II SA/Rz 1042/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 24 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J. B. przyznania uprawnień kombatanckich powołując jako podstawę prawną przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz.U. Nr 42, poz. 371 z 2002 r./. W uzasadnieniu naprowadził, iż w wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż J. B. zatrudniony był w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w okresie od 20 listopada 1951 do 31 maja 1952 r. w charakterze kuriera poczty specjalnej. Nie kwestionując wiarygodności przedłożonych oświadczeń świadków należy uznać, iż ze względu na wskazane okoliczności nie ma zastosowania przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o przyznaniu uprawnień kombatanckich. W piśmie zatytułowanym "odwołanie" J. B. wniósł o zmianę decyzji podkreślając, iż do lat 90-tych nigdy nie przyznawał się do swojej działalności w szeregach BCh i AK albowiem piastował różne stanowiska, a dopiero po ukazaniu się ustawy o kombatantach mógł to ujawnić. Po ponownym rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] października 2006 r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną powołując jako podstawę prawną przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. nr 42, poz. 371/. W uzasadnieniu wskazał, iż w wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia [...] lipca 1999 r. J. B. pozbawiony został uprawnień kombatanckich. Ponownie złożył wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Batalionach Chłopskich w okresie od lipca 1943 do kwietnia 1944. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił zmiany ostatecznej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzje organów obu instancji a w uzasadnieniu wskazał iż prowadząc ponownie postępowanie należy ponownie rozpoznać wniosek J. B. zgodnie z jego intencją. Złożenie takiego wniosku oznaczało, że skarżący domagał się wszczęcia i przeprowadzenia postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich w trybie przewidzianym w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz. U. nr 42, poz. 371/. Jest to postępowanie w trybie zwykłym. Okoliczność prawomocnego pozbawienia go uprawnień kombatanckich /jako dotyczące innej co do przedmiotu sprawy/ nie tworzy dla takiego postępowania stanu powagi rzeczy osądzonej i nie stanowi formalnej przeszkody przeciwko przeprowadzeniu takiego postępowania /art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a./, aczkolwiek ustalenia postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich i przeprowadzone w tym postępowaniu dowody mogą mieć wpływ i to niekiedy przesądzający na treść rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie ponownie uprawnień kombatanckich. Organy obu instancji rozpoznając ponownie sprawę uznały, iż ustalenie w poprzednim postępowaniu iż J. B. był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego uniemożliwia przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walkach w szeregach Batalionów Chłopskich. W skardze na tą decyzję J. B. nie wskazał kierunku jej weryfikacji. Ponownie podkreślił, iż nigdy nie brał udziału w likwidacji reakcyjnego podziemia, a jego praca w Urzędzie Bezpieczeństwa była przypadkowa i bardzo krótka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd może uwzględnić skargę, jeżeli dopatrzy się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy - przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./. Bezspornym jest, że decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J. B. uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walkach w czasie wojny w szeregach Batalionów Chłopskich. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 353/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzje organów obu instancji wydane w trybie art. 155 k.p.a., a w uzasadnieniu wskazał iż prowadząc ponownie postępowanie należy ponownie rozpoznać wniosek J. B. zgodnie z jego intencją. Złożenie takiego wniosku oznaczało, że skarżący domagał się wszczęcia i przeprowadzenia postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich w trybie przewidzianym w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. nr 42, poz. 371, t.j./. i jest to postępowanie prowadzone w trybie zwykłym. Ustalenie w postępowaniu o pozbawienie go uprawnień kombatanckich i przeprowadzone tam dowody mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie /.../ było przedmiotem zaskarżenia - przepis art. 153 ustawy p.p.s.a. J. B. domaga się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walkach w szeregach Batalionów Chłopskich. Okoliczność tą potwierdził zeznaniami świadków dołączonymi do akt. Nie budzi wątpliwości zarówno organu jak i rozstrzygającego w sprawie Sądu, iż skarżący J. B. faktycznie walczył w szeregach Batalionów Chłopskich. W aktach administracyjnych zalega również informacja, że w okresie od 20 listopada 1951 r. do 31 maja 1952 roku był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w charakterze kuriera poczty specjalnej. Służbę Wojskową odbywał od 18 maja 1949 r. przeniesiony do rezerwy 10 października 1951 roku. Okoliczność, iż był zatrudniony w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego potwierdził również życiorys skarżącego. W piśmie skarżącego z dnia 12 lipca 1997 roku będącego "uzupełnieniem życiorysu" znajduje się informacja, że jego okres pracy w urzędzie bezpieczeństwa był przypadkowy. Zgłosił się do pracy jako radiotelegrafista, jego zdaniem faktycznie był tylko "chłopcem na posyłki". Po ujawnieniu iż ktoś z jego rodziny wyjechał do USA dano mu do zrozumienia, iż jego praca w urzędzie bezpieczeństwa jest nieporozumieniem i na własną prośbę odszedł. Materialno-prawną podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 21 ust. 2 pkt 4a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. nr 42, poz. 371, t.j./. Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt ustawy ma zastosowanie, także do osoby która w latach 1944-1956 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego urzędu służby lub funkcji /patrz: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 października 2002 r., OPS 2/02/. Wykładnia językowa, systemowa i historyczna pozwala przyjąć, iż przepis art. 21 ust. 2 cyt. ustawy wskazuje krąg osób, którym nie przysługują uprawnienia kombatanckie określone w ustawie, a wśród nich wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a. Przepis ten oceniał Trybunał Konstytucyjny, który w orzeczeniu z 15 lutego 1994 r. sygn. K 15/93 przyjął, iż "aparat bezpieczeństwa publicznego oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w resorcie bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Podobnie Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się co do interpretacji pojęcia "zatrudnienia". Uważa się, iż oznacza ono pozostawanie w stosunku pracy zarówno na podstawie umowy o pracę, jak też na innych podstawach /mianowanie, powołanie/. Pogląd zawarty w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego podzielił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1995 r. sygn. akt III ARN 6/95 /OSNAPiUS 1995, nr 16, poz. 199/ wyjaśniając, iż w związku z obwieszczeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego dla oceny uprawnień osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu kombatanta, nie ma znaczenia w jakich okolicznościach osoba ta znalazła się w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa ani też jakie wykonywała tam zadania. W związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego nastąpiła nowelizacja cyt. ustawy dokonana ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. nr 68, poz. 436/ zmieniony został przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ale także dodane zostały ust. 3 i 4, które wprowadziły możliwość tzw. "samooczyszczenia". Łączna analiza przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i przepisu art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach wyraźnie wskazuje, że tzw. "samooczyszczenie" odnosiło się także do osoby, która była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i nie pełniła służby lub funkcji w tych strukturach. Wobec tego przyjąć należy, że zmiana art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach powołaną przez skarżącego ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. nie polegała na ograniczeniu kręgu osób objętych tym przepisem wyłącznie do osób, które w ramach zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa pełniły służbę lub funkcję, a tym samym wyłączeniu z tego kręgu tych osób, które były zatrudnione w tych strukturach na stanowiskach pomocniczych i nie pełniły służby lub funkcji. Nie jest możliwy do zaakceptowania pogląd, iż ustawodawca w jednym przepisie /art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a/ wyłącza z kręgu osób, które są pozbawione uprawnień osoby tylko zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, które w nich nie pełniły służby lub funkcji, a w kolejnym przepisie /art. 21 ust. 3 pkt 2/ wyłącza stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. te osoby, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia w tych strukturach wykonywały zadania wyłącznie nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Inaczej mówiąc, przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy, który niewątpliwie miał zastosowanie także do osób "tylko zatrudnionych" w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa ma sens w odniesieniu do tych osób tylko wówczas, gdy są one objęte przepisem art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a tej ustawy. Wobec tego, jeżeli w aktach przedmiotowej sprawy zalega informacja, że J. B. w okresie od 20 listopada 1951 r. do 31 maja 1952 był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w R. ma zastosowanie przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt. ustawy i bez względu na przynależność w innym okresie od ugrupowań wyzwoleńczych nie może być uznany kombatantem w rozumieniu przepisów ustawy. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/ Sąd skargę oddalił.