II SA/Rz 103/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Marcin Kamiński /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi L. T. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia -skargę oddala- Przedmiotem skargi LT (skarżącej) jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] i jednocześnie nakazał skarżącej rozbiórkę zbiornika wodnego o wymiarach 101 m x 7,0 m, zlokalizowanego na działce nr 1088 w [...], zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W dniu 3 lutego 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wystosował do skarżącej upomnienie, a następnie w dniu [...] stycznia 2016 r. nałożył na nią w drodze postanowienia grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5 000 zł. Uwzględniając zażalenie wniesione przez zobowiązaną, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił ww. postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. Organ odwoławczy podniósł, że tytuł wykonawczy z dnia 25 stycznia 2016 r. wystawiony na skarżącą nie zawierał klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. WINB zauważył, że w części D pozycja nr 1 nie została prawidłowo wypełniona, jako że winna być podana nazwa organu egzekucyjnego, wobec czego uznać należało, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Ponadto w ocenie organu odwoławczego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełniało wymogów stawianych przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), gdyż organ opisał jedynie przebieg postępowania dotyczącego budowy obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki oraz podał podstawę nałożenia grzywny. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5 000 zł z powodu uchylenia się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], nakazującej rozbiórkę zbiornika wodnego oraz obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł. W podstawie prawnej organ wskazał art. 2 § 1 pkt 2, art. 64a § 1, art. 119 § 1, art. 120 § 1, art. 121 § 2 i 4 i art. 122 u.p.e.a. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a., każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Zdaniem organu grzywna w wysokości 5 000 zł jest w realiach opisywanej sprawy środkiem egzekucyjnym, który zapewni efektywność egzekucji, a z drugiej strony będzie jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w nadesłanych aktach administracyjnych wynika, że postanowienie to zostało odebrane przez skarżącą osobiście w dniu 27 października 2016 r., co zostało potwierdzone jej własnoręcznym podpisem. W dniu 7 listopada 2016 r. skarżąca nadała w placówce operatora pocztowego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, skierowane go [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie na opisane wyżej postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialno-bytową oraz zdrowotną. Podniosła, że jest osobą starszą, "upośledzoną umysłowo i niewykształconą". Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zażalenie skarżącej na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [....], zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżone zażaleniem postanowienie organu I instancji zawierało prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a., zażalenie na postanowienie wydane w pierwszej instancji wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. W opisywanej sprawie postanowienie o nałożeniu grzywny zostało doręczone skarżącej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 27 października 2016 r., a zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 3 listopada 2016 r. Zażalenie skarżącej, jak wynika z daty stempla pocztowego znajdującego się na kopercie, zostało zaś złożone w placówce pocztowej w N. w dniu 7 listopada 2016 r., tj. z czterodniowym opóźnieniem. W ocenie organu odwoławczego z powyższego wynika, że skarżąca nie zachowała siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia, wynikającego z k.p.a., a przy wnoszeniu zażalenia nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W takim przypadku, zgodnie z art. 134 k.p.a., organ drugiej instancji stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżąca wniosła o poddanie kontroli Sądu zaskarżonego postanowienia, wskazując trudną sytuację materialno-bytową oraz zdrowotną. Podniosła kilkukrotnie, że jest "osobą starszą, upośledzoną umysłowo i niewykształconą". Zdaniem skarżącej, osoba zajmująca kierownicze stanowisko w organie I instancji prowadzi postępowanie w sposób nieobiektywny i stronniczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Sąd działając z urzędu zwrócił się do zawodowego pełnomocnika skarżącej, ustanowionego w ramach przyznanego jej prawa pomocy, o nadesłanie dokumentów obrazujących stan zdrowia skarżącej oraz udzielenie informacji czy jest ona osobą ubezwłasnowolnioną częściowo lub całkowicie. W piśmie z dnia 8 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącej podał, że pomimo starań nie udało mu się uzyskać informacji czy skarżąca jest osoba ubezwłasnowolnioną, niemniej w jego ocenie przesłane dokumenty świadczą, iż jest ona "osobą upośledzoną umysłowo" (k. 44 akt sądowych). Z informacji uzyskanych z Sądu Okręgowego w [...] wynika, że przez tym Sądem nie toczyła się ani nie toczy się sprawa o ubezwłasnowolnienie skarżącej (pismo z dnia 30 maja 2017 r., k. 56). Sąd Rejonowy w [...] poinformował z kolei, że nie prowadził postępowania z udziałem skarżącej o ustanowienie opiekuna prawnego, doradcy tymczasowego lub kuratora (pismo z dnia 31 maja 2017 r., k. 58). Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu. W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli przedmiotu zaskarżenia nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie stwierdzono zatem istnienia wad nieważności i wad wznowienia postępowania, jak również takich naruszeń prawa materialnego lub prawa procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Uwzględniając sytuację skarżącej oraz istniejące rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sąd w niniejszej sprawie przyjął korzystną dla skarżącej wersję interpretacyjną przepisu art. 3 § 2 pkt 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., uznając, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w sensie materialnym rozstrzyga sprawę o nałożenie grzywny egzekucyjnej, a zatem również kończące postępowanie w sprawie nałożenia grzywny postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny jest zaskarżalne do sądu administracyjnego. Z art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. i w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że organ zażaleniowy stwierdza w drodze ostatecznego postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, jeżeli w sprawie doszło do wniesienia zażalenia z naruszeniem ustawowego terminu. Okoliczność naruszenia terminu ustawowego ma charakter obiektywny i nie wykazuje związku z przesłankami subiektywnymi, które mogą usprawiedliwiać uchybienie terminu i ewentualnie uzasadniać zastosowanie instytucji przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ zażaleniowy – oceniając przesłankę zachowania terminu – nie może zatem uwzględniać innych okoliczności niż te, które świadczą o zachowaniu albo naruszeniu terminu procesowego do wniesienia zażalenia. Stwierdzenie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu jest podstawą do wydania wskazanego wyżej postanowienia, co nie wyłącza odrębnej oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz wydania w tym przedmiocie stosownego postanowienia. W przedmiotowej sprawie, niezależnie od trudnej sytuacji osobistej i zdrowotnej skarżącej, faktem niewątpliwym jest, że odebrała ona osobiście w dniu 27 października 2016 r. postanowienie organu pierwszej instancji, a następnie nadała w dniu 7 listopada 2016 r. za pośrednictwem operatora wyznaczonego zażalenie na powyższe postanowienie. Z powyższych ustaleń wynika zatem, że zażalenie zostało wniesione z czterodniowym naruszeniem ustawowego terminu. W treści skargi skarżąca nie neguje powyższego faktu (str. 3 skargi), podnosząc jedynie, że opóźnienie we wniesieniu zażalenia nie było zawinione ze względu na stan jej zdrowia oraz intelektu. Tego rodzaju argumentacja może być jednak przedmiotem badania w razie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, natomiast nie jest dopuszczalne uwzględnianie jej w ramach oceny stwierdzającej zachowanie albo niezachowanie terminu ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Mając na względzie wskazane wyżej przesłanki, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Jednocześnie wobec niezłożenia w toku postępowania sądowego przez adwokata wyznaczonego w ramach prawa pomocy wniosku o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną skarżącej pomoc prawną wraz z oświadczeniem, że wynagrodzenie to nie zostało zapłacone w całości albo w części, Sąd na podstawie art. 250 § 1 w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu nie przyznał powyższemu adwokatowi stosownego wynagrodzenia.