II SA/Rz 1041/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. J. działającej przez kuratora T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w części dotyczącej ustalenia miesięcznej opłaty P. H. za pobyt dziecka J. J. w rodzinie zastępczej T. i K. J. ze względu na bezprzedmiotowość, oraz ustalenia tej opłaty B. J. w wysokości 660 zł miesięcznie od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 października 2015 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., w dacie orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "K.p.a.") oraz art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2 i ust. 6 oraz art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ( Dz.U. z 2015 r., poz. 332; w dacie orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 575; dalej: "ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej" ). Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] –Sąd Rodzinny ograniczył władzę rodzicielską B. J. i P.H. nad małoletnim Jakubem J. ur. 9 lipca 2002 r. w R. przez umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej dziadków macierzystych K. i T. J., ustalając miejsce pobytu przy rodzinie zastępczej. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał rodzinie zastępczej od dnia 28 listopada do dnia 30 listopada 2012 r. w kwocie 66 zł, a od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej niż do osiągnięcia pełnoletności w kwocie 660,00 zł. Następnie w dniu 3 listopada 2014 r. zawiadomiono B. J. oraz P.H. o wszczęciu postępowania w sprawie miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, oraz skierowano do nich pismo informujące o możliwości ubiegania się o ulgę odstąpienia od ustalenia tej opłaty. Wniosek złożył P. H. Do wniosku dołączył dokumenty przedstawiające jego sytuację finansową, a także oświadczenie o stanie majątkowym. W stosunku do B. J. organ ustalił, że zamieszkuje ona wspólnie z T. i K. J., zajmuje oddzielny pokój, nieregularnie dokłada się do opłat mieszkaniowych. Jest leczona psychiatrycznie, stan zdrowia powoduje sytuacje konfliktowe. Z adnotacji służbowej z dnia 2 grudnia 2014 r. wynika, ze T. J. poinformowała Skarżącą o konieczności złożenia wniosku dotyczącego odstąpienia od ustalenia płatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił B. J. odstąpienia od ustalenia w całości miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, względem P.H. odstąpił od ustalania tej opłaty. Następnie opisaną na wstępie decyzją umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka P. H., a ustalił opłatę B. J.. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 104 i art. 105 § 1 K.p.a., art. 182 ust. 3, art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 6, ust. 7a i ust. 7b, art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W uzasadnieniu wskazano, że odstąpienie od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej względem P.H. czyni postępowanie w przedmiocie jej ustalenia w stosunku do w/w bezprzedmiotowym. B. J. nie złożyła stosownego wniosku, a organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od ustalania opłaty miesięcznej za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, co z kolei uzasadniało ustalenie tej opłaty względem Skarżącej. W odwołaniu od powyższej decyzji B. J. wskazała, że nie dysponuje kwotą 660 zł. Jedyny dochód, który otrzymuje to renta w wysokości 450 zł. Wskazaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja jest konsekwencją wydanej wcześniej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] o odmowie odstąpienia B. J. ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Od powyższej decyzji, żadna ze stron nie złożyła odwołania, w związku z czym decyzja stała się ostateczna. Kwestionowanie na obecnym etapie postępowania możliwości płatniczych Skarżącej nie może przynieść oczekiwanego rezultatu. Aktualnie Skarżąca może wystąpić o zastosowanie względem niej jednej z ulg w postaci: odroczenia, rozłożenia na raty bądź umorzenia należności. W dniu 15 czerwca 2015 r. koordynator Rodzinnej Pieczy Zastępczej Zespołu do Spraw Organizacji Pieczy Zastępczej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przekazał kserokopie dokumentów dotyczących ubezwłasnowolnienia częściowego B. J.: postanowienie Sądu Okręgowego w [...] Wydział I Cywilny z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt [...] w przedmiocie ubezwłasnowolnienia częściowego B. J.. W skardze do Sądu Skarżąca tak, jak w odwołaniu wskazała, że nie dysponuje kwotą 660 zł, jedyny dochód jaki posiada to 460 zł z tytuły renty. Uzasadniła to obszerniej w uzupełnieniu skargi z dnia 14 sierpnia 2015 r. wskazując, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe od rodziców, nie dokłada się do utrzymania mieszkania, nie ma żadnych oszczędności ani majątku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z informacji uzyskanych przez Sąd wynika, że postanowieniem z dni 19 stycznia 2016 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] – III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla B. J. kuratora w osobie T. J.. Na wezwanie Sądu skarga została podpisana przez Teresę J.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd stwierdził istotne naruszenie przepisów postępowania, które spowodowało konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Strona postępowania B. J. postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt [...] została częściowo ubezwłasnowolniona. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 7 maja 2015 r. Oznacza to, że w toku postępowania przed SKO B. J. nie mogła samodzielnie występować, a jedynie przez kuratora ustanowionego przez sąd opiekuńczy, co nie miało miejsca. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. doręczono B. J., a nie jej kuratorowi. Przesądza to o naruszeniu art. 30 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 16 § 1 i 2 k.c., które mogło wpłynąć na wynik sprawy, stanowiło naruszenie gwarancji praw procesowych osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Sąd nie może wiążąco wypowiedzieć się co do merytorycznej prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż brak prawidłowej reprezentacji uniemożliwił skarżącej podejmowanie koniecznych czynności procesowych, składanie wniosków, prowadzenie dowodów. Właściwe ustalenie stanu faktycznego przez organ ma miejsce tylko wtedy, gdy strona ma możliwość skorzystania ze swoich uprawnień procesowych. Świadczy to o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Sąd stwierdza, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium zapewni B. J. prawidłową reprezentację i będzie miało na uwadze fakt, że czynności w dotychczasowym postępowaniu podejmowała osoba, co do której istniały przesłanki do jej ubezwłasnowolnienia, a później osoba ubezwłasnowolniona. W celu ochrony jej praw Kolegium w szczególności pouczy kuratora skarżącej w trybie art. 9 K.p.a. o przysługujących jej uprawnieniach procesowych oraz art. 194 ust. 3 ustawy. SKO zakreśli też jej odpowiedni termin w celu umożliwienia jej skorzystania z przysługujących jej uprawnień. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.