II SA/Rz 1038/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich -skargę oddala- II SA/Rz 1038/05 U Z A S A D N I E N I E Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371/ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] o odmowie przyznania J. B. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że J. B. w marcu 1940 r. została z cała rodziną deportowana z rodzinnej miejscowości B. do miejscowości B. powiat R., gdzie przebywała do grudnia 1942 r., następnie przeniosła się do R., a w styczniu 1943 r. do Ł., skąd w grudniu 1944 r. została repatriowana do J. Powyższe okoliczności potwierdzają dołączone przez wnioskodawczynię oświadczenia świadków i karta ewakuacyjna. Niewątpliwy jest fakt urodzenia się J. B. na terytorium /miejscowość B./, które po wojnie zostało włączone do obszaru ZSRR oraz repatriacji w grudniu 1944 r. do Polski. Nie stanowi to represji w rozumieniu powołanej wyżej ustawy i nie może być potraktowane jako działalność kombatancka, ani też jako działalność z nią równorzędna. J. B. nie została przymusowo zesłana czy deportowana do ZSRR, gdyż miejscowość B. pow. R., R., Ł. należały do województwa wołyńskiego znajdującego się w administracyjnych granicach II RP. Zatem fakt wysiedlenia na terytorium, które w późniejszym okresie zostało przyłączone do ZSRR nie stanowi podstawy przyznania uprawnień kombatanckich. Z mocy bowiem art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b cyt. ustawy jej przepisy stosuje się jedynie do osób, które przebywały "z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR". W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. B. kwestionuje zasadność odmowy przyznania uprawnień kombatanckich i wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 11 października 2005 r. oraz uwzględnienie wniosku w całości zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a także naruszenia zasad współżycia społecznego. Podnosi, że w marcu 1940 r. została deportowana. Z historii wiadomo, że w dniu 17 września 1939 r. ziemie te /B., R., Ł./ zostały wcielone do ZSRR, rozbiór Polski dokonał się pomiędzy Niemcami i ZSRR - miało to miejsce ostatecznie 28 września 1939 r. po traktacie w M. W tej sytuacji wydaje się oczywistym, że nabyła pełnię praw kombatanckich. Od września 1939 r. Polska nie miała żadnego wpływu na te tereny, które nigdy do niej nie wróciły. Są to fakty historyczne, których nie trzeba w żaden sposób udowadniać. W przypadku wątpliwości wnosi o zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze stosownym zapytaniem prawnym. Zdaniem skarżącej przepisy są jednoznaczne i w jej sytuacji w pełni korzystne. Dlatego wnosi o uwzględnienie skargi jako w pełni uzasadnionej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z podobną argumentacją, jaka została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim należy podnieść, że z mocy przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/, stanowiąc iż Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zatem zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie Sąd nie stwierdził, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 powyższej ustawy, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371/ przewiduje w swej treści możliwość przyznania uprawnień kombatanckich osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym represjami w rozumieniu tego przepisu są między innymi okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Według twierdzeń skarżącej fakt wywiezienia jej /z rodzicami i rodzeństwem/ w 1940 r. z miejscowości B. pow. B. do miejscowości B. pow. R., a następnie "przeniesienie się do miejscowości R., Ł. woj. W. spełnia dyspozycję cytowanego wyżej przepisu z uwagi na okoliczność, że tereny te zostały wcielone do ZSRR ostatecznie 28 września 1939 r. po traktacie w M.". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie negując faktu wywiezienia skarżącej z miejscowości B. do miejscowości B., a następnie R., Ł. woj. W. uznał, że J. B. nie spełnia wymogów art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b cyt. ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, bowiem nie została deportowana ani wywieziona do ZSRR, gdyż miejscowości, do których trafiła w 1940 r., znajdowały się w granicach II Rzeczypospolitej i jedynie były okupowane przez ZSRR po 17 września 1939 r. W ocenie Sądu, pogląd organu orzekającego w sprawie zasługuje na akceptację, bowiem okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie pozwalają przyjąć, że skarżąca przebywała - w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b cyt. ustawy - z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowym zesłaniu czy deportacji w ZSRR. Przede wszystkim należy zauważyć, że przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie zawierają definicji pojęcia deportacje. Odwołując się więc do potocznego jego rozumienia należy przez nie rozumieć wydalenie kogoś poza granice danego kraju, a także zesłanie do określonej, przeważnie odległej i odizolowanej miejscowości na przymusowy pobyt /vide Mały Słownik Języka Polskiego - Wyd. Naukowe PWN, W-wa 1999 r., s. 126/. Nie budzi zatem jakichkolwiek wątpliwości Sądu, że w warunkach rozpoznawanej sprawy nie może być mowy o deportacji w znaczeniu zesłania do określonej, przeważnie odległej i odizolowanej miejscowości na przymusowy pobyt w ramach jednego kraju, wynika to z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b cyt. ustawy, gdyż mowa w nim jest o przymusowych zesłaniach i deportacji do ZSRR. W przypadku J. B. nie można też mówić o zesłaniu czy deportacji poza granice b. II Rzeczypospolitej na tereny ZSRR. Bezsporne bowiem jest, że miejscowość B. pow. R., do której została skarżąca wywieziona, położona jest w granicach b. II Rzeczypospolitej. Przewidując możliwość przyznania uprawnień kombatanckich osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego polegającym na przebywaniu z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR ustawodawca - w przekonaniu Sądu - miał na myśli tereny ZSRR w granicach tego kraju według stanu sprzed 17 września 1939 r. Przepis mówiąc o terytorium ZSRR nie mógł przecież akceptować okupacji części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez ZSRR po 17 września 1939 r. i uznawać, że zajęte przez niego tereny RP przez ten fakt stały się terytorium ZSRR. Były to przecież tereny zajęte przez agresora /bez formalnej zmiany granic/, miejscowości w których przebywała skarżąca, w okresie jej pobytu w nich, nie stały się formalnie częścią terytorium ZSRR, lecz były częścią terytorium Rzeczypospolitej okupowanego przez ZSRR. Powołany wyżej przepis bez wątpienia nie mówi o deportacji z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okupowane przez ZSRR tereny RP, lecz o przebywaniu na deportacji w ZSRR. Taki stan faktyczny sprawy w zestawieniu z potocznym rozumieniem pojęcia "deportacja" nie pozwala przyjąć, że skarżąca została deportowana lub zesłana na terytorium ZSRR. Wypada nadto wskazać, że ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wprowadza przewidziane w niej przywileje dla określonej tylko grupy osób. Stąd też ze względu na charakter przyznawanych uprawnień przepisy tej ustawy nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Wobec powyższego stanowisko, iż przez deportację należy rozumieć nie tylko wywiezienie obywatela polskiego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do ZSRR, ale również wywiezienie obywatela polskiego z miejscowości położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do innej miejscowości położonej na jej terytorium /przemieszczenie w jej granicach/, aczkolwiek okupowanym przez ZSRR, jest niedopuszczalne. Z przyczyn wyjaśnionych na wstępie zarzut skarżącej, jakoby kwestionowana przez nią decyzja naruszyła zasady współżycia społecznego, nie mógł być przedmiotem rozważań i oceny Sądu, ani tym bardziej nie mógł prowadzić do wzruszenia zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn żądanie skarżącej o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie jej wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nie mógł zostać uwzględniony, bowiem takie rozstrzygnięcie /in merito/ nie mieści się w kompetencjach tego Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i dlatego na podstawie art. 151 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.