wydatki" to 300 zł, na utrzymanie domu – 225 zł (w tym 50 zł – energia elektryczna, 25 zł – woda, 150 zł – opał), 20 zł – telefon, 30 zł – "orki i usługi agroturystyczne". Wskazał, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Podał także, iż uzyskiwane dopłaty "unijne" to ok. 3000 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: J. K. ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, a zatem o prawo pomocy w całkowitym zakresie, jak stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". Jako przesłankę przyznania wsparcia w takim wymiarze ustawodawca wskazał sytuację, gdy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.) tj. obejmujące np. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmujące tylko ustanowienie radcy prawnego może dotyczyć osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wykazanie, że strona ubiegająca się o wsparcie od Państwa rzeczywiście spełnia przesłanki ku temu należy do niej, o czym wyraźnie mowa jest w powołanych regulacjach. Ponadto wynika to pośrednio z obowiązującej w postępowaniu sądowym zasady, że to strony ponoszą jego koszty, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Środki, które przeznaczone są na sfinansowanie kosztów instytucji prawa pomocy mają charakter publiczny, wobec czego przy rozstrzyganiu wniosku strony nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do jej faktycznej sytuacji materialnej, zwłaszcza, gdy chodzi o przyznanie prawa pomocy w najszerszym możliwym wymiarze (o takie właśnie ubiega się strona). Dlatego też w art. 255 P.p.s.a. przewidziana została możliwość wezwania strony o podanie dodatkowych danych (tzn. tych, które nie wynikają ze złożonego we wniosku jej oświadczenia) oraz (lub) nadesłania dodatkowych dokumentów. Z odpowiedzi uzyskanej od J. K. na otrzymane przez niego tego rodzaju wezwanie wynika, że wydaje on więcej niż wynosi deklarowany przez niego dochód. Mianowicie jako ten ostatni strona wskazała kwotę ok. 150 zł miesięcznie, zaś jako wydatki kwotę ok. 545 zł. Wymieniony uzyskuje także dopłaty w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej, wynoszące ok. 3000 zł, które w przeliczeniu na miesiąc dają kwotę 250 zł. Nawet więc po zsumowaniu tej ostatniej ze wskazanym przez wnioskodawcę dochodem z gospodarstwa – 150 zł uzyskuje się wartość 400 zł, która jest mniejsza o ok. 150 zł od podanych przez stronę jej comiesięcznych zobowiązań. Powyższe rodzi wątpliwości co do tego, jaka jest faktyczna kondycja finansowa strony. Powyższe nie mogą zaś skutkować przyznaniem jej prawa pomocy nawet w częściowym zakresie. Z uwagi więc na niewykazanie przez skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania, orzeczono o odmowie zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego radcy prawnego. Podstawę tego orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.