II SA/Rz 1042/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. E. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nałożenia obowiązku postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych i ustanowić dla niej adwokata. L. E. we wniesionej przez siebie skardze na decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] zwróciła się z wnioskiem o objęcie jej prawem pomocy, który następnie podtrzymała w złożonym urzędowym formularzu PPF (mającym zastosowanie w tym zakresie względem osób fizycznych w postępowaniu sądowoadministracyjnym), domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Powołując się w nim na konieczność obrony swoich praw wynikających z zalewania przez sieć kanalizacyjną piwnicy jej domu wskazała na swój wiek (71 lat), zły stan zdrowia (orzeczona niepełnosprawność w stopniu znacznym, liczne schorzenia, poruszanie się o kuli łokciowej) oraz niskie dochody (emerytura w wysokości 902 zł. brutto /775 zł. netto), które nie zapewniają jej godziwego życia i pełnego pokrycia wydatków wynikających z codziennej egzystencji. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, wnioskodawczyni prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, zajmując dolną kondygnację (pow. 42 m²) związanego z przedmiotem skargi budynku (górną zajmuje jej syn z rodziną). Jest także współwłaścicielką starego drewnianego budynku pozbawionego mediów, działek rolnych o pow. 22,34 arów oraz budynku mieszkalno – gospodarczego, zajmowanego przez jej córkę i wnuka. Średnie miesięcznie wydatki za gaz, energię elektr., wodę i kanalizację, nieczystości stałe, podatek od nieruchomości, telefon i telewizję wynoszą 441 zł., koszt zakupu lekarstw (na nadciśnienie, osteoporozę i zaćmę) - ok. 165 zł., pozostała kwota ok. 168 zł. przeznaczana jest wyżywienie; na wykup wszystkich lekarstw oraz inne wydatki brakuje jej środków. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Dochodzone przez L. E. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata dotyczy jego przyznania w zakresie całkowitym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. W sytuacji zaś, kiedy osoba wnioskująca wykaże brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, stanowi to przesłankę do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – art. 245 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy. Wyznacznikami możliwości wywiązania się z ustawowego obowiązku poniesienia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) jest więc sytuacja materialna osoby wnioskującej związana z uzyskiwanymi przez nią oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym (o ile takie są) dochodami, ponoszonymi wydatkami oraz posiadanymi wartościowymi składnikami majątkowymi. Dokonana w kontekście powyższego analiza wniosku L. E. przemawia za jego uwzględnieniem w całości. Skarżąca zamieszkuje samotnie, stąd nie może liczyć na ewentualne wsparcie osób wspólnie gospodarujących, chociażby poprzez partycypację w ponoszonych opłatach. Nie posiada też żadnych wartościowych składników majątkowych. Posiadane przez nią źródło dochodów (nawet biorąc pod uwagę przysługujący jej zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł., co potwierdziła w piśmie z dnia 2 października 2012 r., k. 42 akt sądowych) jest na tyle niskie, że zgodnie z wnioskiem, bez wątpienia pozwala jej to na zaspokojenie tylko najważniejszych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem siebie i domu (rodzaj i wysokość tych wydatków nie nasuwa przy tym wątpliwości co do faktycznego ich ponoszenia przez wnioskodawczynię). Ograniczone możliwości samodzielnego zaspokojenia przez skarżącą wszystkich swoich podstawowych potrzeb życiowych, przy braku jakichkolwiek oszczędności oraz możliwości pozyskania dodatkowych środków finansowych powodują, że sytuacja materialna bez wątpienia nie pozwala jej na opłacenie związanych ze sprawą kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy prawnego z wyboru. Brak jest przy tym uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że może w tym zakresie liczyć na jakąkolwiek pomoc innych osób (w tym syna i córki posiadających własne rodziny), lub że jej sytuacja materialno – bytowa oraz możliwości płatnicze mogą ulec w najbliższym okresie poprawie. Przesądza to o uznaniu zasadności jej wniosku w całości, co pozostaje w ścisłym związku z celem instytucji prawa pomocy, jakim jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu i możliwości skorzystania bez względu na sytuację materialną z wszystkich przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień. Mając powyższe na uwadze, wobec stwierdzonego braku możliwości wygospodarowania przez skarżącą chociażby części środków na pokrycie kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.