II SA/Rz 105/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi wyżej wymienionego, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] października 2008 r., nr [...], wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji Z. i J. P., - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 2 marca 2009 r., J. S. złożył do sprawy II SA/Rz 105/09 wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata. Sprawa o podanej wyżej sygnaturze nie została zakończona do chwili obecnej przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA). Na obecnym etapie postępowania strona zobowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł z tytułu wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pismem z dnia 12 marca 2009 r. referendarz sądowy wezwał wnioskującego J. S. do: 1) nadesłania wyciągu z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącego i pozostałych członków jego rodziny przedstawiających wszelkie operacje na tych rachunkach za okres miesiąca marzec i luty 2009 r., 2) podania aktualnego adresu zamieszkania L. S., 3) podania kosztów utrzymania samochodu osobowego, 4) wyjaśnienia czy skarżący otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych, jeżeli tak to, w jakiej wysokości, jeżeli skarżący lub członkowie jego rodziny nie otrzymują dopłat do gruntów rolnych należało podać przyczyny tego stanu, 5) nadesłania zeznań podatkowych J. S. oraz H. S. za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do Sądu w terminie dniu 23 marca 2009 r. (data nadania pisma). Strona odpowiadając wyjaśniła, iż rachunków bankowych – oszczędności nie posiada. L. S. jest na stałe zameldowany pod adresem, pod którym zamieszkuje skarżący, lecz poszukuje pracy i pozostaje na własnym utrzymaniu. Koszty utrzymania samochodu wynoszą 240 zł w skali miesiąca. Strona nie ubiegała się o dopłaty do gruntów rolnych, natomiast zeznań podatkowych za poprzednie dwa lata nie posiada. Strona posiada jedynie rozlicznie roczne z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Stwierdzono, co następuje: W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy ciężar wykazania przesłanek uprawniających do uzyskania tego prawa spoczywa w całości na stronie. Działania śledcze mogą być podejmowane przez wyznaczonego referendarza sadowego wyłącznie w sytuacji, gdy wniosek strony wzbudza wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Kolejność faz postępowania rozpoznawczego wyznacza treść art. 252 § 1 oraz 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.). Należy wyjaśnić, iż w sprawach prawa pomocy postępowanie rozpoznawcze ogranicza się do dokumentów źródłowych i oświadczeń składanych przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy (art. 255 p.p.s.a.). Rozpoznając wniosek referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a., w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności, o czy świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. ale przede wszystkim art. 246 tej ustawy. Dokładnemu ustaleniu zdolności majątkowych J. S. oraz członków jego rodziny miało służyć wezwanie skierowanego do strony w dniu 12 marca 2009r. Pomimo właściwego doręczenia wezwania, J. S. nie wykonał w pełni nałożonych na niego obowiązków. Podstawy prawne i faktyczne nałożonych na wnioskującego obowiązków nie mogą być kwestionowane. Wyjaśnieniu rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy ma służyć powołana wyżej regulacja art. 255 p.p.s.a. Natomiast dokumenty źródłowe, o które został wezwany J. S. wymieniają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). Postępowanie uzupełniające w sprawie J. S. zostało przeprowadzone ze względu na wątpliwości, jakie zrodziły się przy ustalaniu okoliczności majątkowych opisanych we wniosku PPF. Strona nie ujawniła dochodów swego syna, z którym zamieszkuje, nie podała innych niż bardzo niska emerytura źródeł utrzymania dwuosobowej rodziny, nie podano też kwot otrzymywanych z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego oraz wysokości wydatków związanych z utrzymaniem samochodu osobowego. Nie stanowi wykonania wezwania nadesłanie kserokopii dowodów wpłat na rachunek bankowy J. S. Skierowane do strony wezwanie obligowało do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wyciągi bankowe miały przedstawiać operacje na rachunkach za luty i marzec 2009 r. Na podstawie tych rachunków referendarz sądowy zamierzał ustalić rzeczywiste wpływy i wydatki strony wnioskującej. Nadesłane kserokopie dowodzą jedynie temu, że strona posiada rachunek bankowy jednak dla potrzeb przyznania prawa pomocy nie zamierza przedstawiać wyciągów z tego rachunku. Wezwanie obejmowało swym zakresem rachunki bankowe wszystkich członków gospodarstwa domowego. Pomimo tego strona nie nadesłała wyciągów z rachunku H. S. Fakt posiadania rachunku bankowego przez małżonkę skarżącego nie budzi wątpliwości. Potwierdza to znajdujący się aktach sprawy, a nadesłany wraz z wnioskiem PPF, dowód wpłaty kwoty 252,16 zł przez H. S. na jej rachunek w banku B. w dniu 9 lutego 2009 r. Ponadto strona nie nadesłała zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. J. S. to zaniechanie tłumaczy nie posiadaniem tych zeznań. Jego wyjaśnienie nie można uznać za odpowiadające prawdzie. Dokumenty o takim znaczeniu dla obowiązków finansowych jak zeznania podatkowe, obywatele przechowują przez dłuższy czas m.in. dla celów kontroli podatkowej, czy uzyskania kredytów bankowych. Dbałość o stan tych dokumentów powinien wykazywać J. S. nie tylko z tego powodu, że korzysta z kredytów bankowych. Od J. S. można wymagać przedstawienia zeznań podatkowych skoro jest on stanie dostarczać dokumenty urzędowe mające potwierdzać stan ubóstwa rodziny. Strona oświadczyła, że załącza do swego wyjaśnienia roczne rozliczenie z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Jednakże takiego rozliczenia w aktach sprawy nie można znaleźć. Do odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego załączono jedynie kserokopie dowodów wpłat na rachunek bankowy J.S., kserokopie harmonogramu spłat kredytu gotówkowego, decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie przyznania emerytury dla H. S. oraz orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące H. S. Ponieważ J. S. nie odpowiedział na skierowane do niego wezwania referendarza sądowego, to nie spełnił przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona nie współpracując w wyjaśnianiu swej pozycji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Opierając się na przedstawionych przez J. S. oświadczeniach należy stwierdzić, iż jest On w stanie ponieść wysiłek związany z kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Strona posiada lokal mieszkalny, gospodarstwo rolne, z którego może czerpać pożytki w postaci podstawowych produktów żywnościowych a także samochód osobowy. Strona na poczet należności sądowych oraz w celu ustanowienia zawodowego prawnika może poczynić oszczędności dzięki ograniczeniu wydatków na utrzymanie samochodu osobowego. Utrzymanie samochodu osobowego nie wchodzi w zakres utrzymania koniecznego osoby fizycznej. Bez osobistego środka transportu można się obyć i nadal egzystować w obecnych warunkach społecznych i gospodarczych. Potrzeby transportowe, w tym na wizyty lekarskie, członkowie rodziny mogą zaspokoić dzięki środkom komunikacji publicznej. W skali miesiąca kwota tych oszczędności wyniesie ok. 240 zł. Suma oszczędności po kilku miesiącach ulegnie stosunkowemu zwielokrotnieniu, co pozwoli bez obawy o stan utrzymania rodziny S. wywiązać się z obowiązków publicznoprawnych wobec Państwa. Nie należy pomijać też faktu udzielenia kredytu bankowego wnioskodawcy. Jest wiadomym, że banki zwykły udzielać kredytów osobom posiadającym zdolność kredytową, czyli zdolność do spłaty rat kredytu. Ponieważ J. S. spłaca raty kredytu to należy przyjąć, że tym bardziej jest w stanie uiścić wpis sądowy oraz inne koszty, które wywołał składając skargę do sądu. Z tych powodów należało odmówić przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1, art. 255, art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.