II SA/Rz 1037/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Jana i Anny Wiluszów na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalno-garażowego -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...].09.2006 r. /.../ P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118/, po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...].07.2006 r. /.../ nakazującej A. i J. W. rozbiórkę budynku mieszkalno-garażowego na działce nr 857 w I., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż przedmiotowy budynek mieszkalno-garażowy został wybudowany na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...].09.1994 r. /.../ o pozwoleniu na budowę garażu 4-boksowego oraz decyzji Starosty K. [...] z dnia [...].03.1999 r. /.../ o pozwoleniu na wykonanie nadbudowy części mieszkalnej nad garażami. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie nadzwyczajnym stwierdził nieważność w/w decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś wniesione przez A. i J. W. skargi na te decyzje zostały oddalone wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18.03.2004 r. /sygn. akt 7/IV SA 3585/02 i 7/IV/3584/02/. Przyczyną stwierdzenia nieważności w/w decyzji było rażące naruszenie warunków technicznych przy sytuowaniu budynku. W zaistniałej zatem sytuacji organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do podjęcia postępowania w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Inwestorom nie można przypisać samowoli budowlanej podlegającej rygorom z art. 48 Prawa budowlanego /zrealizowali budynek w oparciu o pozwolenie na budowę/, natomiast zasadnym jest zastosowanie procedury przewidzianej przepisami art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Zasadnie odstąpiono od wstrzymania robót budowlanych /art. 50/, gdyż zostały one przy budowie obiektu zakończone. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że budynek usytuowano w odległości 7,70 m od gazociągu wysokiego ciśnienia DN – 3,43 MPa o średnicy DN 125 mm. Według obowiązującego w dacie wydania pozwolenia i budowy garażu rozporządzenia Ministra Przemyślu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe /Dz.U. Nr 45, poz. 243 ze zm./ minimalna odległość budynku nie mieszkalnego wolnostojącego od gazociągu o ciśnieniu nominalnym powyżej 2,5 MPa i średnicy do 300 mm powinna wynosić 15 m. Przy istniejącym ciśnieniu gazociągu nie można stosować zmniejszenia odległości przewidzianej w przypisach. W dacie wydania pozwolenia na nadbudowę o część mieszkalną obowiązywało rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe /Dz.U. Nr 139, poz. 686/, stanowiąc, że minimalna odległość budynku mieszkalnego od gazociągu o ciśnieniu nominalnym powyżej 2,5 MPa i średnicy do 300 mm powinna wynosić 20 m. Zatem przy usytuowaniu budynku w odległości 7,70 m od przedmiotowego gazociągu wybudowanego legalnie, jedynym możliwym do zastosowania jest nakaz rozbiórki w myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Reasumując stwierdzono, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i brak podstaw do jej zmiany. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję z dnia [...].09.2006 r. wnieśli A. i J. W. z żądaniem jej uchylenia, jak i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...].07.2006 r. Obu wymienionym decyzjom zarzucili naruszenie art. 7, 8, 9, 11 K.p.a. poprzez pominięcie w sprawie interesu właścicieli budynku, podważanie zaufania obywateli do organów administracji państwowej i nie podjęcia działań mających na celu uniknięcie przez strony szkody, na skutek nieznajomości prawa. Skarżący podnieśli, że decyzje o pozwoleniu na budowę zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, ale nie z ich winy, zaś konsekwencje z tego wynikające "przelewa się" na nich. Budynek stanowi ich dorobek życiowy, jego rozbiórka pozbawia dachu nad głową całą rodzinę, a te aspekty przemilczano w zaskarżonej decyzji. Skarżący zwrócili też uwagę, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, stanowiący podstawę wydanego nakazu rozbiórki, przewiduje kilka innych możliwości usunięcia nieprawidłowości, jak chociażby wykonanie określonych czynności czy robót, bądź projektu zamiennego w celu uzyskania stanu zgodnego z prawem. Najprostszym rozwiązaniem i przyjętym przez organy, było wydanie nakazu rozbiórki. Rozwiązaniem o wiele tańszym byłoby wykonanie zabezpieczeń na gazociągu, który od lat znajduje się na działce nr 857 bez jakichkolwiek konsekwencji wynikających z tego tytułu dla zarządcy. Sposób likwidacji kolizji polegający na zabezpieczeniu gazociągu został wskazany przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w identycznej sytuacji tj. gdzie pozwolenie na budowę było wydane 11 m od tego samego gazociągu /po drugiej stronie drogi K.-B./. Jest to chyba tańsze rozwiązanie, niż rozbiórka budynku mieszkalnego zaistniałego przez ich rodzinę. W konkluzji skarżący stwierdzili, że skarga jest w pełni zasadna. W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wnosił o jej oddalenie, podkreślając, że nie ma podstaw do nakazania przebudowy gazociągu, który został wybudowany legalnie i wcześniej niż kolidujący z nim budynek mieszkalno-garażowy. Nadmienił też, że toczy się odrębne postępowanie w sprawie odszkodowania za poniesione przez skarżących szkody w związku z wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę niezgodnie z przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo budowlane o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. W związku z powyższym uwzględnienie skargi – a w myśl art. 145 § 1 pkt 1 – 3 powyższej ustawy polega ono na uchyleniu zaskarżonej decyzji, stwierdzeniu jej nieważności lub niezgodności z prawem – może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że kwestionowana w skardze decyzja jest dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, czy też wydania decyzji z naruszeniem prawa z przyczyn określonych w K.p.a. lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu. Skarga A. i J. W. dotyczy decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...].09.2006 r. /.../, utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...].07.2006 r. /.../, a który to organ na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./ nakazał skarżącym rozbiórkę budynku mieszkalno-garażowego usytuowanego na działce 857 w I. Niesporne jest, że na budowę powyższego obiektu skarżący uzyskali decyzję z dnia [...].09.1994 r. /.../ wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą im pozwolenia na budowę budynku garażowego 4-ro boksowego oraz decyzję z dnia [...].03.1999 r. /.../, którą Starosta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił im pozwolenia na nadbudowę części mieszkalnej nad garażami. Z kolei Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., jak wynika z materiału aktowego sprawy, wszczął postępowanie zakończone przez niego ostatecznie decyzją z dnia [...].07.2006 r., na podstawie zawiadomienia przez Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w Warszawie Oddział Zakład Gazowniczy w J. o kolizji gazociągu wysokiego ciśnienia O 125 mm – 6.3 Mpa z przedmiotowym obiektem zrealizowanym na działce nr 857 w I. /pismo z dnia 14.05.1999 r. TR-22/12/99/. Po stwierdzeniu – podczas rozprawy administracyjnej w dniu 11.06.1999 r. – że odległość powyższego obiektu od gazociągu jest niezgodna z planem realizacyjnym zagospodarowania działki nr 857, tj. wynosi 10,20 m, a najmniejsza – 7,70 m zamiast 12 m określonych w tym planie, organ nadzoru budowlanego pismem z dnia 23.07.1999 r. /.../ o tej niezgodności i jednocześnie o podjęciu wspomnianej wyżej decyzji o pozwoleniu na budowę [z dnia 20.09.1994 r.] z naruszeniem prawa /obowiązujące wówczas przepisy techniczno-budowlane wymagały zachowania w takim przypadku odległości wynoszącej 15 m/ zawiadomił Wojewodę P. /organ administracji architektoniczno-budowlanej/. Wszczęte przez niego postępowanie w konsekwencji skutkowało stwierdzeniem nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. /wobec rażącego naruszenia prawa/ decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...].09.1994 r. /.../ i Starosty K. z dnia [...].03.1999 r. /.../ przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzjami z dnia [...].07.2002 r. /.../ i /.../, zaś skargi A. i J. W. na ostatnio wymienione decyzje zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalone wyrokami z dnia 18.03.2004 r. sygn. akt 7/IV SA 3584/02 i 7/IV SA 3585/02. Z tego zatem, co wyżej powiedziano, wynika jednoznacznie, że skarżącym nie można przypisać zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118/ - zgodnie z wyrażoną w nim zasadą można nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę – bowiem rozpoczynając roboty budowlane legitymowali się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Natomiast w zaistniałej sytuacji zasadnym było zastosowanie procedury określonej przepisami art. 50 – 51 Prawa budowlanego. Procedura ta ma na celu osiągnięcie stanu zgodności budowanego obiektu z prawem, a nie zaś korygowanie warunków określonych w pozwoleniu na budowę, czy projektu do dokonanych już przez inwestora odstępstw od warunków pozwolenia na budowę. Słusznie przyjęły organy obu instancji, że wobec zakończenia robót budowlanych przy budowie przedmiotowego obiektu mieszkalno-garażowego zbędnym w istocie jest wydawanie postanowienia o wstrzymaniu ich wykonania, o czym stanowi art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Nakazanie więc od razu rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jest w ocenie Sądu prawidłowe i zasługuje na akceptację. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu właściwy organ decyzją nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Zastosowanie przez organ najbardziej restrykcyjnego środka jakim jest orzeczenie rozbiórki bez wątpienia powinno mieć miejsce tylko wówczas, jeżeli ze względów technicznych nie istnieje możliwość doprowadzenia robót /obiektu/ do stanu zgodnego z prawem. A więc stanu, jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.05.2003 r. sygn. akt IV SA 2633/200/nie publ./ nie naruszającego wartości istotnych z punktu widzenia dobra powszechnego, jak bezpieczeństwo ludzi i mienia, prawa osób trzecich, dóbr kultury itp.; Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd. Materiał aktowy rozpoznawanej sprawy wykazuje, że minimalna odległość budynku mieszkalno-garażowego usytuowanego na działce nr 857 w I. od gazociągu wysokiego ciśnienia DN-3,43 MPa o średnicy 125 mm wynosi 7,70 m. Gazociąg ten /K./ został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę – decyzji z dnia [...].07.1984 r., /VAN-2/Kor/4/84/ Dyrektora Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w K., wcześniej niż przedmiotowy budynek mieszkalno-garażowy. W dacie wydania pozwolenia na budowę budynku garażowego 4-ro boksowego, tj. w dniu 20.09.1994 r. i jego budowy, obowiązywało rozporządzenie Ministra Przemysłu z dnia 20 czerwca 1989 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe /Dz.U. Nr 45, poz. 243 ze zm./ i według zawartych w nim unormowań minimalna odległość budynku mieszkalnego wolnostojącego od gazociągu o ciśnieniu nominalnym powyżej 2,5 MPa i średnicy do 300 mm powinna wynosić 15 m. Z kolei w dniu 1.03.1999 r., tj. w dacie wydania pozwolenia na nadbudowę o część mieszkalną powyższego budynku garażowego obowiązywało rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe /Dz.U. Nr 139, poz. 686/, którego postanowienia stanowią, iż minimalna odległość budynku mieszkalnego od gazociągu o ciśnieniu nominalnym powyżej 2,5 MPa i średnicy do 300 mm powinna wynosić 20 m. Naruszenie zatem przez skarżących przy realizacji budynku mieszkalno-garażowego przepisów techniczno-budowlanych, bezwzględnie obowiązujących, jak i ustaleń planu realizacyjnego zagospodarowania działki Nr 857 pod budynek garażowy jest oczywiste i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Sądu. Stąd też wobec kolizji tego budynku /stanowiącego jedną bryłę/ z gazociągiem wybudowanym legalnie, a także wcześniej niż przedmiotowy budynek, organ nadzoru budowlanego nie miał innej możliwości, jak tylko wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę tegoż budynku. Żadna bowiem inna możliwość, ze względu na bezpieczeństwo ludzi i mienia, nie istniała. Należy też podnieść, że z załączonego przez skarżącą do uzupełnienia odwołania pisma z dnia 14.08.2006 r. /.../ Operatora Gazociągów Przesyłanych G. Sp. z o.o. Oddział w T. /adresowanego do skarżących/ wynika, że "...w przypadku, kiedy budynek mieszkalno-garażowy usytuowany jest w odległości 7,7 m od gazociągu wysokiego ciśnienia, nie ma alternatywnych rozwiązań likwidacji kolizji poza przebudową gazociągu polegającą na wykonaniu nowego odcinka w oparciu o przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe /Dz.U.01.97.1055/". Nakazanie jednakże przebudowy gazociągu, jak wyżej wyjaśniono wybudowanego legalnie, nie jest uzasadnione /brak podstawy prawnej do nałożenia takiego obowiązku/. Nie jest trafny zarzut skargi, jakoby organy naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym /art. 7,8,9 i 11 K.p.a./ w szczególności poprzez pominięcie interesu właścicieli budynku mieszkalno-garażowego i podważenie zaufania obywateli do organów administracji państwowej, a to zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący nie przestrzegali warunków określonych w pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku /bez znaczenia przy tym jest, że stosowne decyzje zostały wydane niezgodnie z prawem/. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.