II SA/Rz 1047/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi M.Z. (dalej: Skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], Burmistrz Gminy i Miasta [...], uchylił decyzję z dnia [...] października 2017 r. nr [...] przyznającą Skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko K.Z. Przesyłka skierowana na adres Skarżącej, [...], zawierająca w/w decyzję była dwukrotnie awizowana w dniu 10 marca 2018 r. oraz 21 marca 2018 r., a następnie została złożona do akt sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w dniu 10 marca 2018 r. adresat odmówił przyjęcia przesyłki. W dniu 10 maja 2018 r. do Urzędu Gminy i Miasta w [...] wpłynęło odwołanie Skarżącej od opisanej wyżej decyzji, sporządzone z datą 10 maja 2018 r. W odwołaniu Skarżąca podniosła, że w/w decyzja nie została jej doręczona, a wiedzę o jej wydaniu powzięła z pisma Wojewody [...] z dnia 25 kwietnia 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], SKO w [...], działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: k.p.a.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia w/w odwołania. W uzasadnieniu Organ powołując się na art. 47 k.p.a., wyjaśnił, że w przypadku odmowy przyjęcia przesłanego stronie pisma włącza się je do akt sprawy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy, jednocześnie przyjmując, że zostało ono doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Kolegium wskazało, że decyzja Burmistrza Gminy i Miasta [...] została doręczona Skarżącej w dniu 10 marca 2018 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji i zawartej tam adnotacji, że pisma nie doręczono, gdyż adresat odmówił jego przyjęcia. Natomiast Skarżąca złożyła odwołanie w dniu 10 maja 2018 r., a więc po upływie wymaganego prawem 14-dniowego terminu do jego wniesienia, który upływał z dniem 24 marca 2018 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca wniosła o uchylenie opisanego wyżej postanowienia Kolegium oraz poprzedzającej go decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...]. Uzasadniając skargę podała, że nie odmówiła przyjęcia zaskarżonej decyzji w dniu 10 marca 2018 r., bowiem w jej miejscu zamieszkania żaden "doręczyciel" nie był obecny, zaś zalegające w aktach zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji nie jest opatrzone żadną pieczęcią (okrągłą) operatora pocztowego, nie jest czytelnie podpisane z imienia i nazwiska przez rzekomego "doręczyciela" i nie jest oryginałem lecz tylko kopią przesyłki faxem "dowodu odbioru" z Urzędu Gminy i Miasta w [...] do SKO w [...]. Ponadto Skarżącej nie doręczono również innych wydanych w jej sprawach pism oraz decyzji. Podniosła również, że o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedziała się z pisma Wojewody [...] nr [...], doręczonego jej w dniu 25 kwietnia 2018 r. Zdaniem Skarżącej, Burmistrz wydając przedmiotową decyzję naruszył art. 7, 77 i 107 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., a ponadto naruszył ustawę z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, nie doręczając tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga została uwzględniona, bowiem postanowienie SKO narusza prawo w sposób skutkujący koniecznością jego wyeliminowania. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwana dalej w skrócie "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie SKO w [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego – art. 134 K.p.a.. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego poprzez treść odwołania podnosiła, że decyzja Burmistrza nie został Jej w żaden sposób doręczona, zaś o samej decyzji w/w Organu uzyskała wiedzę dopiero z treści pisma Wojewody z dnia 25 kwietnia 2018 r. SKO oparło swe postanowienie m.in. na treści art. 47 § 1 K.p.a., który stanowi: Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. Natomiast w myśl § 2 tego artykułu w przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Przytoczono przepis, jak słusznie zauważa SKO, opiera się na fikcji doręczenia wynikającej ze stwierdzonego przez osobę doręczającego braku akceptacji odbioru przesyłki przez jej adresata. Prawdą jest też to, że ustanowiona w art. 47 k.p.a. fikcja prawna doręczenia pisma w dacie odmowy jego przyjęcia przez adresata ma zastosowanie w każdym przypadku, gdy adresat odmówi przyjęcia pisma, bez względu na sposób jego doręczenia, co oznacza że przepis ten może być stosowany także wówczas gdy pismo jest doręczane przez pracownika organu, lub inne upoważnione osoby. Pisma w postępowaniu administracyjnym nie muszą być doręczane wyłącznie przez operatora pocztowego – art. 39 K.p.a. Zdaniem Sądu, przepis art. 47 § 1 i 2 K.p.a. przewidujący doręczenie poprzez czynność odmowy przyjęcia przesyłki będzie pozwalać na ustalenie dnia doręczenia decyzji, jeżeli jej adresat był obecny w miejscu planowanego doręczenia (np. w mieszkaniu), ustalonego zgodnie z art. 42 § 1, 2 i 3 K.p.a. Jeżeli zaś nie był obecny w tak wyznaczonym miejscu, to z racji braku możliwości wyrażenia odmowy przyjęcia pisma, organ nie może przyjmować fikcji doręczenia; zastosowaniu w tym przypadku będą podlegać przepisy o doręczeniu zastępczym (art. 43 K.p.a.), a w dalszej kolejności o awizowaniu (art. 44 § 1, 2, 3 i 4 K.p.a.). Reasumując, w świetle powołanych przepisów nieobecność adresata pisma w mieszkaniu poprzez praktyczne wykluczenie ewentualności odmowy przyjęcia pisma, nie pozwoli organowi na ustalenie dnia jego doręczenia w oparciu o fikcję prawną dopuszczoną przez ustawodawcę w art. 47 § 1 i 2 K.p.a. SKO naruszyło w niniejszej sprawie przepisy art. 7, 77, 80, 134 K.p.a. w zw. z art. 47 § 1 i 2 Kodeksu, nie wyjaśniając w pełni okoliczności związanych z doręczeniem skarżącej decyzji Burmistrza Gminy [...] w dniu 10 marca 2018 r. (sobotę). Kolegium swe rozstrzygnięcia opiera na adnotacji osoby doręczającej przesyłkę, z których wynika że pisma nie doręczyła gdyż M.Z. odmówiła jej przyjęcia. Nie była to jednak jedyna adnotacja jaką doręczający sporządził na kopercie przesyłki Burmistrza. Organ odwoławczy wydając kwestionowane postanowienie nie uwzględnił bardzo istotnych adnotacji widniejących na kopercie przesyłki, z których to wynika że adresat decyzji – M.Z. – nie była 10 marca 2018 r. oraz 21 marca 2018 r. obecna w miejscu doręczenia. Wobec tego, Skarżąca nie mogła odmówić przyjęcia przesyłki bowiem nie była obecna w dniu 10 marca 2018 r. pod adresem [...]. Pojawia się również pytanie o powód awizowania przesyłki w sytuacji gdy według doręczającego adresat odmówił przyjęcia decyzji Burmistrza. Stwierdzone przez osobę doręczającą okoliczności wykluczają się, przez co na obecnym etapie wyjaśniania tych okoliczności uniemożliwiają zastosowanie art. 134 K.p.a. w zw. z art. 47 § 1 i 2 K.p.a. Ponieważ nie wykazano w oparciu o art. 47 § 1 i 2 w zw. z art. 7, 77 i 80 K.p.a., że adresatka decyzji Burmistrza odmówiła w dniu 10 marca 2018 r., przyjęcia decyzji to za niezgodne z art. 134 K.p.a. należało uznać postanowienie SKO stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ponownie prowadząc postępowanie Organ winien dokładnie ustalić okoliczności faktyczne dotyczące doręczenia decyzji Burmistrza, co winno polegać na wyjaśnieniu danych doręczyciela oraz przeprowadzenia dowodu z zeznań tej osoby na temat okoliczności stwierdzonych w adnotacjach na przesyłce decyzji. Postępowanie Organu winno wykluczać jakiekolwiek wątpliwości dotyczące sposobu doręczenia aktu Burmistrza, bowiem istniejące dowody uprawdopodabniają twierdzenia skarżącej wyrażone w skardze co do obecności doręczyciela w miejscu jej zamieszkania dnia 10 marca 2018 r. tj. w sobotę. Z przedstawionych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA nie orzekano z uwagi na ich brak.