II SA/Rz 1043/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. F. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1043/17 umarzającego postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i odmawiającego ustanowienia radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do odsetek od zasiłku stałego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1043/17 wydanym przez starszego referendarza sądowego w pkt I umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia K. F. od kosztów sądowych, w pkt II odmówiono ustanowienia radcy prawnego. Odnośnie pkt I wskazano, że przedmiot skargi dotyczy postępowania administracyjnego w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej, zatem w tego rodzaju sprawach strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Natomiast odnośnie pkt II wskazano, że wnioskodawca nie przedstawił danych, dodatkowych informacji o które był wzywany, pozwalających na dokonanie prawidłowej oceny możliwości płatniczych. W zakreślonym terminie do wniesienia środka zaskarżenia K. F. złożył sprzeciw zaskarżając ww. postanowienie. Wskazał, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy następuje na podstawie informacji o stanie majątkowym przedstawionych na druku PPF i w aktach sprawy. Podał, że z druku PPF można wywnioskować zamożność składającego wniosek, a wzywanie o dodatkowe informacje jest tworzeniem zbędnej dokumentacji. Podał, że jego dochód całkowity to 604 zł, nadto jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowany stałym. Podał, że nie ma co ujawniać, gdyż już w formularzu podał, że nic nie posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Ustanowienie radcy prawnego (czego domaga się skarżący, gdyż jak słusznie zauważył referendarz w zaskarżonym postanowieniu wnioskodawca korzysta na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych) objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy podkreślić, że prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest instytucją szczególną, mogącą mieć zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych. Ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przyznanie prawa pomocy musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Jak wyżej wskazano, żądanie wnioskodawcy odnosi się do ustanowienia na jego rzecz zawodowego pełnomocnika. Po przeanalizowaniu wniosku oraz sprzeciwu Sąd uznał, że zawarte tam informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim z uwagi na brak wystarczających i rzetelnych informacji (mimo wystosowanego do wnioskodawcy wezwania), pozwalających na pozytywne rozpoznanie wniosku. Na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku na formularzu PPF ustalono, że K. F. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada jakiegokolwiek majątku: rzeczy ruchomych, nieruchomości, zasobów pieniężnych. Pobiera zasiłek stały w kwocie 604 zł. Podał, że opłaty za telefon wynoszą 30 zł, na leki wydaje 200 zł. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Z uwagi na niewystarczające dane, wnioskodawca został wezwany przez starszego referendarza sądowego do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych (szczegółowo wskazanych w wezwaniu z 4 października 2017 r.). Z obowiązku tego K. F. nie wywiązał się, nie nadesłał żadnych informacji czy dokumentów do których przedłożenia został wezwany. Również w złożonym sprzeciwie nie odniósł się w żaden sposób do wezwania referendarza, nie przedstawił żadnych okoliczności, które pozwoliłyby zakwestionować ustalenia dokonane przez referendarza sądowego. W tych okolicznościach Sąd uznał, że przedstawione informacje nie potwierdzają spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, a sam wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący i wiarygodny, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że kryterium udzielenia przyznania prawa pomocy jest kryterium dochodowe. Tym samym ukrywanie faktycznej wysokości dochodów a także ponoszonych wydatków, nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Użyty w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, że to na osobie ubiegającej się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania, że spełniona została przesłanka do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy oraz ujawnienia wszystkich dochodów i ponoszonych wydatków. W jego interesie "leżało" przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. GZ 146/2004 NSA, publ. LexPolonica nr 375745). Nadto zobowiązany jest także do udzielenia pełnej odpowiedzi na kierowane do niego, w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwanie o wskazanie dodatkowych danych i nadesłanie dodatkowych dokumentów. Brak reakcji na takie wezwanie – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie – musi skutkować przyjęciem, że strona nie wykazała przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jednocześnie Sąd zauważa, że korzystanie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy art. 239 § pkt 1 lit. b P.p.s.a., nie rodzi automatycznie po stronie skarżącego prawa do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.