II SA/Rz 105/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. C. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 105/04 U Z A S A D N I E N I E Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003r. orzekł o wymeldowaniu J. C. z pobytu stałego w lokalu przy ul. J. w P. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, na wniosek K. i A. S. - właścicieli nieruchomości przy ul. J. w P., wszczęte zostało postępowanie o wymeldowanie J. C. z lokalu oznaczonego numerem 12, zajmowanego przez wymienionego na postawie umowy najmu zawartej w 1999r. W trakcie postępowania administracyjnego przesłuchano świadków – lokatorów z kamienicy przy ul. J. w P., którzy zgodnie zeznali, że J. C. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Wnioskodawcy wskazali, że J. C. zamieszkuje u swoich rodziców na ul. G. w P. Przeprowadzono również oględziny lokalu przy ul. J. Zdaniem organu I instancji spełnione zostały przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych( Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001r). Od decyzji tej odwołał się J. C. wskazując, że jest ona niezgodna ze stanem faktycznym, bowiem zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania. Zarzucił organowi I instancji, to że nie wziął pod uwagę protokołu z oględzin potwierdzającego fakt posiadania w lokalu przez odwołującego się rzeczy osobistych, czy też posiadania aparatu telefonicznego i opłacania rachunków telefonicznych. Dodatkowo stwierdził, że sąsiedzi go nie widują ponieważ pracuje całymi dniami. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii wyczerpania przesłanek warunkujących wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego, w tym z zeznań szczegółowo wskazanych świadków złożonych "pod odpowiedzialnością karną z art.233 kk" wynika, iż J. C. opuścił lokal przy ul. J. trwale i dobrowolnie. Okoliczność tą potwierdzają również oględziny przedmiotowego lokalu przeprowadzone w dniu 26.08.2003r. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że fakt wymeldowania nie przesądza o pozbawieniu strony prawa do zajmowania lokalu, zaś meldunek ma jedynie charakter rejestracyjny i powinien odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Natomiast podtrzymywanie zameldowania J. C. w lokalu przy ul. J. byłoby utrzymywaniem fikcji meldunkowej, co naruszałoby interes społeczny. Odnosząc się następnie do zarzutu odwołania dotyczącego opłacania rachunków za telefon znajdujący się w przedmiotowym lokalu stwierdził, że odwołujący się wprawdzie na okoliczność tą wskazywał, jednakże do protokołu przesłuchania z dnia 26.08.2003r. podał, iż rachunków tych nie okaże, gdyż stanowią one jego sferę prywatną. Co się tych z kolei wykładni art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności(...) w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002r. wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym organ meldunkowy nie może badać uprawnień do lokalu. Także niezasadne są zarzuty sprowadzające się do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad ogólnych określonych w art. 6-8 Kpa, bowiem organ wnikliwie rozważył całokształt okoliczności sprawy uwzględniając przy tym interes stron, a dokonując oceny stanu faktycznego oparł się na dowodach i zeznaniach świadków. Reasumując Wojewoda stwierdził, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania J. C. określone w art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na decyzję tą skargę złożył J. C. domagając się jej uchylenia wraz z decyzją organu I instancji. Rozstrzygnięciom zarzucił naruszenie zasad ogólnych sformułowanych w art. 6-9 Kpa i przedstawił własną wersję stanu faktycznego. Podniósł, że sąsiedzi zeznawali na korzyść właściciela budynku bo "nie chcieli z nim zadzierać". Natomiast oględziny lokalu przeprowadzone przez pracowników organu I instancji nie były obiektywne. W konsekwencji organy dokonały nieprawidłowej oceny dowodów, nie wzięły pod uwagę tego, że jego rzeczy osobiste znajdowały się w mieszkaniu. Okoliczność ta niezbicie świadczy o tym, że nie opuścił przedmiotowego lokalu i że właśnie w tym lokalu znajduje się jego centrum życiowe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstawy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r. ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a. ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji administracyjnej - z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ). Sąd stwierdza ponadto nieważność decyzji lub jej niezgodność z prawem, jeżeli zachodzą odpowiednie przesłanki, przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że prawo zostało naruszone. Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nakłada art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 87 z 2001r., poz.960 ze zm.). W myśl art. 4 tej ustawy obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1). Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba opuszczająca miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące jest obowiązana wymeldować się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca zgłaszając w nim wymienione w ust. 1a dane. Z uwagi na cele ustawy - rejestracja faktów objętych ewidencją - w art. 15 ust. 2 ustawodawca dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie dopełnia obowiązku wymeldowania. W dacie orzekania przez organ odwoławczy ostatnio wskazany przepis miał brzmienie: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Z uwagi na utratę mocy przez przepis art. 9 ust. 2 ustawy - w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. K. 20/2001 (Monitor Prawniczy 2002/12 str. 531) stwierdzającym jego niezgodność z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i nie dokonanie zmiany art. 15 ust. 2 w tej części, w której odwołuje się on do przepisu art. 9 ust. 2 - za uzasadniony należy uznać pogląd zaskarżonej decyzji, że od 19 czerwca 2002 r. dla wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wystarczające jest wykazanie, iż nastąpiło opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu stałego bez wymeldowania. Zatem ustalenia organu meldunkowego winny dotyczyć tej jedynie kwestii przy czym podkreślić należy, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Z przedstawionego stanu prawnego wynikają wnioski, że ewidencja ludności pełni funkcję rejestrującą, odnoszącą się do miejsca pobytu osoby w danej miejscowości pod konkretnym adresem. Natomiast z samego faktu zameldowania na pobyt stały pod ściśle określonym adresem nie wynikają uprawnienia do zajmowania tego lokalu. Prawo do lokalu nie jest bowiem uregulowane w przepisach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, lecz w innych aktach prawnych normujących różnorodne formy uprawnień do korzystania z rzeczy (np. własność czy też stosunki zobowiązaniowe, których elementem jest uprawnienie do używania lokalu). W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy w prawidłowy sposób dokonały interpretacji art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jeśli chodzi o stan faktyczny sprawy to z akt administracyjnych wynika, że wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego J. C. dotyczył lokalu położnego w P. przy ul. J., a oznaczonego numerem 12 (K. 1 akt adm.). Pod takim też adresem zameldowany jest skarżący, o czym świadczy wpis w dowodzie osobistym skarżącego (zob. kserokopia dowodu osobistego - k.23.). Natomiast w świetle zeznań stron oraz przesłuchanych świadków J. C. zamieszkuje w lokalu oznaczonym numerem 11 (vide K. 12, 14, 20-22, 34-36). Z kolei z zeznań wnioskodawcy wynika, że na skutek zmiany numeracji lokali J. C. zajmuje aktualnie lokal oznaczony numerem 9 (K. 44). Zaskarżona i poprzedzając ją decyzja zdaje się opierać na tych właśnie zeznaniach i orzeka o wymeldowaniu z lokalu położnego w P. przy ul. J., oznaczonego numerem 9, przy czym w żadnym miejscu (ani w sentencji, ani w uzasadnieniu) nie wyjaśnia istniejących, a wskazanych powyżej rozbieżności. Okoliczność ta – inny adres zameldowania i inny adres w decyzji o wymeldowaniu – skutkuje stwierdzeniem, że organy meldunkowe podjęły decyzję, która w istocie jest niewykonalna: nie można bowiem orzec o wymeldowaniu osoby zameldowanej pod innym, niż oznaczony w dowodzie osobistym adresem. Wobec tego stwierdzić należy, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a w konsekwencji prawo materialne, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do zasadniczego zarzutu skargi, który sprowadza się do wadliwej oceny materiału dowodowego stwierdzić należy, że uchylenie zaskarżonej decyzji z innej przyczyny zwalnia Sąd od zajmowania stanowiska w tym przedmiocie. O tym bowiem, czy ocena materiału dowodowego została dokonana w granicach określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego decyduje uzasadnienie decyzji, a to sporządzi organ odwoławczy po ponownym rozpoznaniu odwołania. Z tych przyczyn zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, w oparciu o art.145 § 1 pk1 1 lit.a i lit.c P.p.s.a. Orzeczenie zamieszczone w punkcie II wyroku uzasadnia art.152, a orzeczenie o kosztach – art.200 P.p.s.a.