II SA/Rz 1036/25

WyrokWSA w Rzeszowie2026-01-08

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Joanna Zdrzałka, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego, jeśli inwestor nie złożył wniosku o jego legalizację w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy, mimo że inwestor złożył wniosek o przywrócenie terminu i podjął czynności zmierzające do legalizacji?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o rozbiórce, jeśli inwestor nie złożył wniosku o legalizację w ustawowym terminie. Wniosek o przywrócenie terminu nie wstrzymuje biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację, a jego rozpatrzenie następuje w odrębnym postępowaniu. Brak złożenia wniosku o legalizację w terminie skutkuje obligatoryjnym wydaniem decyzji o rozbiórce, bez możliwości uznania organu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę drogi wybudowanej przez K. W. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wstrzymaniu budowy i poinformowaniu o możliwości legalizacji, inwestor nie złożył wniosku w ustawowym terminie. Organ nadzoru budowlanego wydał decyzję o rozbiórce, którą utrzymał w mocy Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym brak możliwości legalizacji mimo podjętych czynności i niewspółmierność sankcji rozbiórki. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 6 czerwca 2025 r. nr OA.7721.18.8.2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki drogi - oddala skargę - Decyzją z 6 czerwca 2025 r. nr OA.7721.18.8.2025 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) z 27 stycznia 2025 r. nr PINB.5160.12.5.2023 o nakazie K. W. (dalej także: "Skarżący") jako inwestorowi dokonania rozbiórki drogi, zlokalizowanej na działce nr [...] położonej w miejscowości K., gmina [...], w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 418), zwanej dalej "K.p.a.". PINB w dniu 31 maja 2023 r. przeprowadził kontrolę, podczas której ustalił, że działka nr [...] położona w miejscowości K. stanowi drogę dojazdową do zabudowy jednorodzinnej istniejącej na sąsiednich działkach, a jej teren utwardzony jest kostką betonową, na całej szerokości, z wyłączeniem pasa o szerokości około 25-35 cm od strony działki nr [...] i części działki nr [...]. Utwardzony teren drogi nie posiada odwodnienia. Na odcinku oznaczonym na szkicu do protokołu kontroli A-B fragment działki nr [...] o długości 8,35 m utwardzony jest tłuczniem, drobnym kamieniem, na pozostałym odcinku posiada nawierzchnię gruntową. Na odgałęzieniu oznaczonym A-C droga dojazdowa utwardzona jest na całej szerokości (5,05 m) kostką betonową. Na odcinku o długości ok. 2,3 m, odcinek C-C', nawierzchnia utwardzona jest żwirkiem, drobnym kamieniem. Całkowita długość drogi wynosi 143,6 m. W oparciu na powyższe PINB stwierdził, że Skarżący wykonał latem 2022 r. na wskazanej działce roboty budowlane polegające na budowie drogi bez wymaganej przepisami decyzji o pozwoleniu na budowę. W związku z tym, postanowieniem z 12 lipca 2023 r., Organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową przedmiotowej drogi i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, jak też o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz zasadach jej obliczania. PWINB, postanowieniem z 5 września 2023 r., uchylił w całości to rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia nakazując ustalenie, czy zrealizowane na działce nr [....] roboty budowlane były objęte decyzją o pozwoleniu na budowę z 21 lutego 2020 r., wydaną przez Starostę [...], sprostowaną postanowieniem z dnia 28 lipca 2023 r. Rozpatrując sprawę ponownie, PINB dokonał analizy zatwierdzonego projektu budowlanego stanowiącego załącznik do wskazanej decyzji Starosty z 21 lutego 2020 r., w wyniku której wydał w dniu 11 grudnia 2023 r. postanowienie, którym wstrzymał budowę przedmiotowej drogi, informując jednocześnie, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o jego legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej ustalanej w odrębnym postanowieniu, w celu uzyskania decyzji o legalizacji, której zasady obliczania określone są w art. 49d ust. 1 pkt 1 i art. 59f ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2023 r. poz. 682 ze zm.), określanej następnie jako "P.b.". W uzasadnieniu PINB wskazał też, że w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie wydana zostanie decyzja o rozbiórce drogi. PWINB, postanowieniem z 9 lutego 2024 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie wskazując, że 30-dniowy termin na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpatrzeniu skargi na postanowienie PWINB z 9 lutego 2024 r., wyrokiem z 15 października 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 531/24, oddalił ją, a orzeczenie to jest prawomocne. Pomimo upływu określonego terminu, Skarżący nie przedłożył wniosku o legalizację, wobec czego wskazaną na wstępie decyzją z 27 stycznia 2025 r. PINB nakazał Skarżącemu jako inwestorowi dokonać rozbiórki drogi. Skarżący złożył od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając naruszenie: - art. 48 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 49e ust. 1 P.b. oraz art. 7 i art. 77 § 1 Kp.a., tj. przedwczesne uznanie, że jedynym dalszym krokiem w sprawie jest nakaz rozbiórki, bez wyczerpującego zbadania możliwości zakończenia trwającej procedury legalizacyjnej; Organ nie uwzględnił okoliczności, że zamierzał On wystąpić z wnioskiem o legalizację w trybie art. 48 P.b. oraz podjął czynności w celu zapłaty opłaty legalizacyjnej polegające na przygotowaniu środków finansowych oraz zleceniu przygotowania dokumentacji projektowej, która obecnie jest realizowana na Jego zlecenie, - art. 49e P.b. w zw. z art. 10 § 1 i art. 8 K.p.a. tj. wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę bez umożliwienia Mu realnej możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i wniosków; w szczególności nie mógł przedstawić ostatecznej dokumentacji (projektu) w celu zalegalizowania obiektu i opłacenia należnej opłaty legalizacyjnej, co narusza zasadę zaufania (art. 8 K.p.a.) oraz zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), zasadę pogłębionego wyjaśnienia okoliczności faktycznych (art. 7 i art. 77§ 1 k.p.a.), tj. niewyjaśnienie w sposób wszechstronny, czy inwestycja - mimo że rozpoczęta bez wymaganego pozwolenia - może zostać doprowadzona do stanu zgodnego z prawem w trybie legalizacji, a także czy nie zachodzą podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku, uwzględniając faktyczną sytuację Inwestora. - art. 48b ust. 1 i art. 49 ust. 2a P.b. w zw. z art. 49e P.b. tj. błędne przyjęcie, że brak terminowego złożenia wniosku o legalizację (lub nieukończenie formalności) automatycznie przesądza o konieczności wydania nakazu rozbiórki, bez rozważenia przyczyn uchybienia terminu oraz bez odniesienia się do wniosku lub faktycznych działań Inwestora zmierzających do legalizacji (projekt w toku, gotowość do wniesienia opłaty), - art. 8, art. 12 K.p.a. tj. zastosowanie środka w postaci nakazu rozbiórki (krańcowa ingerencja w prawo własności), mimo, że deklaruje On wolę zalegalizowania obiektu i przygotowuje się do uiszczenia opłaty legalizacyjnej; rozbiórka powinna być ostatecznością, stosowaną wyłącznie wówczas, gdy legalizacja jest niemożliwa albo Inwestor odmawia spełnienia warunków legalizacyjnych. PWINB, decyzją z 6 czerwca 2025 r., utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie PINB. W pierwszej kolejności wskazał, że kwestia kwalifikacji i oceny prawnej przedmiotu postępowania jako budowa drogi - podlegającej pod normy art. 28 ustawy Prawo budowlane została już przesądzona w ostatecznym postanowieniu PWINB z 9 lutego 2024 r. oraz w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie 15 października 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 531/24. W związku z tym, że zrealizowano budowę drogi bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ powiatowy właściwie wdrożył tryb postępowania przewidziany w art. 48 P.b. - który ma zastosowanie do obiektów budowlanych, będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę - umożliwiając tym samym właścicielowi zalegalizowanie powstałej samowoli budowlanej. Zgodnie więc z art. 48 ust. 3 P.b., w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, jak też o zasadach obliczania tej opłaty. Początek biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację w przypadku, gdy strona skorzystała ze środka zaskarżenia liczy się od dnia, w którym to postanowienie o wstrzymaniu stało się ostateczne. W przedmiotowej sprawie termin ten rozpoczął bieg od dnia doręczenia postanowienia PWINB z 9 lutego 2024 r., a zatem od 27 lutego 2024 r. i upłynął z dniem 28 marca 2024 r. Zarówno w tym terminie, jak i do dnia wydania decyzji Skarżący nie złożył wniosku o legalizację. PWINB podkreślił, że zakres i bieg terminu na złożenie wniosku wynika wprost z przepisu prawa i unormowania prawne jednoznacznie określają konsekwencje niezachowania tego terminu. Organ w tym zakresie nie dysponuje tzw. luzem decyzyjnym. Niezłożenie więc wniosku o legalizację w wymaganym terminie skutkuje koniecznością wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, o czym mowa w art. 49e pkt 1 P.b. PWINB podkreślił, że Skarżący był informowany o konsekwencjach nieprzedłożenia w terminie wniosku o legalizację, a to w postanowieniu PINB z 11 grudnia 2023 r., jak też w postanowieniu PWINB z 9 lutego 2024 r. K. W. złożył do WSA w Rzeszowie skargę, w której zarzucił naruszenie: I. prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 48 ust. 1, art. 48a ust. 1-3 i art. 49e pkt 1 P.b. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Organy obu instancji, że niewniesienie przez Niego wniosku o legalizację w terminie 30 dni skutkuje obligatoryjnym nakazem rozbiórki, pomimo że złożył wniosek o przywrócenie terminu na legalizację robót oraz podjął realne czynności legalizacyjne, w tym ukończył projekt architektoniczno-budowlany zrealizowanych robót budowlanych w postaci drogi, - art. 156 § 1 pkt 2 i 4 w zw. z art. 28 K.p.a. oraz art. 48 ust. 1 P.b., poprzez wydanie decyzji przez Organ I Instancji i utrzymanie jej w mocy przez Organ II Instancji w sytuacji, gdy nie był jedynym inwestorem ani wyłącznym właścicielem obiektu. Działka nr [...] była współwłasnością: w 4/18 K. W.1, w 4/18 W. W., w 1/18 L. K., a pozostałe udziały należą do Niego; skierowanie decyzji wyłącznie do jednego ze współwłaścicieli obiektu budowlanego budzi poważne wątpliwości co do zgodności z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., - art. 58 § 1-2 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że ponosi winę w uchybieniu terminu dotyczącego legalizacji samowoli budowlanej bez przeprowadzenia wszechstronnej oceny przesłanek wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu, pomimo bezspornego faktu, że z przyczyn niezależnych nie mógł złożyć wniosku legalizacyjnego w terminie, co wynikało z przewlekłych uzgodnień projektowych (obecnie projekt został ukończony); podjął więc wszelkie działania mające na celu usunięcie skutków samowoli budowlanej polegające na skompletowaniu projektu budowlanego, a opóźnienie wynikało wyłącznie z przyczyn niezależnych od Niego, II. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik spraw tj.: - art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 124 § 2 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy, w tym kwestii dotyczących rzeczywistych właścicieli przedmiotowych nieruchomości oraz wykonawców robót - kwestii współwłasności, zakresu robót, złożonego projektu i możliwości legalizacji zrealizowanych robót, pominięcie Jego wniosku o przywrócenie terminu oraz lakonicznym uzasadnieniu nieuwzględniającym Jego argumentacji, - art. 58 § 1-2 K.p.a. w zw. z art. 49e P.b. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu mimo uprawdopodobnienia braku winy w jego uchybieniu, - art. 8 i art. 12 K.p.a. poprzez zastosowanie sankcji rozbiórki jako rażąco niewspółmiernej, gdy inwestor deklaruje wolę i gotowość legalizacji co stanowi naruszenie zasady proporcjonalności i ekonomiki postępowania administracyjnego, III. zasad konstytucyjnych tzn.: - art. 2 Konstytucji RP tj. naruszenie zasady słuszności oraz proporcjonalności poprzez zastosowanie sankcji procesowej prowadzącej do groźby rozbiórki, mimo że dysponuje właściwą, pełną dokumentacją budowlaną i jest gotów wnieść opłatę legalizacyjną z tego wynikającą, - art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydanie i utrzymanie w mocy decyzji o rozbiórce drogi, podczas gdy będzie on środkiem rażąco niewspółmiernym w sytuacji, gdy dysponuje kompletnym projektem budowlanym i jest w pełni gotowy do legalizacji samowoli budowlanej, co stanowi o naruszeniu zasady zaufania obywatela do państwa i zasady proporcjonalności przez zastosowanie rygoru rozbiórki wobec obiektu podlegającego legalizacji; w Jego ocenie, zastosowanie środka w postaci nakazu rozbiórki, w sytuacji gdy inwestor działa z należytą starannością w celu legalizacji samowoli, stanowi sankcję nadmierną i nieproporcjonalną w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz narusza zasadę zaufania jednostki do państwa prawa (art. 2 Konstytucji), gdyż Organy zignorowały zarówno stan faktyczny (ukończony projekt), jak i okoliczności niezależne od Niego (długotrwałe uzgodnienia projektowe). W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., wskazana kontrola obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jej kryterium określa art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i jest to zgodność z prawem. Natomiast jeśli chodzi o zakres kontroli to według art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchybienia regulacjom prawnym obligujące do usunięcia badanego aktu z obrotu prawnego określa z kolei art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 stanowiąc, że są nimi: zaistnienie przyczyn z art. 156 K.p.a. (wówczas sąd stwierdza nieważność decyzji), naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wtedy sąd uchyla skarżoną decyzję w całości lub w części). Jeśli natomiast złożona skarga okaże się bezzasadna, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu stanowiła decyzja o rozbiórce. Była ona wynikiem dokonanych w toku postępowania ustaleń, z których wynikało, że latem 2022 r. Skarżący dokonał budowy drogi wewnętrznej - obiektu liniowego w rozumieniu art. 3 pkt 3a P.b. na działce nr [...] w K., która to budowa, w świetle art. 28 ust. 1 P.b., wymagała wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę, a który to dokument nie został przez inwestora pozyskany. Powyższe ustalenia doprowadziły PINB do wydania w dniu 11 grudnia 2023 r. postanowienia o wstrzymaniu budowy przedmiotowej drogi, przy czym było to drugie rozstrzygnięcie o takim przedmiocie z uwagi na uchylenie uprzednio zapadłego w tym zakresie postanowienia z 12 lipca 2023 r. Wskazany akt PINB z 11 grudnia 2023 r. został następnie utrzymany w mocy postanowieniem PWINB z 9 lutego 2024 r., na które z kolei skargę oddalił WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 października 2024 r. (sygn. akt II SA/Rz 531/24). Rozstrzygnięcie Organu odwoławczego z 9 lutego 2024 r. zostało doręczone Skarżącemu osobiście w dniu 27 lutego 2024 r., na co jednoznacznie wskazuje zwrotne potwierdzenie jego odbioru. Termin do złożenia wniosku o legalizację obiektu, którego sprawa dotyczy upłynął bezskutecznie z dniem 28 marca 2024 r., czego konsekwencją było wydanie w dniu 27 stycznia 2025 r. decyzji o rozbiórce, utrzymanej potem w mocy objętą niniejszą skargą decyzją PWINB z 6 czerwca 2025 r. Jak stanowi art. 48 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W postanowieniu takim - zgodnie z art. 48 ust. 3 P.b. - informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Wniosek o legalizację inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy (art. 48a ust. 1). Przy czym, jeżeli na wskazane postanowienie zostało wniesione zażalenie, wówczas termin ten biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne (art. 48a ust. 3 P.b.). Jeśli postępowanie legalizacyjne zostanie uruchomione, bowiem zostanie złożony w tym przedmiocie wniosek, wówczas, zgodnie z art. 48b ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Dokumentami tymi w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę są: zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej oraz dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 (tj. projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane), jak też dwa egzemplarze projektu technicznego (art. 48b ust. 2 P.b.). Przedłożone dokumenty legalizacyjne podlegają następnie sprawdzeniu przez organ nadzoru budowlanego, który bada ich kompletność, jak też merytoryczną zawartość (art. 49 ust. 1 P.b.) i jeśli stwierdzi jakieś nieprawidłowości, to wydaje postanowienie o obowiązku ich usunięcia w wyznaczonym terminie (art. 49 ust. 1a P.b.). Usunięcie nieprawidłowości bądź też ich brak obliguje natomiast organ nadzoru budowlanego do wydania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 2a P.b.), a po jej uiszczeniu wydawana jest decyzja o legalizacji tzn. zatwierdzająca projekt budowlany albo projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz zezwalająca na wznowienie budowy, jeżeli nie została ona zakończona (art. 49 ust. 4 P.b.). Jeśli jednak: wniosek o legalizację nie zostanie złożony w terminie, zostanie on cofnięty, nie zostaną przedłożone w terminie dokumenty legalizacyjne, nie zostanie wykonane w terminie postanowienie organu o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych, nie zostanie w terminie uiszczona opłata legalizacyjna bądź budowa będzie kontynuowana pomimo postanowienia o jej wstrzymaniu, to we wszystkich tych wymienionych sytuacjach organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, o czym stanowi art. 49e P.b. Przedstawione wyżej regulacje prawne wprost wskazują, że organ nadzoru budowlanego w okolicznościach w nich opisanych musi działać w określony sposób, a zatem zgodnie z unormowaną w tychże przepisach procedurą, od której zachowania odstąpić nie może. Przedmiotowe regulacje prawne mają jasne brzmienie i bezwzględnie obowiązujący charakter, nie pozostawiając miejsca na jakiekolwiek uznanie po stronie organu. Tym samym, zaistnienie określonych uwarunkowań faktycznych powoduje określoną reakcję organu. W ocenie Sądu, rozpoznające niniejszą sprawę Organy postąpiły zgodnie z zacytowanymi przepisami, co musiało skutkować oddaleniem skargi jako całkowicie nieuzasadnionej. Jak już wyżej zaznaczono, w sprawie wydane zostało postanowienie o wstrzymaniu budowy drogi, w którym to akcie przesądzony został rodzaj wykonanych robót budowlanych, jak też to, że dokonane one zostały w warunkach samowoli budowlanej, bo bez koniecznego w ich wypadku pozwolenia na budowę. W akcie tym Organ, mając na względzie art. 48 ust. 3 P.b., poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację, wskazał, że termin w tym zakresie wynosi 30 dni od daty doręczenia postanowienia, przy czym, w postanowieniu utrzymującym w mocy to rozstrzygnięcie Organ II instancji zaznaczył, że początkiem biegu terminu jest data doręczenia jego postanowienia. Doręczenie to nastąpiło 27 lutego 2024 r. i do dnia 28 marca 2024 r. wniosku o legalizację nie przedłożono. Jedyną możliwą reakcją organu nadzoru budowlanego mogło być więc w takiej sytuacji wydanie decyzji o rozbiórce, a to w oparciu na art. 49e pkt 1 P.b., który wskazując sposób postępowania organu w takich okolicznościach posługuje się pojęciem "wydaje decyzję o rozbiórce", nie pozostawiając wątpliwości co do obligatoryjności działania w tym zakresie. Przedmiot postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w oparciu na art. 49e pkt 1 P.b. sprowadza się więc wyłącznie do ustalenia, czy w obrocie prawnym pojawiło się postanowienie o wstrzymaniu budowy i czy wniosek o legalizację złożony został w ciągu 30 dni od dnia jego doręczenia, względnie od doręczenia postanowienia wydanego w drugiej instancji. Takowe ustalenia zostały w niniejszej sprawie przez Organy poczynione i na ich podstawie wyciągnięto prawidłowy wniosek o konieczności wydania decyzji o rozbiórce. Jako zupełnie bezzasadne należało tym samym ocenić podniesione w skardze zarzuty. Skarżący uznał, iż nakaz rozbiórki jest nieprawidłowy, a to wobec tego, że działał On z należytą starannością, deklarując wolę i gotowość legalizacji i wobec tego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o legalizację, ukończył projekt architektoniczno-budowlany, chce wnieść opłatę legalizacyjną, a wspomniana sankcja rozbiórki jest w takich okolicznościach rażąco niewspółmierna. Skarżący podniósł też, że nie był On jedynym inwestorem ani wyłącznym właścicielem obiektu, którego dotyczy sprawa. Odnosząc się do tego należy wskazać, że jak już to zaznaczono, rolą organu nadzoru budowlanego, który wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy jest sprawdzenie, czy wniosek o legalizację został złożony w wynikającym z ustawy (tj. Prawa budowlanego) terminie. Jeśli tak, to ma obowiązek wdrożyć czynności z art. 48b P.b., a jeśli nie to zobligowany jest do podjęcia decyzji o rozbiórce, zgodnie z bezwzględnie obowiązującym art. 49e pkt 1 P.b. Tak też zachował się PINB. Wspomniany przez Skarżącego wniosek o przywrócenie terminu został przez Niego złożony dopiero na etapie odwołania od decyzji Organu I instancji z dnia 27 stycznia 2025 r. przy czym, co należy podkreślić, nastąpiło to bez jednoczesnego złożenia wniosku o legalizację, który – jak wynika z akt sprawy – nie został także złożony w późniejszym czasie. Przeczy to w istocie tezie o gotowości Skarżącego do zalegalizowania drogi. Postanowieniem z dnia 11 marca 2025 r. PINB odmówił przywrócenia terminu, a rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy PWINB postanowieniem z 29 maja 2025 r. Wydając więc w dniu 6 czerwca 2025 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję o rozbiórce PWINB miał na względzie okoliczność w postaci upływu terminu do złożenia wniosku o legalizację i brak jego przywrócenia. Organ nie miał zaś obowiązku czekania na prawomocność tego ostatniego rozstrzygnięcia tj. z 29 maja 2025 r., co zresztą zaznaczył w skardze sam Skarżący zauważając, że organ winien wstrzymać czynności procesowe do czasu rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, co przecież w sprawie miało miejsce. Skarga na ten akt została przez tut. Sąd oddalona wyrokiem z 8 stycznia 2026 r. (sygn. akt II SA/Rz 1035/25). W tym miejscu należy podkreślić, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest to, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 K.p.a.). Poza tym, PWINB najpierw rozstrzygnął w przedmiocie przywrócenia terminu, a dopiero potem orzekł o rozbiórce jako o konsekwencji niedotrzymania tego terminu. Ponadto, istotne dla sprawy unormowania prawne nie stanowią nic o woli, ale o konkretnych działaniach, w tym wypadku o złożeniu wniosku o legalizację. Zdaniem Skarżącego, wystarczającym do odroczenia rozstrzygnięcia o rozbiórce jest okoliczność w postaci tego, że chce On uiścić opłatę legalizacyjną i zebrał potrzebne dokumenty legalizacyjne w postaci przede wszystkim projektu architektoniczno-budowlanego. Tymczasem, w świetle powołanych wyżej przepisów, wstępnym warunkiem koniecznym legalizacji jest złożenie w tym przedmiocie stosownego wniosku, przy czym termin w tym zakresie ustawa jasno określa. Pomimo zaś wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie, termin ten przywrócony nie został. Zgodnie z 48b ust. 1 P.b. dopiero wystąpienie z wnioskiem o legalizację skutkuje wydaniem przez organ postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, a termin w tym zakresie nie może być krótszy niż 60 dni. Nie można zgodzić się ze Skarżącym, że sankcja w postaci rozbiórki jest niewspółmierna w sytuacji, kiedy deklaruje On gotowość legalizacji. Procedura legalizacyjna jest jasno opisana w powołanych wyżej przepisach prawnych i Skarżący miał świadomość takiej a nie innej treści tych przepisów. Był o nich bowiem informowany w trzech zapadłych wobec Niego postanowieniach o wstrzymaniu budowy drogi na działce nr [...] tj. w dwóch wydanych w pierwszej instancji (z dnia 12 lipca 2023 r. i z 11 grudnia 2023 r.) oraz w jednym podjętym w drugiej instancji (z 9 lutego 2024 r.). Jako całkowicie niezrozumiałe należy więc uznać twierdzenie Skarżącego, iż do zalegalizowania obiektu budowlanego wystarczającym jest w istocie wola w tym zakresie, z całkowitym zignorowaniem obowiązujących w tym przedmiocie unormowań prawnych. Nie można też zgodzić się z zarzutem skargi wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Przepis ten stanowi o skierowaniu decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, a zatem dotyczy on sytuacji kiedy adresat konkretnej decyzji nie ma przymiotu strony danego postępowania administracyjnego, a zatem kiedy rozstrzygnięcie kształtuje sytuację prawną podmiotu, którego w świetle prawa materialnego w ogóle nie powinno dotyczyć, bowiem nie ma on interesu prawnego ani obowiązku prawnego w danej sprawie administracyjnej. Tego rodzaju uwarunkowania w sprawie zaś nie zaistniały, bowiem Skarżący wcale nie stwierdził, że nie jest właściwym adresatem skarżonej decyzji, ale że nie powinien być jej jedynym adresatem. W odniesieniu zaś do tego ostatniego należy zauważyć, że na żadnym z etapów niniejszego postępowania administracyjnego Skarżący nie kwestionował swojego statusu w sprawie, a koncentrował się na tym, czy uzasadnione było wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy drogi, negując zaistnienie samowoli budowlanej. Na jakimkolwiek etapie nie wspominał też, że nie jest jedynym inwestorem ani jedynym właścicielem przedmiotowej drogi, a zatem nie tylko wobec Niego winno być prowadzone postępowanie. Zarzut ten znalazł się dopiero w skardze. Zdaniem Sądu, należy go uznać za nieuzasadniony. Jak bowiem wskazuje znajdujący się w aktach administracyjnych, a spisany dnia 21 czerwca 2023 r. w siedzibie Organu I instancji protokół, Skarżący "potwierdził, że był inwestorem - wykonawcą robót budowlanych związanych z budową drogi dojazdowej położonej na działce nr [...] w miejscowości K." i wskazał, że wykonał je latem 2022 r. W świetle zaś art. 52 P.b., to właśnie na inwestora nakłada się obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale tj. oznaczonym jako 5b i zatytułowanym: "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy". Jak stanowi dalsza część powyższego przepisu, jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Sensem powyższej regulacji jest więc zaadresowanie danego nakazu/zakazu administracyjnego do inwestora jako sprawcy samowoli budowlanej, mającego jednocześnie możliwość wykonania tego nakazu/zakazu z uwagi na legitymowanie się tytułem prawnym do nieruchomości. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w sprawie niniejszej, gdzie decyzja rozbiórkowa została zaadresowana do Skarżącego jako jednego z właścicieli działki nr [...] i będącego faktycznym wykonawcą robót, których sprawa dotyczy. Wystarczającym było zatem uczynienie jako adresata kwestionowanej decyzji właśnie Skarżącego jako faktycznie odpowiedzialnego za zaistniałą samowolę i tym samym jako osobę, która powinna ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. Brak więc podstaw do przyjęcia, że skarżona decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, o czym mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., jak też, że decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej czy z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Wbrew twierdzeniu Skarżącego, nie mogły też zostać naruszone regulacje art. 58 § 1-2 K.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu w sytuacji, kiedy przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja o rozbiórce, a nie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o legalizację, które stanowiło przedmiot kontroli w odrębnej sprawie, również zainicjowanej przez Skarżącego (sygn. II SA/Rz 1035/25). Podsumowując, rozpoznające sprawę Organy ustaliły w niej wszystkie istotne okoliczności i wyciągnęły prawidłowe konsekwencje prawne, co spowodowało, że skarga musiała zostać oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło