II SA/Rz 1031/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R z dnia [...] lipca 2017 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania A. K. świadczenia rodzicielskiego na dziecko P. K. ur. 05.06.2017r. na okres od 05.06.2017r. do 04.06.2018r. W podstawie prawnej wskazano art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017r., poz. 1257 z późn. zm.; alej: "K.p.a.") oraz art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1518 z późn. zm.; dalej: "u.ś.r.") W uzasadnieniu wskazano, że decyzją Burmistrza R z dnia [...] listopada 2016 roku, znak: [...] przyznano A. K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 01.10.2016r. do 31.10.2019r. w związku z opieką nad dzieckiem M. K. ur. 23.08.2013r., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ pierwszej instancji podkreślił, że w art. 27 ust. 5 u.ś.r. ustawodawca wykluczył możliwość równoczesnego wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia rodzicielskiego, co w związku z brakiem rezygnacji przez osobę uprawnioną z prawa do uprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko M. K. skutkować musiało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego na dziecko P.K. W odwołaniu Skarżąca podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne oraz świadczenie rodzicielskie dotyczą opieki nad dwojgiem dzieci, a więc organ pierwszej instancji niesłusznie odmówił przyznania świadczenia rodzicielskiego na córkę Paulinę K.. Powyższych zarzutów nie podzielił organ odwoławczy, który zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Wprawdzie organ II instancji stwierdził, że organ I instancji stosując art. 27 ust. 5 u.ś.r. w poprzednio obowiązującym stanie prawnym tj. ustawy o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) nieprawidłowo przyjął, że w sprawie miał miejsce zbieg prawa do świadczeń rodzinnych określonych w tym przepisie, ponieważ nie nastąpiła tożsamość osób nad którymi opieka miała być stosowana, jednak jako organ odwoławczy zobowiązany był na podstawie art. 15 K.p.a. uwzględnić przy rozpoznawaniu sprawy zmiany stanu prawnego wspomnianego przepisu, który w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1428 ), stanowi, że w przypadku zbiegu świadczeń przysługuje tylko jedno z nich wybrane przez osobę uprawnioną- także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 172/16, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w przypadku zmiany stanu prawnego, która nastąpiła między wydaniem decyzji organu I instancji a rozpatrzenie odwołania przez organ odwoławczy, zasada dwuinstancyjności, w braku odpowiednich przepisów intertemporalnych, nakłada na organ II instancji obowiązek rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem nowych bądź znowelizowanych przepisów. W piśmie skierowanym do Sądu zatytułowanym "sprzeciw" Skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z decyzji oraz wskazała, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia rodzicielskiego wystąpiła kiedy obowiązywała ustawa, która nie wprowadzała zakazu korzystania ze świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy dotyczy to różnych dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz.1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest sporny i Sąd nie kwestionuje w tym zakresie ustaleń poczynionych przez organy orzekające w sprawie. Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca na podstawie decyzji Burmistrza R z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] pobiera świadczenie pielęgnacyjne od 1.10.2016 r. do 31.10.2019 r. w związku z opieką nad synem M. K. urodzonym 23 sierpnia 2013 r., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazało, że ustawodawca w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczył możliwość równoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia rodzicielskiego, co w związku z brakiem rezygnacji z prawa do uprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko M. K. skutkować musiało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia na dziecko P.K. urodzoną 5 czerwca 2017 r. Stosownie do art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ) w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. W orzecznictwie sądów administracyjnych uważa się, że określony w powołanym przepisie zbieg uprawnień do określonych świadczeń rodzinnych ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym, zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki. Powołany przepis dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej w sytuacji wychowywania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku, zbiegu uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi osobami. Nie można bowiem przyjąć, że z punktu widzenia normy zawartej w art. 27 ust. 5 ustawy, istotne jest wyłącznie to, czy osoba uprawniona pobiera jedno ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, a bez znaczenia pozostaje okoliczność nad kim sprawowana jest opieka lub wychowanie. Omawiany przepis stanowi o zbiegu uprawnień, które nie mogą być rozpatrywane bez badania przesłanek uprawnień w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, które są uprawnieniami przyznawanymi w stosunku do sprawowania opieki nad konkretnym podmiotem (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 20 czerwca 2017 r. III SA/Kr 477/17, WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2017 r. IV SA/Wr 547/16, WSA w Lublinie z 26 grudnia 2016 r. II SA/Lu 610/16, WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2017 r. IV SA/GL 898/16, WSA w Łodzi z 26 kwietnia 2017 r. II SA/Łd 57/17, WSA w Bydgoszczy z 13 lipca 2016 r., II SA/Bd 617/16, WSA w Gdańsku z 27 października 2016 r., III SA/Gd 573/16, z 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 527/17 wszystkie opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Powyższy pogląd podziela także sąd w niniejszej sprawie. Wspomniana regulacja stanowi bowiem o zbiegu uprawnień, których nie można rozpatrywać w oderwaniu od przesłanek do poszczególnych wymienionych w nim świadczeń. W przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego należy uwzględnić, że uprawnienia te są przyznawane w związku ze sprawowaniem opieki nad konkretnym podmiotem i w oparciu o inne przesłanki materialno - prawne. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się przyznania świadczenia rodzicielskiego, które zgodnie z art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje w związku z urodzeniem się dziecka określonym osobom, które nie są uprawnione do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Przesłanki w jakich świadczenie nie przysługuje zostały szczegółowo wskazane w art. 17c ust. 9 pkt 1-5 ustawy. Niezależnie od wyżej zaprezentowanego stanowiska, Sąd wskazuje, że art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428) dokonano zmiany art. 27 ust. 5 w ten sposób, że zgodnie z jego treścią w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno ze świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Jednocześnie art. 17 tej noweli stanowi, że wspomniany przepis w nowym brzmieniu ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Dodatkowo Sąd zauważa, że w stanie faktycznym sprawy wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego został złożony 19 czerwca 2017 r., czyli przed 1 lipca 2017 r., czyli wprowadzeniem zmiany w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza, że organ nie był uprawniony do odbierania od skarżącej oświadczenia o rezygnacji z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy też mieć na względzie art. 7a k.p.a., który zaczął obowiązywać od dnia 1 czerwca 2017 r. i wprowadził zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść stron. Stosownie do § 1 art. 7a k.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Stan faktyczny sprawy wyklucza warunki niezastosowania tej regulacji w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu taka sytuacja wystąpiła, aby organy orzekające zastosowały tę normę kolizyjną niezależnie od wyżej przedstawionego stanowiska dotyczącego wykładni noweli art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie z dniem 1 lipca 2017 r., a także art. 17 ust. 1 noweli do ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy orzekające uwzględnią ocenę prawną i wskazania wynikające z uzasadnienia wyroku. Z tego powodu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) oraz art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obydwu instancji.