II SA/Rz 1039/18

Dnia 2 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2019 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. H. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - postanawia - odrzucić skargę. W dniu 3 sierpnia 2018 r. A. H. (dalej w skrócie: "skarżąca") nadała w placówce operatora pocztowego pismo opatrzone datą 31 lipca 2018 r. i zaadresowane do Wojewody [...] (dalej w skrócie: "Wojewoda") zatytułowane jako "wniosek". W uzasadnieniu pisma skarżąca wyjaśniła, że skarga dotyczy przyznania jej statusu osoby bezrobotnej, a także, że domaga się ustanowienia dla niej adwokata. Pismem z dnia 8 sierpnia 2018 r. Wojewoda wezwał skarżącą, aby w terminie 7 dni oświadczyła, czy jej pismo z dnia 31 lipca 2018 r. należy uznać za wniosek skierowany do organu o wyznaczenie dla skarżącej pełnomocnika prawnego, czy też jako skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie organu z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, pod rygorem uznania pisma za skargę na powyższe postanowienie. Ponieważ skarżąca nie ustosunkowała się do wezwania, organ przesłał pismo wraz z aktami sprawy nr [...] do tut. Sądu. Zarządzeniem z dnia 11 października 2018 r. Sędzia Sprawozdawca wezwał skarżącą, aby w terminie 7 dni usunęła braki formalne pisma z dnia 31 lipca 2018 r. poprzez: a) wyjaśnienie, czy adresatem tego pisma jest Wojewoda [...], czy też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, b) w przypadku stwierdzenia, że pismo to skierowane jest do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, aby w powyższym terminie wyjaśniła, czy pismo to stanowi skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, czy stanowi ono wyłącznie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, czy też jest to inny rodzaj pisma - pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 16 października 2018 r. W dniu 30 października 2018 r. skarżąca złożyła w tut. Sądzie pismo, w którym wyjaśniła, że jej pismo z dnia 31 lipca 2018 r. należy traktować jako skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. Wniosła jednocześnie o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych pisma z dnia 31 lipca 2018 r. Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2018 r. Sędzia Sprawozdawca wezwał skarżącą, aby w terminie 7 dni usunęła braki formalne wniosku z dnia 30 października 2018 r. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: a) uprawdopodobnienie braku winy w przekroczeniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi, polegające na wskazaniu konkretnych faktów lub okoliczności, które okazały się niezawinioną przez stronę przeszkodą uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie, b) złożenie dodatkowego odpisu wniosku z dnia 30 października 2018 r., - pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 12 lutego 2019 r. Ponieważ skarżąca nie wykonała wezwania, w dniu 5 marca 2019 r. Sędzia Sprawozdawca zarządził pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Art. 46 § 1 p.p.s.a. określa wymogi formalne pisma procesowego, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Należą do nich: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Zgodnie natomiast z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu, jeżeli nie spełnia określonych warunków formalnych. Dotyczy to zarówno warunków formalnych ogólnych, przewidzianych dla wszystkich pism strony (m. in. art. 46 § 1 p.p.s.a.), jak i warunków formalnych szczególnych określonych w art. 57 p.p.s.a. Jeżeli skarga dotknięta jest brakami formalnymi, Przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie siedmiodniowym – pod rygorem odrzucenia skargi. Termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków formalnych pisma jest terminem ustawowym, nie może być zatem na wniosek strony przedłużony ani skrócony, jest natomiast możliwe przywrócenie tego terminu na ogólnych zasadach. W niniejszej sprawie skarżąca w piśmie z dnia 31 lipca 2018 r. nie określiła jego adresata, rodzaju pisma oraz jego osnowy. Z akt administracyjnych wynika, że postępowanie dotyczyło przyznania, a następnie uchylenia decyzji o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Wojewoda stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej z pouczeniem o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, za pośrednictwem Wojewody [...], w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia. Sąd stwierdza, że adresatem pisma skarżącej z dnia 31 lipca 2018 r. był wyłącznie Wojewoda [...], nie wynikało natomiast z niego, że skarżąca zamierza zaskarżyć postanowienie z dnia [...] lipca 2018 r. do sądu administracyjnego. Skarżąca nie odniosła się bowiem w treści pisma do tego postanowienia. Skarżąca zatytułowała pismo jako "wniosek", w treści jego uzasadnienia użyła natomiast słów: "skarga do Wojewody [...] w sprawie bezrobocia". W uzasadnieniu pisma skarżąca wniosła o ustanowienie dla niej adwokata, a następnie stwierdziła, że od 20 lat była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i nigdy nie otrzymała propozycji zatrudnienia. Gdy sama znalazła zatrudnienie została oszukana przez pracodawcę. Oświadczyła również, że jest obcokrajowcem i wychowuje wraz z mężem trójkę dzieci. Ponieważ pismo skarżącej zawierało braki uniemożliwiające nadanie mu biegu (nie wynikało z niego kto jest adresatem pisma, co to jest za rodzaj pisma oraz jaka jest treść żądania), skarżąca została wezwania do uzupełnienia tych braków w terminie 7 dni zarządzeniem z dnia 11 października 2018 r., doręczonym skarżącej w dniu 16 października 2018 r. Oznacza to, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych uniemożliwiających nadanie pismu biegu, upływał w dniu 23 października 2018 r. (wtorek). Należy podkreślić, że wątpliwości Sądu co do adresata, charakteru i treści żądania skarżącej były uzasadnione, albowiem niezależnie od tego, że skarżąca skierowała pismo z dnia 31 lipca 2018 r. do Wojewody [...] i nazwała go "skargą", z treści pisma wynikało, że przedmiotem jej żądania jest przyznanie statusu osoby bezrobotnej i ustanowienie adwokata, a nie postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca w dniu 30 października 2018 r. złożyła w tut. Sądzie pismo, w którym wyjaśniła, że jej pismo z dnia 31 lipca 2018 r. należy traktować jako skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. Pismo to zostało zatem złożone po terminie (upłynął on bezskutecznie z dniem 23 października 2018 r.). Skarżąca złożyła jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Powyższy wniosek był dotknięty brakami formalnymi, albowiem nie zawierał: a) uprawdopodobnienia braku winy w przekroczeniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi, polegające na wskazaniu konkretnych faktów lub okoliczności, które okazały się niezawinioną przez stronę przeszkodą uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 87 § 2 p.p.s.a. ("w piśmie" będącym wnioskiem o przywrócenie terminu "należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu"); b) dodatkowego odpisu wniosku z dnia 30 października 2018 r., zgodnie z wymogiem określonym w art. 47 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Wobec nieuzupełnienia w terminie braków formalnych wniosku z dnia 30 października 2018 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem z dnia 5 marca 2019 r. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącej w dniu 11 marca 2019 r. i z dniem 18 marca 2019 r. stało się prawomocne. Konsekwencją powyższego prawomocnego zarządzenia jest bezskuteczność wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz nieuzupełnienie w ustawowym terminie braków formalnych pisma (określonego przez skarżącą jako "skarga"), o których mowa w zarządzeniu z dnia 11 października 2018 r. Uznając zatem, że pismo procesowe skarżącej może zostać – następczo i w celu zastosowania właściwego trybu procesowego – uznane za "skargę", jednakże wobec nieusunięcia jego braków formalnych w ustawowym terminie nie może ono otrzymać biegu jako skarga lub skarga połączona z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, Sąd był zobowiązany do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi. Przyjmując powyższe stanowisko, Sąd kierował się poglądem prawnym wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 (ONSAiWSA z 2014 r. nr.3 poz.39). Zgodnie z powyższą uchwałą niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd, natomiast złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a, ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Należy zatem przyjąć, że nieusunięcie braku formalnego pisma będącego skargą w ustawowym terminie skutkuje obligatoryjnym odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. art. 49 § 1 i w zw. z art. 46, 47, 57-57a p.p.s.a., nawet jeśli po upływie ustawowego terminu brak ten zostanie usunięty. W przedmiotowej sprawie skarżąca usunęła zasadnicze braki formalne skargi, o których mowa w art. 46 § 1 pkt 1-3) i art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jednak uczyniła to już po upływie ustawowego terminu (art. 49 § 1 p.p.s.a.), który nie został przywrócony na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. wobec prawomocnego zarządzenia z dnia 5 marca 2019 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku z dnia 30 października 2018 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym stanie rzeczy, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 i art. 49 § 1 oraz w zw. z art. 46 § 1 pkt 1-3) i art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a.