II SA/Rz 1044/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. E. P. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od wniesionej przez nią skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści tego wniosku i złożonego przez skarżącą dodatkowego oświadczenia wraz z załącznikami wynika, iż: - prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z 90-letnią matką, - posiadany przez nich majątek obejmuje drewniany dom o pow. 40 m² wraz z 20-arową działką na której jest posadowiony oraz działkę budowlaną o pow. 13,43 a, - na uzyskiwane przez nich dochody (netto) składa się renta z tytułu niezdolności do pracy skarżącej w kwocie 746 zł. oraz renta rodzinna jej matki wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 964 zł., - ich stałe miesięczne wydatki obejmują opłaty za gaz – 25 zł., wodę – 25 zł. i energię elektryczną – 40 zł., a także zakup opału – 200 zł. oraz leków dla skarżącej – 100 zł. i jej matki – 200 zł.); pozostała różnica między dochodami a wydatkami przeznaczana jest na zakup żywności i środków czystości oraz opłacenie telefonu. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., może obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać – zgodnie z § 4 tego artykułu - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w w/w zakresie jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Mając na uwadze całokształt sytuacji materialno – bytowej E. P. i jej matki uznano, że co do zasady kwalifikuje się ona do uzyskania wsparcia w zakresie kosztów sądowych, chociaż jednocześnie sytuacja ta nie przesądza o całkowitym braku możliwości partycypowania przez nią w tych kosztach. Punktem wyjścia do takiego stwierdzenia jest przede wszystkim odnoszona do wysokości związanych ze skargą kosztów sądowych analiza możliwości płatniczych E. P. wynikająca z porównania dochodów i wydatków jej oraz matki (dla potrzeb prawa pomocy pod uwagę brane są dochody i wydatki wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym). Przy łącznych dochodach 1710 zł. netto miesięcznie, ich stałe miesięczne wydatki na ogrzewanie, zakup leków oraz opłaty za gaz, energię elektr. i wodę wynoszą 790 zł.; oznacza to że pozostała kwota, tj. 920 zł. stosownie do oświadczenia wnioskodawczyni przeznaczana jest na zakup żywności, środków czystości oraz opłacenie telefonu (ewentualnie na inne drobne nieprzewidziane wydatki). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. na stronach postępowania ciąży ustawowy obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów; zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym zobowiązane są do tego wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (potwierdza to m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Kryterium to skarżąca przy zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych oraz stałych dochodach swoich i matki niewątpliwie spełnia. Potencjalny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu związany z poniesieniem kosztów sądowych musi więc dotyczyć realnego zagrożenia dla zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb życiowych. Oznacza to, że z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi nie korzystają wszystkie normalnie ponoszone wydatki, lecz tylko obiektywnie najważniejsze; wydatki nie mające charakteru bezwzględnie koniecznego muszą zostać zaniechane, a wszystkie inne – łącznie z koniecznymi - ograniczone do niezbędnego minimum. Oprócz wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 500 zł., do najbardziej prawdopodobnych kosztów które mogą wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi (100 zł.) oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia (połowa wpisu od skargi, tj. 250 zł.). Mimo że jak wynika z udzielonych przez skarżącą informacji większość wydatków jej i matki dotyczy zabezpieczenia podstaw ich egzystencji, uznano, że możliwe będzie wygospodarowanie przez nią pewnych niewielkich środków finansowych na opłacenie części kosztów sądowych. Równoważąc ustawową przesłankę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny z wyjątkowym charakterem prawa pomocy i wyrażonym w art. 199 P.p.s.a. ustawowym obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie stwierdzono, że obciążenie skarżącej kosztami sądowymi w wysokości 200 zł. będzie adekwatne do jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, nie stwarzając zagrożenia dla pokrycia ich uzasadnionych wydatków życiowych. Ponieważ kwota ta jest niższa od pełnego wpisu od skargi oznaczać to będzie po stronie wnioskodawczyni jednorazowy wymóg jej uiszczenia z tego tytułu i zwolnienie jej w sprawie od pozostałej większej części tego wpisu (300 zł.) oraz od wszystkich innych kosztów sądowych, które mogą jeszcze wystąpić (bez względu na ich wysokość). Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia wniesionej przez nią skargi przez sąd pierwszej instancji, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (w tym w/w kwoty nieobjętej przyznanym zwolnieniem). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.