II SA/Rz 1051/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-11-16
Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Małgorzata Wolska, Ewa Partyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, rozpatrując wniosek o pozwolenie na użytkowanie budynku wybudowanego samowolnie przed 1995 r., powinien merytorycznie odnieść się do zarzutów dotyczących stanu technicznego budynku, nawet jeśli nie stanowią one podstawy do nakazu rozbiórki?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpatrując wniosek o pozwolenie na użytkowanie budynku samowolnie wybudowanego, musi merytorycznie odnieść się do zarzutów dotyczących stanu technicznego obiektu, nawet jeśli nie zachodzą przesłanki do nakazu rozbiórki. Stan techniczny budynku ma bowiem bezpośrednie przełożenie na możliwość wydania pozwolenia na użytkowanie zgodnie z art. 42 P.b. z 1974 r. i art. 40 P.b. z 1974 r., który nakazuje doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami.Stan faktyczny
Skarżący domagali się uchylenia decyzji zezwalającej na użytkowanie budynku mieszkalno-usługowego, wybudowanego przed II wojną światową i rozbudowanego w latach 1956-1962 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zarzucali organom nadzoru budowlanego naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności poprzez niewyjaśnienie stanu technicznego budynku i nieodniesienie się do twierdzeń o jego złym stanie, który mógłby stanowić podstawę do nakazu wykonania zmian lub rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Ewa Partyka Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. C. i W. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na użytkowanie budynku mieszkalno - usługowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących T. C. i W. C. solidarnie kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi W. i T.C. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB" z dnia [...] sierpnia 2017 r., o nr [...], wydana w przedmiocie udzielenia zezwolenia na użytkowanie budynku usługowo – mieszkalnego.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 103 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332; dalej zwana "P.b.) oraz art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm, dalej P.b. z 1974 r.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], dalej "PINB", zezwolił na użytkowanie budynku mieszkalno-usługowego istniejącego na działce nr 1098 położonego S. przy ul. [...]
W toku postępowania wyjaśniającego organ powiatowy ustalił, że na działce nr 1098 położonej w S. przy ul. [...] stanowiącej współwłasność A.H. i B.Z. oraz W.M. i A.Z.M. posadowiony jest murowany budynek mieszkalno-usługowy oraz budynek garażu o wymiarach 12,94 m x 9,37 m. Budynek został wybudowany przed II wojną światową (przed 1946 r.) bez wymaganego pozwolenia na budowę, a w latach 1956 - 1962, kiedy właścicielami byli E. i E.S. budynek był rozbudowany i nadbudowany. W ocenie organu w rozpatrywanym przypadku brak było podstaw do zastosowania art. 37 P.b. z 1974 r. dającego podstawę do wydania nakazu rozbiórki ani do nałożenia obowiązków z art. 40 tej ustawy.
W odwołaniu od powołanej wyżej decyzji W. i T.C. zarzucili naruszenie przepisów postępowania m.in. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności polegające na braku ustalenia czy stan techniczny budynku (na skutek technologii, w jakiej została wykonana jego rozbudowa i przebudowa) nie rodzi obaw katastrofy budowlanej oraz niewyjaśnienie, na jakiej podstawie organ doszedł do wniosku, iż budynek posadowiony na działce nr 1098 nie stwarza zagrożenia dla osób i mienia.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] uchylił w całości decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2015 r. i jednocześnie umorzył postępowanie w sprawie legalności istnienia budynku mieszkalno-usługowego na działce nr 1098 w S. przy ul. [...] w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylając decyzję WINB z dnia [...] kwietnia 2016 r. wyrokiem z dnia 18 stycznia 2017 r., II SA/Rz 747/16, nie zgodził się z dokonaną przez organ II instancji oceną materiału dowodowego jak również wyciągniętymi na jego podstawie wnioskami. Stwierdził, że żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie dawały podstaw do przyjęcia, że budynek, którego legalność była przedmiotem postępowania, powstał na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W przypadku braku dowodów potwierdzających fakt uzyskania pozwolenia na budowę aktualne staną się wnioski organu I instancji odnośnie do zastosowania art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. w związku z art. 103 P.b.. Zwrócił przy tym uwagę, że przy ewentualnym wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie konieczne jest ustalenie, że obiekt użytkowany bez zezwolenia nie narusza przepisów prawa.
Po uzupełnieniu postępowania dowodowego o przeprowadzony w dniu 7 lipca 2017 r. dowód z oględzin na działce nr 1098 WINB opisaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a.") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia [..] grudnia 2015 r.
W trakcie oględzin ustalono, że na ww. działce istnieje budynek mieszkalno-usługowy, trzykondygnacyjny (poddasze nieużytkowe), konstrukcji murowanej tradycyjnej. Dach budynku konstrukcji drewnianej, pokryty jest dachówką ceramiczną. Budynek jest trwale połączony z gruntem. Ściana frontowa budynku mieszkalno-usługowego o długości 9,52 m przebiega wzdłuż linii zabudowy zwartej rynku. Ściana posiada 5 otworów okiennych, 1 otwór drzwiowy balkonowy, 1 otwór drzwiowy i w parterze 2 witryny. Ściana południowa budynku usytuowana w odległości 11,50 m od granicy działki posiada 5 otworów okiennych, 2 otwory drzwiowe balkonowe i 1 otwór drzwiowy. Ściana wschodnia budynku pełna, wyprowadzona ponad dach budynku około 15 cm. Ściana wschodnia przebiega przy granicy działki nr 1098. Ściana zachodnia budynku przylega bezpośrednio do ściany sąsiedniego budynku. Ww. ściana wyprowadzona została ponad pokrycie dachu na około 15 cm. Ściany budynku mieszkalno-usługowego pokryte są tynkiem w kolorze białym.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy legalności istnienia budynku mieszkalno-usługowego na działce nr 1098 w S. przy ul. [...] i nie odnosi się do stanu technicznego ww. budynku. Z uwagi na to, że ww. budynek został wzniesiony przed 1946 r. bez pozwolenia na budowę wymaganego przepisami obowiązującymi w okresie budowy, a jego rozbudowę i nadbudowę realizowano w latach 1956 - 1962, czyli przed dniem 1 stycznia 1995 r., organ powiatowy dokonał oceny zgodności budowy z przepisami, na mocy art. 103 ust. 2 P.b., w oparciu o przepisy ustawy P.b. z 1974 r.
Do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, a których budowę zakończono przed dniem 1 stycznia 1995 r., na mocy art. 103 ust. 2 P.b. zastosowanie mają wyłącznie przepisy art. 37, 40 i 42 ustawy P.b. z 1974 r. Oznacza to, że w zależności od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40, art. 42 ustawy) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu w oparciu o art. 37 ustawy.
Zasadą wynikającą z przepisów ustawy P.b. z 1974 r. jest legalizacja samowoli budowlanej, a rozbiórce określonej w art. 37 ust. 1 podlegają jedynie te obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy, dla których stwierdzono wystąpienie okoliczności przewidzianych w pkt 1 i 2 ustępu 1 art. 37. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi okoliczność wymieniona w art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy, bowiem sporny budynek znajduje się na działce, która zgodnie z aktualnie obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Terenu "CENTRUM" miasta S., zatwierdzonym przez Radę Miejską [...] Uchwałą nr [...] z dnia 04.06.1998 r., ogłoszoną w dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...], poz. [...] z dnia 30.06.1998 r. jest przeznaczona pod zabudowę mieszkalno – usługową. Z ustaleń organu I instancji oraz organu odwoławczego wynika, że w przedmiotowej sprawie nie występuje także niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, lub niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, które mogłoby stanowić przesłankę do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. Przedmiotowy budynek mieszkalno-usługowy istniejący na działce nr 1098 posiada dwie ściany (ściana wschodnia i zachodnia) usytuowane w granicy z innymi działkami budowlanymi. Ww. ściany wyprowadzone ponad pokrycie dachu są ścianami pełnymi, bez żadnych otworów i spełniają wymagania stawiane ścianom oddzielenia przeciwpożarowego. Tym samym istnieje możliwość zabudowy działek sąsiednich. Przedmiotowy budynek nie narusza przepisów prawa, został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną i nie wymaga wykonania zmian i przeróbek. Ponadto budynek mieszkalno-usługowy użytkowany jest od wielu lat i w jego sprawie do 2013 r. nie interweniował żaden z właścicieli działek sąsiednich. Do wydania nakazu rozbiórki obiektu w oparciu o ww. podstawę prawną, niewystarczającym jest zwykłe pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, będące wynikiem np. nie zachowania przepisów techniczno - budowlanych, a koniecznym jest zaistnienie pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia w stopniu niedopuszczalnym, zaś zagrożenie musi mieć wymiar realny. Takie w przedmiotowej sprawie nie występuje. W rozpatrywanym przypadku nie zachodzi także okoliczność wymieniona w art. 40 P.b. z 1974 r.
Jednym z etapów (końcowych) legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego jest wydanie pozwolenia na użytkowanie na podstawie art. 42 ww. ustawy. Stosownie do brzmienia ww. artykułu stanowiącego materialnoprawną podstawę skarżonego rozstrzygnięcia, podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie jego zdatności do użytku, co niewątpliwie miało miejsce w przedmiotowym przypadku.
W skardze na powołaną na wstępie decyzję WINB W. i T.C. reprezentowani przez fachowego pełnomocnika zaskarżyli ją w całości zarzucając
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:
1/ art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji błędne ustalenie że: a/ nie zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r. to jest przedmiotowy budynek nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi, mienia i środowiska, b/ budynek użytkowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa, został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną i nie wymaga zmian i przeróbek;
2/ art. 136 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w sposób niedostateczny i mało rzetelny w związku z czym materiał dowodowy jest niepełny i zawiera braki w zakresie ustaleń czy i jakie przepisy techniczno-budowlane narusza obiekt położony na działce 1098 wzniesiony i rozbudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę;
3/ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji, a w szczególności nie odniesienie się do całokształtu zarzutów podniesionych przez skarżących na wcześniejszych etapach postępowania, a dotyczących złego stanu technicznego budynku położonego na działce nr 1098;
4/ art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w taki sposób, że wynikiem tego wytworzono u skarżącej się strony brak zaufania do organów administracji i naruszono tym samym świadomość i kulturę prawną u obywateli uczestniczących w tym postępowaniu;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1/ art. 40 P.b. z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie;
2/ art. 81c ust. 2 P.b. poprzez jego niezastosowanie w sprawie w sytuacji, gdy istniały wątpliwości uzasadniające zobowiązanie do dostarczenia odpowiednich ekspertyz.
Mając powyższe zarzuty na uwadze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona, bowiem okazała się uzasadniona.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Jednocześnie w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Skarga trafnie zarzuca decyzji WINB wadliwość polegającą na nie odniesieniu do wszystkich istotnych dla sprawy zarzutów złożonego odwołania.
Strony skarżące w odwołaniu od decyzji PINB z [...] grudnia 2015 r. nr [...], bardzo wyraźnie podnosiły, że przedmiotowy budynek mieszkalno – usługowy nie został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną i dlatego wymaga wykonania zmian i przeróbek. Na poparcie tych zarzutów, strony przytoczyły twierdzenia współwłaścicieli budynku o tym, że roboty budowalne wykonane w związku z remontem budynku [...] przy ul. [...] 15, skutkowały takimi uszkodzeniami, jak pęknięcia całej ściany mogące powodować jej zawalenie lub całkowite osunięcie, pęknięcie rury z wodą na ścianie (pismo A.Z. – M. oraz W.M. z [...] stycznia 2013 r.). Natomiast we wniosku dowodowym z 10 lutego 2016 r. zwrócono dodatkowo uwagę na stan części dachu budynku, na co przedłożono kopie zdjęć przedstawiających uszkodzenia rynien. W związku z tym, postawiono w odwołaniu tezę o tym, że budynek także z uwagi na swą wiekowość, jest zagrożony zawaleniem. Zaniechanie przez Organ pierwszej instancji przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu technicznego budynku, nie pozwalała według odwołujących się na dopuszczenie obiektu do użytkowania. W skardze w nawiązaniu do tych zarzutów podniesiono naruszenie przez Organ norm prawa materialnego w postaci art. 40 P.b. z 1974 r. w zw. z art. 81c ust. 2 P.b.
WINB w zakończeniu swej decyzji na wyrażone przez odwołujących się argumenty odpowiada jedynie, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania orzeczenia, a ponadto w trybie odwoławczym mogą być rozpatrzone wyłącznie takie zarzuty, które dotyczą decyzji organu pierwszej instancji, a nie stanu technicznego kwestionowanego zarzutami odwołania.
Z tak sformułowanym stanowiskiem WINB, Sąd nie mógł się zgodzić, bowiem stanowi ono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego obligujących organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania sprawy przy szczególnym uwzględnieniu twierdzeń wniesionego środka zaskarżenia – art. 15 w zw. z art. 127 § 1 K.p.a.
WSA w Rzeszowie w prawomocnym wyroku z 18 stycznia 2017 r., sygn. II SA/Rz 747/16, CBOSA, uchylając zaskarżoną decyzję zobowiązał WINB do rozpatrzenia sprawy legalności budowy w kontekście przepisów art. 37 i art. 40 P.b. z 1974 r., zaś właściwym środkiem zakończenia postępowania jest według Sądu pozwolenie na użytkowanie wydane na podstawie art. 42 ust. 1 powołanej ustawy. WINB wypełnił wytyczony w powołanym orzeczeniu kierunek rozstrzygnięcia sprawy bowiem wydał swą decyzję w wyniku zastosowania art. 42 ust. 1 P.b. z 1974 r. Wykazano przy tym brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki budynku ze względu na nieziszczenie się przesłanek wskazanych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. z 1974 r. Położenie budynku jest bowiem zgodne z przepisami MPZP Centrum miasta [...] z 4 czerwca 1998 r., które dopuszczały w tym miejscu mieszkalnictwo towarzyszące usługom. Zgromadzony w aktach materiał dowodowy potwierdza również, że stan techniczny obiektu nie jest na tyle zły, aby można było stwierdzić niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, lub niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Innymi słowy, stan techniczny obiektu z pewnością nie świadczy o konieczności jego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., co potwierdzają m.in. znajdujące się w aktach organu pierwszej instancji protokoły okresowej kontroli tego obiektu (np.: protokół z okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych, instalacji gazowej, elektrycznej). Zdecydowanie podzielić należy pogląd WINB co do tego, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów technicznych nie uzasadnia jeszcze nakazu rozbiórki budynku wybudowanego niezgodnie z przepisami.
Jednocześnie nie można jednak przyjąć, że ogólny stan techniczny obiektu jest obojętny dla sprawy pozwolenia na użytkowanie kończącej proces jego legalizacji, co wyraźnie stwierdził Organ odwoławczy uzasadniając swe zaniechanie ustosunkowania się do merytorycznych zarzutów wniesionego odwołania. Otóż stan techniczny obiektu ma bezpośrednie przełożenie na dopuszczalność zastosowania art. 42 ust. 1 P.b. z 1974 r., o czy wyraźnie stanowi art. 40 tej ustawy. W myśl tego przepisu w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Natomiast w myśl art. 42 ust. 3 P.b. z 1974 r. podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Zdaniem WSA, stwierdzenie zdatności do użytku nie może nastąpić bez jednoznacznej oceny wszystkich aspektów technicznych istniejącego budynku, co musi następować w oparciu o obowiązujące regulacje prawne.
Mając na względzie powołane przepisy uprawniona jest teza, że art. 40 P.b. z 1974 r. znajdzie zastosowanie po wyeliminowaniu przez Organ podstaw do wydania nakazu rozbiórki (art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. z 1974 r.), jeżeli jednocześnie stan techniczny obiektu nie pozwala na przystąpienie do jego użytkowania, a więc gdy istnieje niezgodność z przepisami określającymi warunki techniczne dopuszczające przystąpienie do użytkowania. Chodzi tu o aktualnie obowiązujące przepisy w sprawie warunków technicznych jakim winny odpowiadać obiekty budowlane i ich otoczenie. Nakaz wykonania zmian i przeróbek może polegać na rozbiórce niektórych z elementów obiektu, zastąpieniu pewnych elementów innymi, ale zawsze podstawą do jego wydania będzie zamiar doprowadzenia do zmian akceptowalnych z punktu widzenia prawa, a w szczególności właściwych przepisów techniczno – budowlanych (por. wyrok NSA z 26 lutego 2013 r., II OSK 2018/11, CBOSA). Sąd wyraża w tym miejscu stanowisko, że przez pojęcie przepisów dotychczasowych, o jakich mowa w art. 103 ust. 2 P.b., należy rozumieć wyłącznie art. 37, 38, 39, 40, 42 P.b. z 1974 r. Te bowiem przepisy zgodnie z art. 107 ust. 1 P.b. utraciły moc. Dlatego w art. 103 ust. 2 P.b., ustawodawca nie wypowiedział się o przepisach wykonawczych, lecz wyłącznie o przepisach dotychczas obowiązującej ustawy P.b. z 1974 r.
Dlatego też zgodzić się należy ze stanowiskiem stron skarżących, iż Organ nie może bagatelizować kwestii stanu technicznego obiektu, którego dotyczy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydana na podstawie art. 42 ust. 1 P.b. 1974 r. Świadczy o tym jednoznacznie treść przywołanego przepisu, który stanowi, że inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. W założeniu ustawodawcy, dopiero wyeliminowanie nieakceptowanego w kontekście przepisów techniczno – budowalnych niewłaściwego stanu obiektu, pozwala na jego legalne użytkowanie w tym na legalizację samowoli.
Z tych względów, WINB winien był w treści zaskarżonej decyzji odnieść się merytorycznie do treści wyrażonych przez skarżących zastrzeżeń dotyczących stanu technicznego budynku, nie zaś je pomijać uznając że nie dotyczą one przedmiotu sprawy. Te zarzuty, jako że koncentrowały się na kwestii stanu jego elementów tj.: ściany, rur, dachu, to miały wpływ na ocenę legalności i możliwości wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Podniesione w odwołaniu okoliczności złego stanu budynku ściśle wiązały się z hipotezą art. 40 i 42 ust. 1 i 3 P.b. z 1974 r., i co istotne poparte były twierdzeniami jego współwłaścicieli wyrażonymi przed Organami nadzoru budowlanego w odrębnych postępowaniach.
Ponieważ WINB w ogóle się do przytoczonych twierdzeń nie odniósł, stwierdzając jednoznacznie, iż nie mają one dla sprawy legalności istnienia obiektu znaczenia, to nastąpiło naruszenie przepisów K.p.a. w zakresie prawa strony do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy przy szczególnym uwzględnieniu treści złożonego środka odwoławczego – art. 15 i art. 127 § 1 K.p.a. Stanowisko WINB oraz będące jego konsekwencją zaniechanie rozpatrzenia sprawy przy odniesieniu się do twierdzeń i wniosków dowodowych stron skarżących, spowodowało także uchybienie norm prawa materialnego art. 40 i 42 ust. 1 i 2 P.b. z 1974 r., jak również procesowego w postaci art. 7, 77 i 80 K.p.a., w stopniu który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w obecnym stanie sprawy, nie można było ze względu na podnoszony stan techniczny budynku, zupełnie wyeliminować konieczności zastosowania w pierwszej kolejności art. 40 P.b. z 1974 r. Jednocześnie dodać należy, że WSA nie jest władny, aby za właściwy organ uzupełniać braki w obszarze ustalania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
WINB ponownie rozpoznając odwołanie uwzględni dostrzeżone przez Sąd uchybienie polegające na nie rozpatrzeniu zarzutów wniesionego odwołania i wyda na tej podstawie stosowne do ustalonych okoliczności rozstrzygnięcie, przy zachowaniu wytycznych wynikających z prawomocnego wyroku WSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. II SA/Rz 747/16.
Z tych powodów należało uwzględnić skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono po zastosowaniu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło