II SA/Rz 104/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Stanisław Śliwa Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Przedmiotem skargi J. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) z dnia [...] listopada 2009 roku, nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej KOPS) z dnia [...] października 2009 roku, nr [...] orzekającą o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego w wysokości 122,44 złotych. Kwestionowana decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych. Wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2009 roku J. S. zwrócił się do KOPS o przyznanie pomocy w formie świadczenia pieniężnego. Wskazał na swój ciężki stan zdrowia oraz brak dochodów. Decyzją z dnia [...] października 2009 roku, nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta N. KOPS przyznał J. S. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości 122,44 zł miesięcznie począwszy od 1 września 2009 roku do dnia 30 września 2010 roku. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 8, art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 106 ust. 1, 3, 4, ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ przyjął, iż J. S. jest osobą bezrobotną, bezradną w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i przewlekle chorą. Przyjęto, że rodzina wnioskującego składa się z pięciu osób: J. S., K. S., I. Sz., M. Sz., W. Sz. Organ jako niewiarygodne ocenił deklaracje wnioskującego oraz jego żony, że pozostają w oddzielnych gospodarstwach domowych. Ocenę taką wywiedziono z ustalenia, że w stosunku do małżonków nie orzeczono sądownie o rozwodzie, separacji, bądź rozdzielności majątkowej. Ponadto, w ocenie organu, na prowadzenie oddzielnych gospodarstw nie pozwalają warunki mieszkaniowe oraz dochody rodziny. Całość powyższego dała podstawę do przyjęcia, że udzielana pomoc skierowana jest nie wyłącznie do wnioskującego J. S., lecz do całej jego rodziny. W konsekwencji, orzeczono o przyznaniu zasiłku stałego, którego wysokość stanowi różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (351,00 zł) a rzeczywiście osiąganym dochodem na osobę w rodzinie (228,56 zł). Od powyższej decyzji odwołał się J. S.. Zarzucił, że organy bezpodstawnie przyjęły, iż prowadzi on z żoną oraz córką wspólne gospodarstwo domowe. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, powołaną na wstępie decyzją z dnia 17 listopada 2009 roku SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach decyzji kolegium wywiodło, że jakkolwiek zamieszkiwanie z innymi osobami nie przesądza, że prowadzą one wspólne gospodarstwo domowe, to w okolicznościach rozpatrywanej sprawy twierdzenie takie jest trafne. Nie można uznać za dowolne ustalenia, że osoby żyjące w mieszkaniu, w którym znajduje się jedna kuchnia, lodówka i sypialnia prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Organ zwrócił także uwagę, że decyzją z dnia [...] września 2009 roku, nr [...] J. S. przyznano zasiłek celowy na zakup żywności dla rodziny w miesiącu wrześniu, w tym 105 złotych wyłącznie na potrzeby wnioskującego. Decyzji tej, pomimo iż przyjęto, że przyznana nią pomoc skierowana jest do całej rodziny, J. S. nie zakwestionował. Z decyzją SKO nie zgodził się J. S. i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze podniósł, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, co w toku postępowania potwierdziły jego żona oraz córka. Mieszkanie, w którym zamieszkuje wraz z żoną, córką i dwójką wnuczek składa się z dwóch sypialni, z czego on zajmuje jedną. Skarżący korzysta z wydzielonej części kuchni, dysponuje oddzielnym urządzeniem kuchennym oraz własną lodówką. Sam się również utrzymuje. W skardze wyeksponowano nadto, że KOPS w swych wcześniejszych decyzjach orzekających o przyznaniu pomocy społecznej córce skarżącego przyjmował, że nie prowadzi ona z nim wspólnego gospodarstwa domowego; przyjmowano, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córkami oraz matką (żoną skarżącego). Na dowód powołanych twierdzeń skarżący na rozprawie w dniu 24 marca 2010 roku przedłożył kserokopie decyzji KOPS z dnia [...] grudnia 2005 roku, nr [...], z dnia [...] października 2008 roku, nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2009 roku, nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. O wadliwości rozstrzygnięcia zarówno organu I, jak i II instancji przesądza niekompletność ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, co stanowi obrazę art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Rozstrzygnięcie kwestii, czy skarżący prowadzi, czy też nie samodzielne gospodarstwo domowe jest kluczowe, albowiem ustawodawca opierając się na tej przesłance różnicuje ustawowe kryterium dochodowe, które stanowi zmienną przy obliczaniu wysokości przyznawanego zasiłku stałego. W przypadku osoby gospodarującej samodzielnie wynosi ono 477 złotych, w odniesieniu zaś do osoby w rodzinie 351 złotych. Przyjęte przez organy ustalenie, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, córką i dwójką wnuczek, wyłącznie na tej podstawie, że przemawia za tym obiektywna ocena warunków mieszkaniowych oraz dochodowych członków rodziny skarżącego jest nieprzekonywująca. W aktach administracyjnych, a w szczególności w sporządzonej przez pracownika socjalnego ocenie osoby skarżącego brak jest jakichkolwiek ustaleń co do tego, w jaki sposób odbywa codzienne gospodarowanie w mieszkaniu. Zweryfikowanie, czy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z członkami swojej rodziny, wobec ich jednoznacznych deklaracji negatywnych, wymaga nie tylko ustalenia jak przedstawiają się ich warunki mieszkaniowe; z ilu izb składa się mieszkanie i jakie jest jego wyposażenie, ale również jak faktycznie domownicy z mieszkania korzystają. W toku całego postępowania skarżący wielokrotnie podkreślał, że nie korzysta z jakiejkolwiek pomocy żony i córki, utrzymuje się samodzielnie i samodzielnie gospodaruje (oświadczenie z 21 sierpnia 2009 roku, wniosek z 28 września 2009 roku, odwołanie od decyzji organu I instancji) . Twierdzenia te zostały potwierdzone przez żonę i córkę skarżącego. Właściwe uzasadnienie negatywnej oceny tych dowodów nie może ograniczać się do wniosku, że jest to niewykonalne z uwagi na warunki mieszkaniowe oraz dochody uzyskiwane przez poszczególnych członków rodziny skarżącego. Złożone przez niego wyjaśnienia przekonują, że pomimo skromnych warunków mieszkaniowych jest to możliwe. Rzeczą organów było więc ustalić, w jaki sposób w przyjętych warunkach mieszkaniowych funkcjonuje skarżący, a w szczególności, czy korzysta z takiej samodzielności, że można wnioskować, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie można również pominąć powołanej przez skarżącego okoliczności, że we wcześniejszych decyzjach z dnia [...] grudnia 2005 roku, [...] października 2008 roku, oraz z [...] kwietnia 2009 roku, w których KOPS rozstrzygał o przyznaniu pomocy społecznej córce skarżącego przyjęto, iż nie wchodzi on w skład prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego. Jakie były podstawy odmiennej oceny przyjętej przez organy w postępowaniu, w którym wydano zaskarżoną decyzję, nie sposób ustalić. Całość powyższego uprawnia do wniosku, że zarówno decyzja zaskarżona, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały oparte na niekompletnych ustaleniach faktycznych, co przesądza o ich wadliwości; decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 §1 i § 3 K.p.a. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organy uwzględnią wyżej sformułowane wskazania i celem ich realizacji podejmą stosowne czynności procesowe. Mając na uwadze wyżej przedstawione argumenty Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.