II SA/Rz 1043/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i zwolnienia od opłaty od zażalenia w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia - postanawia - I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia wnioskodawczyni od opłaty od zażalenia. II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia. H. Z. sporządziła następnie i wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wraz z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Powyższy środek zaskarżenia został odrzucony postanowieniem tut. Sądu z dnia 17 czerwca 2016 r. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu (PPF) skarżąca wskazała, że ubiega się o ustanowienie radcy prawnego. Podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem i synem. Wymienieni mieszkają w domu o pow. 120 m.kw. Na ich majątek składa się nieruchomość rolna o pow. 1,10 ha. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę otrzymywane przez męża wnioskodawczyni w wysokości 1200 zł. Jako stałe wydatki skarżąca podała: 150 zł – rata kredytu, 150 zł – energia elektryczna za okres dwóch miesięcy, 280 zł – podatek rolny. Strona zwróciła uwagę, że zarówno ona, jak i jej mąż są osobami dotkniętymi różnymi schorzeniami. Uznając, że informacje te są niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącej, wezwano ją do ich uzupełnienia w zakresie podania: wysokości comiesięcznych wydatków na wyżywienie, lekarstwa, utrzymanie domu, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu, czy skarżąca bądź jej syn wykonują jakieś prace dorywcze, a jeśli tak, to wskazanie związanego z nimi dochodu, posiadanych pojazdów mechanicznych i kosztów ich utrzymania, sposobu wykorzystania nieruchomości rolnej, daty i celu zaciągnięcia kredytu. W wezwaniu zwrócono także uwagę na konieczność wskazania, czy strona jest właścicielką "innej nieruchomości" w związku z brakiem uzupełnienia stosownej rubryki formularza wniosku o prawo pomocy. Ponadto, wezwanie dotyczyło także przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych strony, jej męża oraz syna. Na powyższe wezwanie H. Z. nie udzieliła odpowiedzi. W dniu 18 sierpnia 2016 r. wpłynęło do tut. Sądu zażalenie strony na postanowienie tut. Sądu z dnia 21 lipca 2016 r. odrzucające jej zażalenie na wymienione postanowienie z dnia 17 czerwca 2016 r. Jednocześnie H. Z. wniosła o zwolnienie jej od opłaty związanej ze złożonym środkiem zaskarżenia. W zakresie swojej sytuacji materialnej odwołała się do wcześniej złożonych w sprawie pism. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że H. Z. zwolniona jest w niniejszej sprawie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a to z mocy brzmienia art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej następnie "P.p.s.a. Dlatego postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od tych kosztów należało umorzyć na podstawie art. 249a P.p.s.a. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie postępowania sądowego może zostać przyznane prawo pomocy. W świetle art. 245 § 1 P.p.s.a. obejmuje ono całkowity bądź częściowy zakres. W tym drugim wymiarze mieści się ustanowienie pełnomocnika, o co ubiega się skarżąca. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., częściowe prawo pomocy adresowane jest do osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, jak też stanu rodzinnego bądź też budzi wątpliwości, istnieje możliwość wezwania strony o złożenie dodatkowego oświadczenia i (lub) przedłożenia dodatkowych dokumentów w tym zakresie. Kiedy strona wezwana w powyższym trybie milczy wobec tego wezwania bądź też wprawdzie udziela odpowiedzi, lecz niepełnej, wówczas uzasadnionym jest odmowa przyznania jej żądanego prawa pomocy. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z brzmieniem powołanego wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to wnioskodawca winien wykazać, że znajduje się w sytuacji, która wskazuje na potrzebę udzielenia mu wsparcia. Dlatego też to jego zadaniem jest jak najpełniejsze przedstawienie swojej sytuacji rodzinnej i materialnej, celem umożliwienia dokonania przez sąd (referendarza sądowego) oceny w tym przedmiocie. Skoro zaś strona zarówno sama, jak też pomimo wezwania o podanie konkretnych danych, nie wskazuje potrzebnych informacji, musi się liczyć z odmownym rozpatrzeniem jej wniosku w związku z niewykazaniem ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. H. Z. podała niedostateczną ilość danych w swoim oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i dlatego wezwana została do wskazania dodatkowych informacji. Wymieniona nie odpowiedziała jednak w żaden sposób na to wezwanie, a zatem przyjęto, że nie spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., bowiem nie udowodniła powyższego. Nie podała mianowicie, czy wraz z synem podejmują jakieś prace dorywcze, co miało na celu ustalenie całkowitego dochodu rodziny. Nie wskazała także wysokości comiesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, jak też domu, w którym mieszkają. Nie wyjaśniła, na co zaciągnięty został kredyt z miesięczną ratą 150 zł, a zasadniczo wydatek związany ze spłatą prywatnego zobowiązania strony nie ma pierwszeństwa przed kosztami postępowania, bowiem nie stanowi wydatku koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie nadesłała wreszcie żądanych wyciągów z rachunków bankowych. Zajmując taką postawę strona utrudniła dokonanie właściwej oceny jej sytuacji finansowej, co skutkowało koniecznością negatywnego ustosunkowania się do jej żądania. Podstawę orzeczenia o odmowie ustanowienia na rzecz skarżącej radcy prawnego jest art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.